Vol. 14 No. 117 (2025)

Research Article

New Orientalism as an Other in Feminist Art

Published 2025-03-28

Cilt 14 Sayı 117 kapak

Öz

Feminist Sanatta Bir Öteki Olarak Yeni Oryantalizm

Bu çalışmada, Doğu'nun Batı merkezli söylemlerle tanımlanması ve Batı tarafından inşa edilmesi; Doğu'nun dili, tarihi, sosyolojisi ve coğrafyasının Batı tarafından tanımlanırken aynı zamanda ötekileştirilmesi, Oryantalizm tanımı üzerinden ele alınmıştır. Avrupa merkezli tanımlanan Oryantalizmde; Doğu'nun mistik bir havayla egzotik yerlere sahip olan, masalsı tarafının yanı sıra, barbar, eğitimsiz, kendi kendini temsil edemeyen insanların oluşturduğu bir coğrafya söz konusudur. Doğu ülkeleri örtük bir şekilde ötekileştirilirken aynı zamanda batılı bakış açısıyla tanımı yapılır. Yeni Oryantalizm başlığındaki ötekileştirme kavramı ise, eril söylemde kadının ötekileştirmesiyle benzerlik gösterir. Batı tarafından tanımı yapılan ve aynı zamanda Doğu tarafından da kabullenilen Yeni Oryantalizmde, kadın imgesinin harem, hamam gibi mekânlarda temsili günümüz sanatında da yapılmaktadır. Feminist sanat içerisinde yer alan birçok sanatçı, bu yeni oryantalizmin eril fantezilerine bir eleştiri niteliğinde cevap vermişlerdir. Sanatçı Canan beden politikaları üzerine feminist yaklaşımlarıyla, mahremiyetin öne sürülmesini yapıtlarında eleştirel bir şekilde yaklaşırken, Gülsün Karamustafa “Oryantal Fantaziler için Pekiştirme Serileri”nde kadınların temsil ediliş problemleri üzerinde durmuştur.

Anahtar Kelimeler Feminizm, oryantalizm, sanat, yeni oryantalizm

Abstract

In this study, the definition and construction of the East by Western-centred discourses and the marginalisation of the East's language, history, sociology and geography while being defined by the West are discussed through the definition of Orientalism. In Orientalism, which is defined in a European-centred way, there is a geography formed by barbaric, uneducated, unrepresentative people, as well as the fairy-tale side of the East, which has exotic places with a mystical air. While the Eastern countries are implicitly otherised, they are also defined from a western perspective. The concept of othering in the title of New Orientalism is similar to the othering of women in masculine discourse. In New Orientalism, which is defined by the West and accepted by the East at the same time, the representation of the female image in places such as harem and hammam is also made in contemporary art. Many artists in feminist art have responded to the masculine fantasies of this new orientalism as a criticism. While artist Canan, with her feminist approaches on body politics, critically approached the assertion of privacy in her works, Gülsün Karamustafa focused on the problems of representation of women in her ‘Reinforcement Series for Oriental Fantasies’.

Keywords Feminism, orientalism, art, new orientalism

PDF (Turkish)

References

  1. Azman, Ayşe. “Oryantalistlerin İstanbul’undan Bienalin İstanbul’una”.Sosyoloji Dergisi 3.24 (2012): 183-207.
  2. Ceylan, T. (2024). “Taner Ceylan, Unfinished Paintings – 1 / Bitmemiş Resimler – 1, 2013, oil on canvas, 25.5 x 42.5 cm”. https://tanerceylan.com/unfinished-paintings-1 (08.05.2024).
  3. Collections. (2024). “Guerrilla Girls, Do women have to be naked to get into the Met. Museum?, 1989, poster”. https://collections.vam.ac.uk/item/O75448/do-women-have-to-be-poster-guerrilla-girls/ (07.05.2024).
  4. Doğan, İ. (2012). Ye Beni – Eat me. İstanbul: Mim Art &Antiques Sergi Kataloğu.
  5. Erengezgin Kafkas, Yasemin. Plastik Sanatlarda Yeni Oryantalizm. Sanatta yeterlik tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, 2008.
  6. Erzen, Jale Nejdet. Çoğul Estetik. İstanbul: Metis Yayınları, 2016.
  7. Eviner, İ. (2024). “İnci Eviner, Harem, 2009”. https://incieviner.net/tr/work/harem-2/ (07.05.2024).
  8. Germaner, Semra ve İnankur, Zeynep. Oryantalizm ve Türkiye. İstanbul: Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları, 1989.
  9. Gök, Özlem. Eril Fantazilerin Doğusu “Şarkiyatçılık” ve Türkiye’de Şarkiyatçı Söylem Üzerinden Kadın Temsilinin Görsel Sanatlarda Yeniden Üretimi. Sanatta yeterlik tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, 2014.
  10. Göncü, Cengiz. Osmanlı'da Harem ve Cariyelik. İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları, 2015.
  11. İnankur, Zeynep. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi. İstanbul: Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, 2008.
  12. Madra, Beral. İki Yılda Bir Sanat /Bienal Yazıları 1987-2003. İstanbul: Norgunk Yayıncılık, 2013.
  13. Mutualart. (2024). “Henri Matisse, Odalisque couchée aux magnolias, 1923, oil on canvas”. https://www.mutualart.com/Artwork/Odalisque-couchee-aux-magnolias/AC029A3B4D49C923(08.05.2024).
  14. Oneart. (2024). “Shadi Ghadirian, Qajar #3, 1998, C-print, 60 x 90 cm & 30x40 cm”. https://www.oneart.org/galleries/shadi-ghadirian-qajar-1998-2001 (08.05.2024).
  15. Önal, Hülya ve Baykal, Kemal Cem. “Klasik Oryantalizm, Yeni Oryantalizm ve Oksidentalizm Söylemi Ekseninde Sinemada Değişen ‘Ben’ ve ‘Öteki’ Algısı”. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks 3.3 (2011): 107-128.
  16. Pelvanoğlu, Burcu. 1980 Sonrası Türkiye’de Sanat: Dönüşümler. Doktora tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009.
  17. Said, Edward. Şarkiyatçılık: Batı'nın Şark Anlayışları. İstanbul: Metis Yayınları, 2017.
  18. Salt Araştırma. (2024a). “Gülsün Karamustafa, Dışarıdan, 1999”. https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/189566 (08.05.2024).
  19. Salt Araştırma. (2024b). “Gülsün Karamustafa, Erken Bir Temsiliyetin Sunumu, 1996”. https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/189640?locale=tr (08.05.2024).
  20. Salt Araştırma. (2024c). “Gülsün Karamustafa, Oryantal Fantaziler için Pekiştirme Serileri, 2000”. https://archives.saltresearch.org/handle/123456789/190200 (08.05.2024).
  21. Sarıoğlu, Selen. Gülsün Karamustafa: Sanatçı Kişiliği ve Yapıtları. Yüksek lisans tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2007.
  22. Sezer, Baykan. “Doğu Batı Ayrımı”. Doğu Batı Dergisi 2 (1998): 37-45.
  23. Şenol, C. (2024). “Canan, Türk Lokumu — Turkish Delight”. http://www.cananxcanan.com/2011%20images/turk%20lokumu/turkish%20delight.pdf (07.05.2024).
  24. Turner, Bryan. Oryantalizm, Postmodernizm ve Globalizm. Çev. İbrahim Kapaklıkaya. İstanbul: Anka Yayınları, 2002.
  25. Wikiart. (2024). Pierre Auguste Renoir, Odalık, 1870, portrait, oil, canvas”. https://www.wikiart.org/en/pierre-auguste-renoir/odalisque-an-algerian-woman-1870 (07.05.2024).
  26. Yardımcı, Sibel. Kentsel Değişim ve Festivalizm: Küreselleşen İstanbul’da Bienal. İstanbul: İletişim Yayınları, 2014.
  27. Yüksel, Mehmet. “İslamofobinin Tarihsel Temellerine Bir Bakış: Oryantalizm ya da Batı ve Öteki”. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 72.1 (2014): 189-200.