Vol. 8 No. 62 (2019)

Research Article

Application of Ecological Printing to Cotton-Silky Fabrics and Determination of Performance Levels

Published 2019-10-30

Cilt 8 Sayı 62 kapak

Öz

Pamuklu-İpekli Kumaşlara Ekolojik Baskı Uygulaması ve Haslık Düzeylerinin Belirlenmesi*

Kimyasal boyaların verdiği zararlar, çevre kirliliği, insanların çevreye karşı bilinçlenmesi vb. nedenlerden dolayı tekstil sektöründe, geri kazanabilir doğaya zarar vermeyen yeni arayışlar başlamış ve ekolojik tekstiller ortaya çıkmıştır. Ekolojik tekstiller, elyaf halinden ürün haline gelinceye kadarki süreçte tamamen doğaya uyumlu zararsız ürünlerin üretilmesidir. Ekolojik baskı; doğada boyarmadde özelliği olan materyallerle kumaş, kâğıt, deri, keçe vb. yüzeyler üzerine kullanılan boyarmaddelerin doğal renk ve şekillerinin yüzeye aktarımı sağlanması için yapılan bir baskı yöntemidir. Günümüzde çok popüler olan ve birçok sanatçı tarafından uygulanmaya başlayan ekolojik baskıda ürünlerin haslık ölçümleri yapılmamaktadır. Ancak, ekolojik baskıda ürünlerin fiziksel ve kimyasal etkenlere karşı dayanıklılığını arttırmak için haslık düzeylerinin yüksek olması önemlidir. Araştırmanın amacı, pamuk ve ipek kumaşlar üzerine okaliptüs, papatya, süs eriği, gül yaprağı bitkileriyle yapılan ekolojik baskı denemelerinden elde edilen baskıların yıkama, sürtünme ve ışık haslık düzeylerini belirleyerek ekolojik baskılı ürünlerin dayanıklılık düzeylerini belirlemektir. Araştırmada ekolojik baskı ile ilgili bilgilerin toplanmasında tarama modeli, ekolojik baskı sürecinde ise deneme modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Türkiye’de boyarmadde özelliği olan bitkiler oluşturmaktadır. Örneklem ise; okaliptüs, papatya, süs eriği, gül yaprağı ve ipek-pamuk kumaştır. Ekolojik baskı yapılmış pamuklu ve ipekli kumaşlara, yıkama, sürtünme ve ışık haslığı analizleri uygulanmıştır. Pamuklu ve ipekli kumaşlar üzerine bitkilerle yapılan ekolojik baskıların haslık düzeyleri iyi düzeyde olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler Tekstil, Ekolojik Baskı, Haslık

Abstract

Due to the reasons such as harms that chemical paints cause, environmental pollution, awareness of people on the environment, etc. new recyclable and eco-credential pursuits commenced and ecological textiles emerged. Ecological textile is the production of complete nature compatible and harmless products from the fiber form until it becomes a product. Ecological printing is a printing method which is performed to transfer the natural color and shapes of colorants that are used on surfaces such as fabric, leather, felt, etc. with materials which have colorant characteristics in nature. In ecological printing which is quite popular today and is used by many artists, fastness measurement of the products could not be performed. However, it is important for products to have high levels of fastness in ecological printing in order to increase their resistance against physical and chemical factors. The aim of the research is to determine the resistance levels of ecological printed products by determining the washing, friction and light fastness levels of printings that were obtained from the printing experiments which were conducted on cotton and silk fabrics with eucalyptus, daisy, and cherry plum and rose petal plants. In the research, survey model was used for gathering the information on ecological printing and experiment model was used in the ecological printing process. The population of the research comprised of plants that have colorant characteristic in Turkey. The sample is eucalyptus, daisy, cherry plum, rose petal and silk-cotton fabrics. Washing, friction and light fastness analyses were conducted on ecologically-printed cotton and silk fabrics. The fastness levels of ecological printings that were performed on cotton and silk fabrics were determined to be at a good level.

Keywords Textile, Eko print, Fastness

PDF (Turkish)

References

  1. Acar, G. Doğa ve İnsan Sağlığı ile Uyumlu Doğal Boyalı Kumaş Geliştirme, Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Kayseri, 2013.
  2. Açar, İ. Bazı Japon Grubu Erik (Prunus salicina Lindl.) Çeşitlerinin Gaziantep’teki Performansları, Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi, 20, (4), 2016
  3. Amıragaı, M. E., Koç, A. Ekim Zamanı ve Azot Uygulamalarının Mayıs Papatyasının (Matricaria chamomilla L.) Verim ve Uçucu Yağ Üretimine Etkileri. Atatürk Üniviversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2016.
  4. Bayram, A.M (Eco Printing Tekniği ile Çevre Dostu Ekolojik Tekstil Baskısı, II. Uluslar arası Akdeniz Sanat Sempozyumu, 2017.
  5. Bozacı, B. Doğanın Şarkısı Ekolojik Baskı, İzmir, 2016
  6. Bozkırlı, D., O. Aspir Çiçeğinden (Carthamus Tinctorius) Süperkritik Karbondioksit Ekstraksiyonu ile Doğal Boya Eldesi ve Uygulanabilirliği. Yüksek Lisans Tezi, 2007.
  7. Can, D. İ. ve Oyman, R. Okaliptüs Bitkisiyle İpek ve Pamuklu Kumaş Üzerine Eko- Baskı Uygulamaları, II. Uluslar arası Akdeniz Sanat Sempozyumu, 2017.
  8. Cebeci, D. T. Ekolojik Tekstillerin Moda Tasarımı Üzerine Etkileri, Sanatta Yeterlilik Tezi, Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul, 2013.
  9. Cebeci, Tüm. D. Ekolojik Tekstiller ve Üniversite Öğrencilerinin Ekolojik Tekstiller Konusundaki Farkındalıklarının İncelenmesi, Akdeniz Sanat, 4, 69-72, 2012.
  10. Çakalgöz Yavuz, S. ve Eltez, S. Ceroplastesruscı L (Hemiptera: Coccıdae) Dişi Bireylerinin Kabuklarından Antik Dönemlerde Kullanılan Boya Çıkarma Yöntemleri ile Boya Eldesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (17), 39-44, 2014.
  11. Demir, B. Gül Çiçeğinden Elde Edilen Doğal Boyaların Renk ve Haslık Özelliklerinin İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
  12. Demir, M., Çelik, S. ve Noyan, Ö. F. Türkiye'de Yetişen Bazı Önemli Boya Bitkilerinin Üretim Teknikleri ve Elde Edilen Renklerin Haslık Dereceleri. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık, 3, 1187-1196, 2010.
  13. Etikan, S., Kayabaşı, N. Okaliptüs (Eucalyptus camaldulesis Dehnhardt) Ağacının Yapraklarından Elde Edilen Renkler ve Bu Renklerin Bazı Haslıkları Üzerine Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10(2). 153- 161, 2006.
  14. Gökdoğan, O., Demir, F. Isparta yöresindeki Gül işletmelerinin Tarımsal yapısı, ADÜ Ziraat Fakültesi Dergisi, 2011.
  15. Güngör, İ. Isparta Bölgesinde Gülbirlik’çe Üretimi Yapılan Gülyağının Üretim Sorunları ve Gül çiçeği Taşıma Maliyetlerinin Minimizasyonu, Yüksek Lisans Tezi, 1990.
  16. Güngörmez, H. Doğal Boyalar ve Tuz, Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 5(1), 57-63, 2015.
  17. Gürboy, B., Özden, Ö. E. camaldulensis ve E. grandis Odununun Hacim-Ağırlık Değerleri ve Lif Morfolojisi, İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, sayı (1), cilt 44, 1994
  18. İşmal, Ö. E. Patterns from Nature: Contact Printing, Journal of the Textile Association, 81-91, 2016
  19. İşmal, Ö., E., Yıldırım, L.. Tekstil Baskıcılığının Tarihçesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir, 2012b.
  20. Karadağ, R. Doğal boyamacılık, TC Kültür ve Turizm Bakanlığı, İstanbul, 2007.
  21. Kayabaşı, N., Ölmez, F. N. Papatya (Matricaria Chamomile L.)'dan Elde Edilen Renkler ve Bu Renklerin Bazı Haslık Özellikleri, Tarım Bilimleri Dergisi, 9 (4) 390-394, 2003.
  22. Kayacık, H. Orman ve Park Ağaçlarının Özel Sistematiği III. Cilt, İ. Ü. Onnan Fakültesi Yayınları. İ.Ü. Yayın No. 3031. Orman Fakültesi Yayın No. 321 İstanbul, 1982.
  23. Kaynarı, H. ve Tonus, E. Bitkisinden Elde Edilen Renkler ve Haslık Değerleri. Sivas’ta Yetişen Salviasp (Adaçayı) Electronic Journal of Vocational Colleges, 4(1), 123-135, 2014.
  24. Kızıl, S. ve Kayabaşı N. Muhabbet Çiçeğinin (Resedalutea L.) Boyama Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Bir Çalışma, Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 18 (2), 195-200, 2005.
  25. Klaichoi, C., Mongkholrattanasit, R., Sarikanon C., Intajak P. and Saleeyongpuay, W. Eco-friendly printing of cotton fabric using natural dye from acacia catechu willd, RMUTP International Conference, Textiles & Fashion, (7), 2012.
  26. Merdan N, Acar K, Korkmaz B. Gelincik (Papaver Rhoeas L.) Bitki Çiçekleri ile Boyanmış Yünlü Kumaşların Renk ve Haslık Özelliklerinin Araştırılması, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Yıl:10 Sayı 19 s.89-99, 2001.
  27. Nakpathom A , Somboon B, Narumol N. Pigment Printing of Natural Dye from Red Mangrove Bark on Silk Fabrics Monthon, National Metal and Materials Technology Center, 2011.
  28. Okumuş, R., R. Osmanlı Toplumunda Gül Kültürü ve Gülcülük Sanayinin Gelişmesi: Isparta Örneği,Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  29. Özgün, C. Osmanlı Ağaç Kültüründe Yeni ve Egzotik Bir Tür: Okaliptüs, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi,
  30. Öztürk, Z., Koçak, E. D., Merdan, N. ve Acar, K. Karadut (Morusnigra) Meyvesinden Elde Edilen Boyalarla Boyanmış Yünlü Materyalin Yıkama Ve Işık Haslıklarının İncelenmesi, Akdeniz Sanat Hakemli Dergi, 4 (8), 99-102., 2012.
  31. Şahin, N. Tekstil Endüstrisinde Kullanılan Bazı Tekstil Boyalarının DrosophılaMelanogaster’ de Toksik ve Genotoksik Etkilerinin Araştırılması, Yüksek Lisans Tezi, 2014.
  32. Tüfekçi S., Özkurt N., Özkurt A. ve Yılmaz E. Okaliptüs Plantasyonlarında Dikim Anında Verilen Gübre Çeşidi ve Dozunun Gelişme Üzerine Etkileri, Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Özbiçer Ofset Matbaa, Mersin, 2006
  33. Yalçın, M. Kızılçam Kabuğundan Elde Edilen Pigmentin Pamuk, Yün, İpek ve Sentetik Kumaşlardaki Boyama Özelliklerinin İncelenmesi, Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 2010.
  34. Yıldızbakan, A., Saraçoğlu, Ö. ve Özkurt A. Okaliptüs (Eucalyptus Camadulensis Dehn.) Bataklıklarında Hacim ve Kuru Madde Hasılat Araştırmaları, Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Özbiçer Ofset Matbaa, Mersin, 2007.
  35. URL 1: http://www.webcitation.org/75Rz3wbYY, Erişim tarihi: 12.12.2018.
  36. URL 2: http://www.webcitation.org/, Erişim tarihi: 11.12.2018.