The Investigation of the Tughrah of Ahmed I That Was Located in the Archive of the General Assembly of Tapu and Cadastre
Öz
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Arşivinde Yer Alan I. Ahmed Tuğrasının Tezyini Açıdan İncelenmesi
Osmanlı sultanların bir tür imzası olan tuğralar, Divân-ı Hümâyûn'da yazılmış belgeler olmaları sebebiyle padişahın buyruğunu ifade ederler. Önceleri ferman, berat, vakfiye gibi belgelerin baş kısmına konan tuğraların kullanım alanları zamanla yaygınlaşmış, mühürler, paralar, pullar ve kitabelerde de kullanılmaya başlanmıştır. Zaman içerisinde tuğra formu çok sevilmiş; besmele, ayet, hadis ve isimler de yazılmıştır. Önceki örnekleri yatay yönde geniş iken zaman içerisinde tuğ ve zülfeler yukarıya doğru uzamış, hatta yukarıda üçgen oluşturacak biçimde servi ağacı formu oluşturacak biçimde düzenlenerek içleri tezyin edilmiştir. Tuğrada yer alan metinlerde de zamanla çeşitli eklemeler yapılmıştır. Tuğralar ait oldukları dönemin sanat üslubu, motif ve kompozisyon özellikleri çerçevesinde tezyin edilmiştir. Araştırmamıza konu olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyud-u Kadime Arşivinde yer alan I. Ahmed tuğrası tezyini açıdan incelenmiştir. Bu doğrultuda tuğranın motif ve kompozisyon özellikleri, kullanılan renkler, kullanılan teknikler ve bugünkü durumu belirlenmiş, çizimleri yapılmıştır. Araştırma sonucunda I. Ahmed tuğrasının bugünkü durumunun iyi olduğu, kullanılan altın ve renklerde dökülme ve kağıt üzerinde lekelenme ya da yırtılma olmadığı anlaşılmıştır. Tuğrada negatif tekniği, Haliç işi tekniği, serbest rumi dal kompozisyon, üç iplik rumi kompozisyon ve iğne perdahı uygulanmıştır. Tezyini açıdan dönem özelliklerini yansıtmaktadır.
Anahtar Kelimeler tuğra, I. Ahmed, tezhip, tezyinat
Abstract
Tughrahs, which are a kind of signature of Ottoman Sultans, states the orders of the Sultan as they are documents written in Divan-u Hümayun (Imperial Council). In earlier times, placed at the top of the documents such as firman, berat (certificate), waqfeyah, tughrahs extended their use of fields in time and they started to be printed on seals, coins, stamps and inscriptions. As time passed, its use was liked and they were used as basmalah, ayah, hadith and names as well. While the earlier forms were horizontal and wider, the tuğ (flagstaff) and zülfe (the shape of a fringe) were extended upward; they were even formed as triangles, they formed the shape of cypress tree and were decorated. There became additions to the texts in tughrahs in time and they were * Dr. Öğr. Üyesi. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi, Geleneksel Türk Sanatları Bölümü. pinar.toktas@hbv.edu.tr
decorated in line with the artistic style, motive and composition feature of the era. The Tughra of Ahmed I, which is the subject matter of the current study, in the Kuyud-u Kadime Archive of the General Directorate of Land Registers was investigated in terms of its decoration. The motive and composition features of the tughrah, the colours used, the technique used and the current positon were determined and drawings were made. At the end of the study, it was found that the current position of the Tugrah of Ahmed I was good and that there were no falls in the gold and colours used and there became no stain or tearing on the paper. The negative technique, Haliç work technique, free Roumi branch composition, three-thread Roumi composition and needle glazing was applied on the tughrah. It reflects the characteristics of the era in terms of its decoration.
Keywords tughra, Ahmed I, gilding, decoration