Stories Engraved on Fabric
Öz
Kumaş Üzerine İşlenen Hikayeler
Bu araştırmanın amacı, gündelik hayatta yer bulan nesnelerin, anlam katmanlarını zenginleştirerek; sanatın direk malzemesi haline geliş serüvenini yansıtmaktır. Sanat pratiklerini ortaya koyarken malzeme dili olarak kumaş ve dokuma unsurlarına yönelen çağdaş sanatçılar araştırmanın ana eksenini belirlemektedir. Gündelik hayat nesneleri sanatta ilk olarak yirminci yüzyılın başında kübist kolaj ve iki boyutlu yüzey kurgulamaları olarak karşımıza çıkarken; özellikle 1960’lardan itibaren bu nesneler sanatçılar tarafından kavramsal boyutta ele alınmaktadır. Saten perde, pazenden yapılmış elbise, üzerine kaneviçe işlenmiş yastık örtüsü gibi kumaş ve kumaş üzerine yapılan dokumaların; çağdaş sanatta yeniden üretim örnekleri oldukça geniş bir sanatçı yelpazesine sahipken; bu malzemeleri sanatının ana eksenine yerleştiren çağdaş sanatçı Gözde İlkin üzerinden, okumalar yapılmaktadır. Üretim sürecinde nispeten "eve" ait olan kumaşları ele alan İlkin, cinsiyet, beden ve kendi hikayesini yansıtırken; feminist bir yaklaşımı da içerisinde barındırmaktadır. İlkin’in sembolik ve soyut formlarla birleşen figürleri kimi zaman aile fotoğrafı çekilen bir sahnenin güncel yorumu kimi zaman ise toplumsal ve politik bir alanın, çatışmaların, iktidar tanımlamalarının, toplumsal cinsiyetin taşıyıcılarıdır. Bu anlamda araştırma, "el işçiliği", olarak tanımlanan ve gündelik beceri olarak kabul görmüş kumaş üzerine uygulamaları, çağdaş sanata taşıyan sanatçılar üzerinden ele alacaktır. Bu izlekte, sanatçıların beslendiği feminist kuram ve sanatçı yaşanmışlıklarına değinilerek, her biri yeni yaşam alanına dönüşen kumaş parçalarının, yumuşak yapısına karşıt kimi zaman üzerinde barındırdıkları sert toplumsal mesajlar yorumlanmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler kumaş, feminist sanat, cinsiyet, kimlik
Abstract
This study intends to enrich the strata of the meaning of objects that have a place in daily life and reflect their adventure on their way to become direct materials used in art. Modern artists who incline to use the elements of fabric and textile as materials compose the main axis of the study. Objects of daily life first appeared in art at the beginning of twentieth century in the form of cubist collage and these objects have been approached in conceptual dimensions since 1960’s. While examples of reproduction for fabric and textile over fabric such as sateen curtains, flannel dresses and canvas embroidered pillow slips have a rather wide artist spectrum in modern art, Gözde İlkin who places these materials in the main axes of her art. During the production process İlkin embraces the fabric that belongs relatively to the house and reflects gender, body and her own story through fabric; at the same time embodying a feminist approach in her work.
In this sense, the study approaches applications over fabric -regarded to be daily skills defined as “hand crafts”- via artist who carries them to modern art. In this path, feminist art and artist experiences that nourish these artists have been addressed and the harsh social messages that are contrary to the softness of these pieces of fabric, each of which transform into a new life space, are strived to be interpreted.
Keywords fabric, feminist art, gender, identity, Gözde İlkin