Fyodor Dostoyevsky and Vladimir Makanin’s Russia in the Context of East-West Comparison
Öz
Doğu-Batı Karşılaştırılması Bağlamında Fyodor Dostoyevski ve Vladimir Makanin’in Rusyası
Avrupa’nın doğusunda yerleşik bulunan ve devlet sınırlarını doğuya ve güneye doğru genişletme fırsatını yakalayan Ruslar genel görünüm olarak bütünüyle bir Slav ve Avrupa devleti olmaktan ziyade hem Asyalı hem de Avrupalı bir devlet ve toplum olma yolunu izlemiştir. Kafkasya, Sibirya, Orta Asya yönünde to- praklarını genişleten Rusya Batı uygarlığının değerlerinin temsilcisi olma görevini kendisine uygun bulmuş ve Asya’nın geri kalmış halklarına uygarlık taşıma görevini üstlenmiştir. Daha da ileri giderek Avrupa’yı Asya’nın barbar halklarının saldırılarından koruduğunu iddia etmiş, bununla da yetinmeyerek bütün Slav- ların ve Ortodoks Hıristiyanların koruyucusu rolünü üstlenmiştir. Rusya’nın 1.Petro ile başlayan Batı’ya açıl- ma politikası Rus aydınlarında ve yazarlarında farklı yaklaşımlara ve değerlendirmelere neden olmuştur. Herzen, Çernişevski, Turgenyev, Tolstoy gibi yazarlar arasında özellikle Dostoyevski Doğu-Batı tartışmasını içeren edebiyat çalışmaları ile dikkat çekmeyi başarmıştır. Dostoyevski bir taraftan Rus ulusunun Batı uygar- lığı içinde düşünülmesini savunurken diğer taraftan Batı’yı özellikle Rusya’ya karşı sergilediği önyargılı tutumu nedeniyle eleştirmiştir. Batı’nın gözünde Asyalı ve Tatar olarak tanımlanan Ruslar Dostoyevski’de Asya’ya Avrupa uygarlığını taşıyanlardır. Dostoyevski gibi Makanin de çağdaş Rus edebiyatının bir temsil- cisi olarak Doğu-Batı tartışmasına katılmış ve tıpkı Dostoyevski de olduğu gibi Batılı değerleri savunmuştur. Dostoyevski gibi milliyetçi bir duruş sergileyen Makanin eski Sovyet coğrafyasından Rusya’ya çalışmak için gelen Kafkasyalı ve Orta Asyalı etnik unsurlara karşı olumsuz anlatımlarla ve örneklerle yaklaşmıştır. Doğuluları Rusların ulusal gururunu ayaklar altına alanlar, Rusya’nın kaynaklarını ve zenginliklerini kendi çıkarları yönünde sömürenler olarak nitelemiştir.
Anahtar Kelimeler Dostoyevski, Makanin, Doğu-Batı, Asya, Kafkasya
Abstract
Russians, who are located east of Europe and had chance to expand the state borders to the east and the south, followed the road to becoming both Asian and European state and civilization instead of being totally Slavic and European state. Russians, who expand its mainland towards Caucasia, Siberia, Central Asia, approved the duty of being the representer of western civilizations’ values and took on a task of carrying civilization to Asia’s underdeveloped public. Moreover it claimed that it protected Europe from attacks of Asia’s barbarian public and it wasn’t satisfied with it and assumed the role of guardian of all Slavics and Orthodox Christians.
The Russian policy of western expansion which started with Petro I, created a diversity of assumptions and evaluations by the Russian intellects and authors. Among Herzen, Chernyshevsky, Turgenev, Tolstoy; especially Dostoyevsky crated attention with the works regarding the East-West discussions. While Dostoyevsky defended the idea of thinking the Russian nation as a part of western civilization, he also criticized the West for the prejudices towards Russia. The people who are seen as Asian or Tatar in western eyes are portrayed as the people who carried European civilization to Asia by Dostoyevsky. Makanin, just like Dostoyevsky, joined the East-West discussion as representative of Russian literature and also defended the western values. Makanin, who portrays as a nationalist like Dostoyevsky, approaches the Caucasian and Central Asian ethnical elements who come to Russia from ex-Soviet lands to work, with negative expressions and examples. He depicts easterners as those who are using the riches and sources of Russia for their own benefit and who tramples the Russian national pride.
Keywords Dostoyevsky, Makanin, East-West, Asia, Caucasus