The Slum Themes in Post 1950’S Turkish Contemporary Painting
Öz
1950 Sonrası Çağdaş Türk Resminde Gecekondu Teması
Türkiye'de ilk defa İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki süreçte gündeme gelen gecekondulaşma, göç hareketlerine paralel bir gelişim göstermiştir. Atmışlı yıllarda artan göç hareketleri neticesi kentlerde oluşan gecekondusal yapılaşma alanlarında da büyük bir patlama yaşanmıştır. İlerleyen yıllar içinde gecekondu olgusu ülkenin sosyo-kültürel hayatında önemli bir konu haline gelmiştir. Bu araştırmada, Türk Resminde 1950 sonrası gecekondu ve kentleşme olgusu incelenmiş ve Çağdaş Türk Resmine yansımaları araştırılmıştır. Bu bağlamda dönemdeki sosyal, siyasal gelişmeler ve değişimler üzerinde durulmuş sosyo ekonomik durum köyden kente göçün sonucu olarak ortaya çıkan yeni sosyo-kültürel ortamın kente yansıması olarak görülen gecekondulaşma gerçeğinin sanat ortamı içerisindeki durumu ve sanatçıların bu olguya yaklaşımları üzerinde durulmuştur. Türkiye de 1950 sonrası yaşanan kültürel, sosyal ve siyasal gelişimlerin, toplumun bir parçası olan sanatı ve sanatçıyı nasıl etkilediği, kentlerin sosyal yapısında ortaya çıkan değişimlerin yukarıda değinilen sanat olgusu üzerinde ne derece önemli bir rol aldığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Konu neticesinde Bedri Rahmi Eyüboğlu, Turan Erol, Nuri İyem, Nedim Günsür, Lütfü Günay, Fethi Arda gibi sanatçıların eserlerinde, gecekondu kavramı ve yansımaları incelenmiştir. Sanatçıların gecekondu olgusunu, sanatçıya özgü bir duyarlılık içinde kentlere hâkim olan görünüm ve düşünsel alanda bıraktıkları etkileri, resmin plastiğiyle harmanlandıktan sonra ortaya koydukları yorumlarıyla ele aldıkları görülmüştür. Literatür taraması ve nitel araştırma yöntemleri sonrası ortaya çıkan veriler dâhilinde Çağdaş Türk resmi içinde orijinal bir dil yaratma çabası içindeki sanatçıların, gecekondu kavramı olanaklarını ve bu olanakların sunduğu farklı bakış açılarını, resim sanatının plastik çerçevesi içinde kendisine özgü bir dil yaratma açısından kullanabilecekleri düşülmektedir. Aynı zamanda resmin kompozisyon ve kurgularının işaret ettiği düşünme biçiminin, oluşturulan plastik değerlerinin bir araya getirilerek yorumlanmasının çağdaş sanat bağlamında sanatçıya katkıda bulunacağı düşülmektedir.
Anahtar Kelimeler Çağdaş Türk Resmi, Gecekondu Teması, Göç
Abstract
Following World War II, a correlation between an increase migration and squatters was observed for the first time in Turkey. As a result of the migration movements of the 1960’s, many cities witnessed a wide spread development of slums. In the following years, the presence of these slums became an important part of Turkish socio-cultural life. This study focuses on investigating the influence of slums and urbanization in Turkish contemporary art after the 1950’s, due to the social and political changes of this time period. The influence of migration from villages on the new socio-cultural environment of cities became the focus of artists. The study aimed to demonstrate the influence of cultural, social and political development in Turkey after the 1950’s on artists and the impact these events had on the social structure of cities. The concepts and representations of the slums in the works of artists such as Bedri Rahmi Eyuboglu, Turan Erol, Nuri Iyem, Nedim Gunsur, Lutfu Gunay, and Fethi Arda were studied. The slum phenomenon was represented by artists in various manners unique to their individual styles. Literary analysis and qualitative studies indicate that artists have tried to depict the concept of the slums in their own original styles, each contributing to a different perspective and creation in Turkish contemporary painting. At the same time, we believe that the interpretation of the thought process behind the composition and editing as well as the plastic values will benefit the artist in the context of contemporary art.
Keywords Contemporary Turkish Painting, Slums, Migration