Vol. 7 No. 44 (2018)

Research Article

The Slum Themes in Post 1950’S Turkish Contemporary Painting

Published 2018-04-25

Cilt 7 Sayı 44 kapak

Öz

1950 Sonrası Çağdaş Türk Resminde Gecekondu Teması

Türkiye'de ilk defa İkinci Dünya Savaşı’ndan sonraki süreçte gündeme gelen gecekondulaşma, göç hareketlerine paralel bir gelişim göstermiştir. Atmışlı yıllarda artan göç hareketleri neticesi kentlerde oluşan gecekondusal yapılaşma alanlarında da büyük bir patlama yaşanmıştır. İlerleyen yıllar içinde gecekondu olgusu ülkenin sosyo-kültürel hayatında önemli bir konu haline gelmiştir. Bu araştırmada, Türk Resminde 1950 sonrası gecekondu ve kentleşme olgusu incelenmiş ve Çağdaş Türk Resmine yansımaları araştırılmıştır. Bu bağlamda dönemdeki sosyal, siyasal gelişmeler ve değişimler üzerinde durulmuş sosyo ekonomik durum köyden kente göçün sonucu olarak ortaya çıkan yeni sosyo-kültürel ortamın kente yansıması olarak görülen gecekondulaşma gerçeğinin sanat ortamı içerisindeki durumu ve sanatçıların bu olguya yaklaşımları üzerinde durulmuştur. Türkiye de 1950 sonrası yaşanan kültürel, sosyal ve siyasal gelişimlerin, toplumun bir parçası olan sanatı ve sanatçıyı nasıl etkilediği, kentlerin sosyal yapısında ortaya çıkan değişimlerin yukarıda değinilen sanat olgusu üzerinde ne derece önemli bir rol aldığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Konu neticesinde Bedri Rahmi Eyüboğlu, Turan Erol, Nuri İyem, Nedim Günsür, Lütfü Günay, Fethi Arda gibi sanatçıların eserlerinde, gecekondu kavramı ve yansımaları incelenmiştir. Sanatçıların gecekondu olgusunu, sanatçıya özgü bir duyarlılık içinde kentlere hâkim olan görünüm ve düşünsel alanda bıraktıkları etkileri, resmin plastiğiyle harmanlandıktan sonra ortaya koydukları yorumlarıyla ele aldıkları görülmüştür. Literatür taraması ve nitel araştırma yöntemleri sonrası ortaya çıkan veriler dâhilinde Çağdaş Türk resmi içinde orijinal bir dil yaratma çabası içindeki sanatçıların, gecekondu kavramı olanaklarını ve bu olanakların sunduğu farklı bakış açılarını, resim sanatının plastik çerçevesi içinde kendisine özgü bir dil yaratma açısından kullanabilecekleri düşülmektedir. Aynı zamanda resmin kompozisyon ve kurgularının işaret ettiği düşünme biçiminin, oluşturulan plastik değerlerinin bir araya getirilerek yorumlanmasının çağdaş sanat bağlamında sanatçıya katkıda bulunacağı düşülmektedir.

Anahtar Kelimeler Çağdaş Türk Resmi, Gecekondu Teması, Göç

Abstract

Following World War II, a correlation between an increase migration and squatters was observed for the first time in Turkey. As a result of the migration movements of the 1960’s, many cities witnessed a wide spread development of slums. In the following years, the presence of these slums became an important part of Turkish socio-cultural life. This study focuses on investigating the influence of slums and urbanization in Turkish contemporary art after the 1950’s, due to the social and political changes of this time period. The influence of migration from villages on the new socio-cultural environment of cities became the focus of artists. The study aimed to demonstrate the influence of cultural, social and political development in Turkey after the 1950’s on artists and the impact these events had on the social structure of cities. The concepts and representations of the slums in the works of artists such as Bedri Rahmi Eyuboglu, Turan Erol, Nuri Iyem, Nedim Gunsur, Lutfu Gunay, and Fethi Arda were studied. The slum phenomenon was represented by artists in various manners unique to their individual styles. Literary analysis and qualitative studies indicate that artists have tried to depict the concept of the slums in their own original styles, each contributing to a different perspective and creation in Turkish contemporary painting. At the same time, we believe that the interpretation of the thought process behind the composition and editing as well as the plastic values will benefit the artist in the context of contemporary art.

Keywords Contemporary Turkish Painting, Slums, Migration

PDF (Turkish)

References

  1. Arısoy, D. (2010). 1950’den Günümüze Türk Resminde Kent İmgesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kütahya.
  2. Ayan, A. (2006)a. Nedim Günsür Retrospektif Sergisi, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  3. Belge, M. (2002). İstanbul Gezi Rehberi. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  4. Erol, T. (1984). Günümüz Türk Resminin Oluşum Sürecinde Bedri Rahmi Eyüboğlu Yetişme Koşulları, Sanatçı Kişiliği. İstanbul: Cem Yayınevi.
  5. Giray, K. (2000). İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Kolleksiyonu’dan Örneklerle Manzara. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  6. Girgin, F. (2009). Cumhuriyet Sonrası Türk Resim Sanatında Yöresel Motifler, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı, Resim-iş Eğitimi Bilim Dalı, Ankara.
  7. Göğebakan, Y. (1999), Malatya ve Çevresi Geleneksel Konut Mimarisinin Plastik Açıdan Çözümlenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim-İş Eğitimi Ana sanat Dalı, Malatya.
  8. Gürbüz, M. ve Karabulut, M. (2008). Kırsal Göçler ile Sosyo-Ekonomik Özellikler Arasındaki İlişkilerin Analizi, Türk Coğrafya Dergisi, (50), 37-60.
  9. Hanay, A. (2009). 1930 Sonrası Türk Resminde Köylü Teması, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
  10. İnternet: Akıncı, A. ve Usta, S. (2016). Türkiye’de Çok Partili Hayata Geçişte Etkili Olan Dış Faktörlerin Değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21 (1), 275-288. (10 Şubat 2018): http://dergipark.gov.tr/download/article-file/195296
  11. İnternet: Arısoy, D. ve Altınkurt, L. (2012). Türk Resminde Kent, Akademik Bakış Dergisi, Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi, (33), Kasım - Aralık 2012, 1-18. (10 Aralık 2017) : http://www.akademikbakis.org/eskisite/33/13.htm
  12. İnternet: Bender, A. ( t.y), Güneş Altında Gecekondu Evleri - Fethi Arda, (Erişim tarihi 17 Şubat 2018) : http://www.alaattinbender.com/
  13. İnternet: Işın, E. (2013). Arâf: Gecekondulu Hayat. (16.Aralık.2017) : http://blog.peramuzesi.org.tr/sergiler/araf/
  14. Keleş, Ruşen. (1998). Kentbilim Terimleri Sözlüğü, Ankara: İmge Yayınları, 2.Baskı.
  15. Keleş, R.(2008). Kentleşme Politikası. Ankara: İmge Yayınları
  16. Kıyar, N. (2007). Çağdaş Türk Sanatında Figüratif Resmin Kültürel Değişim İle İlintisi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  17. Köksal, A. (1985). Ankara’dan Üç Konuk: Arda, Ayaz, Büyükişleyen, Milliyet Sanat Dergisi, (118), (15 Nisan 1985), 49.
  18. Özgür, F. (1999 ). Turan Erol, Günümüz Ressamları-1. (1. Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Kültür Yayınları.
  19. Özsezgin, K.(1997). Fethi Arda. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi Yayınları.
  20. Özsezgin, K. (2001). Lütfü Günay. İstanbul: Bilim Sanat Galerisi Yayınları.
  21. Şenyapılı, Ö. (1996). Görsel Sanatlar ve iletişim. Ankara: Sanatyapım Yayıncılık.
  22. Şenyapılı, Ö. (2008). Turan Erol’un Ankarası. Artist Modern, (03/87), (Mart 2008), 50.
  23. Tansuğ, S. (1976). Beş Gerçekçi Türk Ressamı Turgut Zaim-Nuri İyem-Cihat Burak- Neşet Günal-Nedim Günsür. İstanbul: Gelişim Yayınları.
  24. Tansuğ, S. (1995). Türk Resminde Yeni Dönem. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  25. Tüfekçi, S. (2003). Kırsal Kesimlerden Büyükşehirlere Göç ve Göçün Aile Yapısında Meydana Getirdiği Değişiklikler (İstanbul Örneği), Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ulusal Tez Tarama Merkezi, Ankara.
  26. Türe, A. (2002). 1940’dan Sonra Türk Resminde Toplumsal Gerçekçilik, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  27. Uzunoğlu, M. (2008). Cumhuriyetten Günümüze Toplumsal Değişimin Türk Resim Sanatında Kadın İmgesine Yansıması, Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  28. Yaman, Y. Z. (Editör). (2012). Ankara Resim ve Heykel Müzesi, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları
  29. Yeltekin, R. (2011). Çarpık Yapılaşma ve Kentsel Dönüşüm, İnşaat Sektör Raporu 2010, İstanbul: Müstakil Sanayici Ve İşadamları Derneği Yayınları