Yollarbaşı Great Mosque Mihrab Tiles
Öz
Yollarbaşı Ulu Cami Mihrabındaki Figürlü Çiniler
Karamanoğlu Beyliği mimarisinde figürle süslenmiş çinilerin sayıca az olduğu anlaşılmış ve bu alanda yeterli çalışmanın yapılmadığı belirlenmiştir. Bu nedenle beyliğin mimari yapılarından figür motifli çinilere sahip olan Yollarbaşı Ulu Camii çalışmanın araştırma konusu olarak belirlenmiştir. Bu araştırma; Yollarbaşı Ulu Camii’nin genel özelliklerine değinilerek başlamış, figür motifleriyle süslenmiş çinileriyle ilgili detaylı bilgi verilerek tamamlanmıştır. Karaman ilindeki Yollarbaşı Ulu Camii’nin mihrap nişi alt bölümüne figürle süslenmiş iki adet çini plaka uygulanmıştır. Mihrabın üzerine gelişigüzel yerleştirilmiş olan bu çiniler insan ve kuş motifleriyle süslenmiştir. Araştırmada figürle süslü çinilerin teknikleri, formları, türleri, sahip oldukları sembolik değerleri ve benzer motifli örnekleri belirlenerek bu çiniler hakkında detaylı inceleme yapılmıştır. Figür motifli bu çinilerin mihrap bölümüne uygulanma nedeni de araştırmamızda sorgulanarak anlaşılmaya çalışılmıştır. Yapılan bu çalışma ile Karamanoğlu Beyliği dönem mimarisinden Yollarbaşı Ulu Camii mihrabındaki figürlü çiniler araştırılarak Türk sanatı içindeki önem ve değeri belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler Karamanoğlu, Mimari, Camii, Çini, Figür, Süsleme
Abstract
It is understood that the architecture of Karamanoğlu Beylık has few the number of tiles decorated with fıgures and it has been determined that sufficient work has not been done in this area. For this reason, the Yollarbaşı Great Mosque, which has the figüre motifed tiles from the architectural structures of the Beylık, has been determined as the research topıc. This research which started with referring to the general features of Yollarbaşı Great Mosque, was completed by giving detailed information about the tiles decorated with figure motifs. in Karaman province, Yollarbaşı Great Mosque mıhrap part has two tile adorned with figures. These tiles, randomly placed on the mihrab, whıch are decorated with human and bird motifs. In the study, the techniques, forms, genres, symbolic values and similar motifs of the ornamented tiles were determined and a detailed examination of these tiles was conducted. The study of the reason why these figurative motifs are applied to the mihrab section has been questioned and tried to be understood. With this study we have investigated the figurative tiles of Yollarbaşı Ulu Mosque from Karamanoğlu Beylik period architecture and determined importance and value in Turkish art.
Keywords Karamanoğlu, Architecture, Mosque, Tile, Figure, Decorations
References
- Arık, Rüçhan, Kubad Abad: Selçuklu Saray ve Çinileri, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010.
- Bakırer, Ömür, Onüç ve Ondördüncü Yüzyıllarda Anadolu Mihrapları, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2000.
- Bozan, Metin, ‘Yezidilik’, İslam Mezhepleri Tarihi, Ankara: 2012, s. 455-470.
- Diez, Ernst, Aslanapa, Oktay, Koman, M. Mahmut, Karaman Devri Sanatı, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, 1950.
- Erdemir, Yaşar, İnce Minare Taş ve Ahşap Eserler Müzesi, Konya, 2007.
- Esin, Emel, İslamiyet’ten Önceki Türk Kültür Tarihi ve İslam’a Giriş, İstanbul, 1978.
- Fehervari, Geza, Pottery of the Islamıc World, ın the Tarew Rajab Museum, Kuwaı, 1998.
- Karaçağ, Abdullah, Beylikler Devri Mimarisinde Alçı Süslemeler, Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, Konya; Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002.
- Karpuz, Emine ve Tütüncü, Mehmet, Gaferyad Kitabı, Karaman’ın Kazımkarabekir İlçesi ve Çevresinde Tarihi Eserler, Kültür ve Kitabeler, İstanbul: Sota Yayınları, 2015.
- Karpuz, Haşim, Türk Kültür Varlıkları Envanteri Karaman, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2009.
- Konyalı, İ. Hakkı, Abideleri ve Kitâbeleri ile Karaman Tarihi, Ermenek Mut Abideleri, İstanbul: Baha Matbaası, 1967.
- Özbek, Y., Studies ın Muslim Iconography I. The Unicorn, Washington, 1950.
- Rella, Sylvıa- Stanley Tım ve Reyhanlı Tülay, Iznık, The Pottery of the Ottoman Turkey, London: Alexandrıa Press, 1989.
- Salt, Alparslan, Ansiklopedi, Neo-Spiritüalist Yaklaşımlarla Ezoterik Bilgilerin Işığında, İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları, 2010.
- Usta, Seval, Selçuklu Çini ve Keramik Sanatında İnsan Figürüne İkonografik Açıdan Bir Bakış, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Türk İslam Sanatları Programı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2005.
- Watson, Oliver, Ceramıcs From Islamic Lands, London: Thames & Hudson Yayınları, 2004.
- Yalkut, Banu Sabiha, ‘Dini Bilinçte Değişim’, Melek Tavus’un Halkı: Yezidiler, İstanbul: Metis Yayınları, 2001. 43-50.