Vol. 7 No. 44 (2018)

Research Article

Animal Symbolism in the Art of Seljuk Current Ceramics

Published 2018-04-25

  • Mine Ülkü Öztürk Necmettin Erbakan University image/svg+xml
  • Yağmur Arısoy
Cilt 7 Sayı 44 kapak

Öz

Selçuklu Dönemi Seramik Sanatında Hayvan Sembolizmi

Selçuklu seramik sanatı, kökenlerini Çin ve Proto Türk kavimlerinden alarak kendi kültürel ve sosyal yapıları ile birleştirip öz sanatına ulaşmıştır. Hayvan sembollerine Türk kültüründe gerek siyasal, gerek sosyal, gerekse ekonomik anlamda sıkça rastlanmaktadır. Selçuklularda da önemli bir yer tutan hayvan sembolleri, Selçuklu seramiklerinde süsleme öğesi olarak sıklıkla kullanılmıştır. Selçuklu seramik sanatında kullanılan hayvan sembolleri, Selçuklu toplumunun soyut veya somut çıktılarıdır. Seramiklerde kullanılan hayvan sembolleri mitolojik anlatımlarla birlikte, Selçuklu toplumunda önemli bir yer tutan av kültürünün işlenmesiyle oluşturulmuştur. Selçuklu seramik sanatında kullanılan hayvan sembolleri günümüze kadar gelerek bize Selçuklu dönemi seramik sanatı hakkında bilgiler vermektedir.

Anahtar Kelimeler Sembol, Kültürel, Sosyal, Mitoloji, Seramik

Abstract

The art of Seljuk ceramics took its origins from the Chinese and Proto Turkic tribes and combined them with their own cultural and social structures and created their own art. Animal symbols are frequently found in Turkish culture both politically, socially and economically. Animal symbols, which also occupy an important place in the Seljuks, are often used as ornaments in Seljuk ceramics. The animal symbols used in Seljuk ceramic art are the abstract or concrete outputs of the Seljuk society. The animal symbols used in the ceramics of Seljuk are formed by the processing of hunting cultures which have an important place in the Seljuk society together with mythological explanations. Animal symbols used in the Seljuk ceramic art come to us day by day and give us information about Seljuk period ceramic art.

Keywords Symbol, Cultural, Social, Mythology, Ceramics

PDF (Turkish)

References

  1. ARIK, Rüçhan. Kubad Abad, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları Sanat Dizisi, No:542, İstanbul, 2000.
  2. ALP, Sedat. Konya Civarında Karahöyük Kazılarında Bulunan Silindir ve Damga Mühürleri, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.1994.
  3. ATEŞ, Mehmet. Mitolojiler ve Semboller. Milenyum Yayınları, İstanbul. 2012.
  4. ÇORUHLU, Yaşar. “Türk Sanatı’nda Görülen Hayvan Figürlerine” Gök ve Yer “Sembolizmi Açısından Bir Bakış”, Üçüncü Uluslararası Türk Kültürü Kongresi Bildirileri, Cilt: 1, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Ankara. 1993.
  5. ÇORUHLU, Yaşar. Türk Mitolojisinin Anahatları, Kabalcı Yayınevi, İstanbul. 2000.
  6. DENKTAŞ, M., Eravşar, O. Kubad-Abad Çinilerinde Masal ve Doğa Yaratıkları, (Hazırlayan, Rüçhan Arık). Sanat Tarihi Araştırmaları. Konya. 2007.
  7. DİYARBEKİRLİ, Nejat. Diyarbakır Müzesindeki Tunç Sfenks. Türk Kültürü S.66, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara.1968.
  8. ESİN, Emel. “Selçuklulardan Önceki, Proto–Türk ve Türk Keramik Sanatına Dair” İstanbul Üniversitesi Sanat Tarihi Yıllığı, Sayı: 9 – 10 İstanbul. 1980.
  9. ERGİNSOY, Ülker. “Anadolu Selçuklu Maden Sanatı”, Anadolu Selçuklu Mimarisinde Süsleme ve El Sanatları, Türkiye İş Bankası Yayınları, Ankara. 1978.
  10. KAVUNCUOĞLU, P. A. Selçuklu Dönemi Konya ve Yöresi Çini ve Seramiklerindeki Sembolik Motiflerin Günümüz Kültür ve Sanat Eğitimindeki Yeri ve Önemi. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Gazi Üniversitesi, Seramik Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara. 2003.
  11. KUBAN, Doğan. Batıya Göçün Sanatsal Evreleri; Anadolu’dan Önce Türklerin Sanat Ortaklıklar, 1. Baskı, Cem Yayınevi, İstanbul. 1993.
  12. ÖNEY, Gönül. “Bizans Figürlerinde Anadolu Selçuk Etkisi”, Selçuklu Araştırmaları Dergisi, Malazgirt Zaferi Özel Sayısı, Sayı: 3, Ankara. 1972.
  13. ÖGEL, Bahaeddin. Türk Mitolojisi, I. Cilt, 3. Baskı, Ankara: Türk Tarih Kurumu
  14. ÖZTÜRK, M. Konya ve Çevresinde Anadolu Selçuklu Dönemi Çinilerinde Kullanılan Bitkisel Motiflerin Dili ve Resim Eğitimi Açısından İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya. 2008.
  15. SÖZEN, M., U. Tanyeli. Sanat Kavramı ve Terimleri Sözlüğü İstanbul: Remzi Kitabevi, 1999.
  16. PARLAR, G. Anadolu Selçuklu Sikkelerinde Yazı Dışı Figüratif Ögeler. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 2001.
  17. YILMAZ, Meliha. Anadolu Selçuklu Saray ve Köşklerinde Kullanılan Figürlü Çinilerin Resim Sanatı Açısından İncelenmesi, (Yayınlanmış Doktora Tezi) Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1999.