Coincidence and Its Effects on Creating in the Context of Visual Arts
Öz
Görsel Sanatlarda Rastlantı ve Yaratıma Etkisi
Bu araştırmada görsel sanatlarda rastlantının, yaratıma etkisi ve süreçlerine odaklanılmıştır. Sanatçılar, rastlantıyı, görsel sanatların yaratım safhalarında etkili bir şekilde çeşitli yöntemlerle kompozisyonlarının biçimlendirmesinde yararlanmaktadırlar uygulamışlardır. Sanatçılar, yapıt oluşturma süreçlerin de birçok farklı nedenle rastlantıyı- tesadüfü, düzensizliği özgünlük ve yaratıcılık için tercih etmektedirler. Rastlantıyı bir yaratım elemanı olarak kullanan sanatçılar için rastlantı, yaratıcı ve istendik bir kurgu elemanıdır. Rastlantı ile bulunan çeşitli sanatsal biçimler yaratıcı ve devingen bir unsur olarak sanatçılar için yeni etkileşimsel bir eylemle hareket noktaları da oluşturmaktadır. Rastlantının çoğu zaman açıklanamayan bu kuraldışı yaratım sürecine girme durumu birçok sanatçı tarafından deneyimlenmiştir. Bunun yanında rastlantıyı doğrudan sanat işlerinde bir virtüöz olarak kullanan sanatçılarda vardır ve beklenilenin daha ötesinde yaratıcı ve yenilikçi süreçler yaratmışlardır. Fakat Rastlantıyı eserlerinde bir kurgu elemanı olarak kullanan sanatçılardan bazıları ise, düzensizlik ve kontrol dışılığın yapıtlara tümüyle hakim olmasından yana değillerdir. Bu kavramın Görsel sanat yapıtlarının yaratım sürecine etkisi üzerine çok fazla tartışma bulunmakta ve bu tartışma özellikle de birçok bilinmezin olduğu bir tartışmadır. Sanatçı deneyimlemelerini gözleyip, incelemek rastlantının sanat eserlerine yaratım alanlarına ne ölçüde etkili olduğu konusunda bizi bir miktar aydınlatabilir. Bu araştırmada Yöntem olarak, literatür taraması, gözlem, görüşme ve resimsel analiz yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın birinci bölümünde rastlantı tarihsel, felsefi ve sanatçı yapıtları üzerinden sınırlandırılarak değerlendirilmiştir, Araştırmanın deneysel kısmı olan ikinci bölümünde rastlantı ile üretilen resimler değerlendirilmiştir. Araştırma örneklemi Yükseköğretimde sanat eğitimi alan üç öğrencidir. Katılımcılar bir dakikalık sürede müzik eşliğinde önceden hazırlanmış rastlantısal lekeler ve çizgilerin olduğu 40 çalışma kâğıdı üzerinde çini mürekkebi ve fırça ile iş üretmişlerdir.
Sonuç olarak, ilgili literatüre göre, sanatçıların özellikle modern sanat yapıtlarında çoğunlukla rastlantıyı, yaratımın içsel ve biçimsel önemli bir aracı olarak gördükleri ancak etkinin yapıtlarına hakim olmasından yana olmadıkları da söylenebilir. Uygulamaya katılan katılımcıların yapım süreçleri ve rastlantıdan yararlanılarak tamamlanmış işlere odaklanıldığında, katılımcıların, biçimleri kişisel olarak yorumlayıp kendi yaşantıları ile ilişkilendirdikleri gözlenmiş ve bağlantılı olarak çalışmalarında, yeni kurgular yaptıkları, ayrıca tanımsız keskin hatlı rastlantı konturları yorumlamalarında önceki biçimi değiştirmek yerine ona uygun çizim ve boyamaları tercih ettikleri görülmüştür.
Anahtar Kelimeler Rastlantı, Görsel Sanatlar, Sanatçı, Yaratım
Abstract
In this research, the concept of coincidence and its effects on the process of creation in visual arts was focussed on. Visual artists take advantage of coincidence during the process of creating their compositions in many ways effectively. They prefer exploiting coincidence and irregularity for many reasons fort he purpose of originality and creativity. The concept of coincidence is a creative and desired component of fiction for the visual artists that prefer it. Various artistic forms that occur by means of coincidence generate new starting points by interactional movements for artists as a dynamic and creative component. This exceptional creative circumstance of coincidence was experienced by numerous artists. Furthermore, some visual artist make use of coincidence directly in their artworks as virtuoso and they created originative and reformist works even beyond the expectations. On the other hand, some of the artists that make use of coincidence are not advocate of complete domination of irregularity and lack of control on their works. There are several discussions on our concept and its effects on the process of artistic creativity and still there are many obscurities. Observation and examination of experimentations of artists can somewhat brighten us in point of effect caliber of coincidence on artworks. In this research, literature review, observation, interview and pictorial analysis was preferred as method. In the first part of the research, the concept of coincidence was evaluated by means of limiting on work of arts of painters, history and philosophy. In the second part that generates the empirical section of the research, some paintings which were produced by means of coincidence were considered. Samples of the research are three students that get fine arts education. This participants produced artworks with accompany of music for a minute by painting brush and indian ink on fourty work sheets that were preconditioned by means of coincidental stains and lines.
As a result, it can be said that visual artists generally consider the concept of coincidence as an important component of inner and formal creation especially on their modern artworks but they are not supporter of total domination of coincidence. It was observed that the participants correlated the coincidental forms with their own inner life and accordingly they created new fictions on artworks, besides, they preferred adaptable drawings and colouring instead of changing the first form when they commenting clear-cut and undefined contour lines.
Keywords Coincidence, Visual Arts, Artist, Creation