Genre Features of Azerbaijan Holavar and Sayaci Songs
Öz
Azerbaycan Holavar ve Sayaci Nağmelerinin Tür Özellikleri
Eski dönemlerde ortaya çıktığı düşünülen holavar ve sayacı nağmeleri, Azerbaycan sözlü halk edebiyatındaki emek mahnılarının içinde sınıflandırılmıştır. Her ne kadar ezgisel yönüyle bayatı ve âşık yaratıcılığındaki türlere nazaran daha basit görülse de, bu türler, insanlığın ilk hayvanları evcilleştirdiği, ilk tarımsal faaliyetler gerçekleştirdiği dönemlere kadar uzanan geçmişi, kısacası ilkel kökleri nedeniyle oldukça önemlidir. Holavar ve sayacı nağmelerinin sürü hayvanları ile tarımda kullanılan hayvanların seslerinin taklidine dayalı ve onlara seslenme amacıyla söylenen ünlem sözcüklerinden doğduğu düşünülmektedir. Zaman içinde bu seslere ritmik sözler eklenmiş ve bunlar, estetik bir özellik kazanarak ezgili biçimde söylenen şiir formlarına dönüşmüştür. Bu çalışmada, holavar ve sayacı nağmelerinin tür özellikleri; yapı, konu, biçim vb. yönlerden ele alınmış ve bu türlerin doğuşuyla ilgili araştırmacıların görüşleri incelenip değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler Holavar, Sayacı Nağmeleri, Tür, Azerbaycan Halk Edebiyatı
Abstract
Holavar and sayaci songs which thought to occur in ancient periods were classified in the labor songs which in Azerbaijan oral folk literature. Although it is seen simpler than bayati and genres in the bard art with aspect of melodic, these genres are very important because of their past ranging to periods which mankind domesticated first animals, carried out first agricultural activities, in short because of primitive roots. It is thought that holavar and sayaci songs occured from exclamation words which based on the mimic of sounds of animals used in agriculture and herd animals and which said the purpose of addressing them. In time, it was added to rhytmic words to these sounds and they transformed into the forms of poetry which said melodic, gathering an esthetic property. In this study, it was discussed the properties of genre of holavar and sayaci songs in terms of the plot, theme, form and etc. and it was analyzed and evaluated views of researchers about the origin of these genres.
Keywords Holavar, Sayaci Songs, Genre, Azerbaijan Folk Literature
References
- Abdulla, Behlul. Azərbaycan Şifahi Xalq Ədəbiyyatı I. Bakı: Yeni Nəşrlər Evi, 2001.
- Ağayev, Ramiz. (2000). “Halk Yaratıcılığının Kaynakları”. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi 14 (2000): 55-58.
- Ahundov, Ehliman. Azerbaycan Halk Yazını Örnekleri. Akt. Semih Tezcan. Ankara: TDK Yayınları, 1994.
- Akkoyunlu, Ziyat. “Kerkük Ağzında Mani ve Horyatlara Dair”. Kardaşlık Dergisi 1-2 (1999): 31-34.
- Efendiyev, Paşa. Azerbaycan Şifahi Xalq Ədəbiyyatı. Bakı: Maarif Nəşriyyatı, 1981.
- Eliyva, Xeyale. “M. H. Təhmasibin ‘Xalq Ədəbiyyatımızda Merasim və Mövsüm Nağmələri’ Əsəri Haqqında”. Azərbaycan Şifahi Xalq Ədəbiyyatına Dair Tədqiqlər XXIV (2007): 125-142.
- Hacıyeva, Maarife ve diğer. Azerbaycan Folklor ve Etnografya Sözlüğü. Ankara: Kültür Bakanlığı HAGEM Yayınları, 1999.
- Kafkasyalı, Ali. İran Türk Edebiyatı Antolojisi I. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları, 2002.
- Mirahmedov, Eziz. Edebiyatşünaslıg Ensiklopedik Lüğeti. Bakı: Neşriyyat Poligrafiya Birliği, 1998.
- Nebiyev, Azad. Azərbaycan Xalq Ədəbiyyatı. Bakı: Çıraq Neşriyyat, 2009.
- Roux, Jean-Paul. (1998). Türklerin ve Moğolların Eski Dini. Çev. Aykut Kazancıgil. İstanbul: İşaret Yayınları.