The Analysis of MRS Nardaniye Folktale According to Max Luthi Method
Öz
Nardaniye Hanım Masalının Max Lüthi Yöntemine Göre Çözümlenmesi
Max Lüthi, 1947 yılında yayımladığı Das Europäische Volksmärchen, Form und Wesen (Avrupa Halk Masalları, Şekil ve Yapı) adlı yapıtında Avrupa masallarını metin merkezli biçimsel bir yaklaşımla inceledi. Bu yapıt İngiltere ve Amerika başta olmak üzere pek çok yerde ilgiyle karşılandı. Lüthi, “tek boyutluluk”, “yüzeysellik”, “soyut biçim”, “tecrit ve her şeye bağlılık” ve bunun yanı sıra “yüceltme ve dünyayı kapsama” olmak üzere beş temel kavramla birlikte sadece masal şeklinin karakteristiğini ortaya çıkarmaz, aynı zamanda insanların kendi psikososyal izolasyon ve eş zamanlı ilişki yeteneklerindeki oluşumu aydınlatan bir varlık tanımlaması da yapar. Bununla birlikte, Propp’un yapısal yöntemine karşılık kendi biçimsel yöntemini ileri sürer. Bu makalede Nardaniye Hanım masalı Lüthi’nin beş temel ilke ile oluşturduğu yaklaşımı kapsamında biçimsel olarak incelenip çözümlendi. Lüthi’nin yaklaşımı ilk kez kapsamlı bir şekilde Türk masallarından birine uygulanılarak inceleme yapıldı. Ayrıca masal metninin ve metinde yer alan varlıkların yaşayan canlı bir forma sahip oldukları da görüldü. Nardaniye Hanım masalında tek boyutluluk olayın sunumunun yüzeyselliği ile ilişkilidir. Yüzeysellik ise soyut biçimle hayat bulur. Soyut tarzın baskın özelliği de her şeyi tecrit etmede görülür. Tecrit sonunda masal unsurlarının içleri boşaltılarak yüceltilir. Yani her bir ilke kendinden sonrakiyle bir bağ içinde ilerler ve bu da yaklaşımın bir tutarlılık içinde bütünlük oluşturmasını sağlar. Nardaniye Hanım masalı, Lüthi’nin yukarıda saydığımız beş yaklaşımı açısından üslup ve biçim olarak hemen hemen bütün özelliklerini taşır ve metin açısından tam bir tutarlılık sergiler. Bu özellikler bazı farklılıklar olsa da masalların nerede yaratıldığına bakılmaksızın onun evrensel nitelikte bir tür olduğunu da gösterir. Bu anlamda özelde Nardaniye Hanım masalı, genelde ise Türk masalları evrensel özellikler taşır ve sadece içinde bulunduğu topluma değil aynı zamanda dünyaya da ayna tutar.
Anahtar Kelimeler Türk Masalları, Max Lüthi, Nardaniye Hanım Masalı, Kuramlar
Abstract
Max Lüthi, who published Das Europäische Volksmärchen, Form und Wesen (The European Folktale Form and Nature) in 1947, analyzed the European fairytales in his book through a text based formal approach. This work was met with interest in many places especially in England and America. Lüthi reveals not only the characteristic of tales form with five basic concepts such as “one-dimensionality”, “depthlessness”, “abstract style”, “isolation and universal interconnection” and “sublimation and all-inclusiveness”, but also he makes a definition on the concept of existence explaining the form of peoples’ abilities of relationship based on isolation and concurrence. However, he suggests his own formal method compared Propp’s structural method. In this this article , we formally analyze the folktale of Ms. Nardaniye according to Lüthi’s five basic principles. We also made a comprehensive study for the first time to one of the Turkish tales using Lütfi’s approach. In addition, the text of tales and in these texts we see that creatures are reflected as if they were alive in real life. One-dimensionality is associated with superficiality of the presentation in the tale of Ms. Nardaniye. Depthlessness comes into light with an abstract style. The dominant feature of abstract style is seen in the isolation of everything. At the end of the isolation, the elements of the tale are emptied through being sublimated. So the each principle moves in a connection with the next one, and this approach allows the creation of a consistent integrity. The tale of Ms. Nardaniye has almost all the features of stylistically and formally in Lüthi’s above-mentioned five basic approaches, and in terms of text shows a full consistency. This features show that tales have a kind of their own universal character, regardless of where they have been created, though having some differences. In this sense, in particular, the tale of Ms. Nardaniye or in general Turkish tales have universal features and they mirror not only its own society but also the World in general.
Keywords Turkish Tales, Max Lüthi, Mrs Nardaniye Tale, Theorys