Relationship Between Discourse and Epistemic Modality in Turkish
Öz
Türkiye Türkçesinde Söylem ve Bilgi Kipliği İlişkisi
Konuşurun duygu ve düşüncelerini, bir olay ya da durum karşısındaki tutumunu kipler göstermektedir. Bu kipler sözce içerisinde kiplikler aracılığı dile yansımaktadır. Kiplikler seslerden cümleye kadar değişkenlik gösterebilmektedir. Dil dışı öge veya parçalarüstü sesbirim (bürünbirim) olan vurgu, tonlama ve beden dili de kipleri işaretleyebilmektedir. Dolayısı ile kiplikler geniş bir yelpazeye sahiptir.Konuşurun bilgi ve güven düzeyini işaretleyen kiplikler içerisinde söyleme dayalı işaretleyiciler de bulunmaktadır. Bunlar konuşurun olay/durum karşısındaki tahmin, çıkarım, merak, endişe, hayret, kesinlik, delile dayalılık düzeylerini göstermektedir. Söyleme dayalı kiplikler anlatım gücünü bağlamdan almaktadır. Diyaloglar içindeki imalar, sessiz kalmalar, eksik bırakılmış cümleler; vurgu, tonlama ve beden dili söylem içerisindeki kipleri göstermektedir. Kiplik, anlamla ve bağlamla doğrudan ilişkili olduğu için söylem de bu konuda önem taşımaktadır. Bilgisel alan içinde söyleme dayalı olarak uzak olasılık, kesinlik, akıl yürütmeye dayalı delile dayalılık, algısal delile dayalılık, idrak etmeye dayalı delile dayalılık, tahmin, çıkarım, tereddüt gibi kipsel anlamlar verebilmektedir.
Anahtar Kelimeler Kip, Kiplik, Bilgi Kipi, Söyleme Dayalı Kiplikler, Söylem Analizi
Abstract
Modality shows the emotions and thoughts of the speaker, the attitude towards an event or situation. These modalities can be seen via modals in sentences. Modals can vary from phonemes to sentences. Non-language elements or emphasis, intonation and body language also can show the modality. Thereby modals have a wide range.There are also discourse-based markers among the markers that indicate the level of knowledge and confidence of the speaker. These markers indicate the level of the speaker's prediction, inference, curiosity, concern, wonder, certainty, evidentiality in relation to the event and situation. Discourse-based modals take the eloquence in context. Imaginations in dialogue, silence, missing sentences, emphasis, intonation and body language indicate modality in discourse. Modals are related with meaning and context, so discourse is also important for this situation. It can be given as far probability, certainty, ratiocinative evidentiality, perceptual evidentiality, cognitive evidentiality, prediction, inference, hesitation with discourse in epistemic modality.
Keywords Modality, Modals, Epistemic Modality, Discourse-Based Modals, Discourse Analysis