Embroidered “Çevre Hırka” Samples in Traditional Woman Apparel in Beypazarı Region
Öz
Beypazarı Yöresi İşlemeli Geleneksel Kadın Kıyafetlerinde Çevre Hırka Örnekleri
Tarihi süreçte Türk giyim kuşam kültürü çeşitlilik göstermiş ve kültürel mirasımız içinde önemli bir yer almıştır. Anadolu’da uzun yıllar boyunca yörelere özgü benimsenen giysilerde; biçim, teknik, renk, motif gibi süsleme özellikleri estetik bütünlük içinde kullanılmıştır. Kadın giysi süslemelerinde en çok işleme teknikleri uygulanmıştır. İnsanların giydiği ve kullandığı eşyaları güzelleştirme amacı ile yapılan işlemeler; pamuk, keten, atlas, kadife, çuha gibi kumaş, keçe veya deri üzerine, sim-sırma ve renkli ipliklerle, çeşitli iğne teknikleri uygulanarak yapılan süslemelerdir. İşlemeler toplumun duygularını, estetik değerlerini ve kültürel özelliklerini kuşaktan kuşağa aktaran el sanatlarındandır. Günümüzde geleneksel kadın giyim kuşam kültürü halen devam eden Beypazarı, Ankara’nın kendine özgü bir ilçesidir. Beypazarı yöresi geleneksel kadın giyiminde kumaşlar, renkler ve işlemeler ön plandadır. Giysilerde işlemelerin iplik, teknik, motif ve renk açısından çeşitliliği fark edilir. Özel günlerde işlemeli geleneksel giysiler giyilir ve başa işlemeli çevre örtülür. Bu çevrelerin bordür şeklinde işlemeli kenarları ve köşe motifleri ile ön, arka ve kol kenarları süslenen pamuklu hırkalar yörede “çevre hırka” adıyla kullanılır.Araştırma, Beypazarı ilçesinde günümüze ulaşan geleneksel kadın giysileri ve işlemelerin incelenmesi, belgelenmesi ve kültürel özelliklerin gelecek kuşaklara tanıtılması açısından önem taşımaktadır. Bu çalışmada, geleneksel kadın giysileri ele alınmış, çevre, çevre hırkanın kullanımı ve işlemeleri belirlenmiş, örnekler sunulmuştur.
Anahtar Kelimeler Beypazarı, giyim, giysi, işleme, çevre, hırka
Abstract
Within historical process, Turkish clothing culture has exhibited variety and taken a significant place in our cultural heritage. In the apparels adopted in Anatolia peculiar to these regions for many years, such decorating features as form, technique, colour and motive were used in an aesthetic integrity. In woman clothing decorations, embroidery techniques are applied the most. The embroidery applied to beautify the clothes people wear and the goods they use are the ornamentations made on such clothes as cotton, linen, satin, velvet and broadcloth, on felt and leather with silver gilt thread and colourful threads with various needle techniques. Embroidery is the handicraft arts conveying the feelings of a community, the aesthetic values and cultural characteristics from one generation to another. Still maintaining traditional woman clothing culture in the current time, Beypazarı is a special town of the city of Ankara. Beypazarı region comes to the forefront with its special clothes, colours and embroidery in traditional woman apparel. It is a striking feature that the variety of embroidery in clothes has in terms of thread, technique, motive and colour. Embroidery clothes are worn in special occasions and head is covered with an embroidered kerchief. Cotton cardigans decorated with the embroidered borders and corner motives of this kerchief on their front, back sides are called “çevre hırka” in the region.The current study is of importance in terms of investigating, documenting the traditional clothes and embroidery reaching to the current time in the town of Beypazarı and introducing them to the future generations. In the study, traditional woman apparel was examined, kerchiefs, the use of çevre hırka and its embroidery were determined and samples were presented.
Keywords Beypazarı, apparel, embroidery, çevre, cardigan