Thoughts Concerning the Poet and Poetry in the Divan of Sünbül-zâde Vehbî
Öz
Sünbül-Zâde Vehbî Divanı’nda Şiir ve Şair ile İlgili Düşünceler
Edebiyatımızda ilk kez “Büyük Doğu” dergisinde kullanılan bir terim olan poetika, “yapmak, üretmek, yaratmak” anlamına gelen “poiein” kelimesinden türemiştir. Edebiyat terimi olarak şairlerin bağlı oldukları veya önemsedikleri şiir görüşü anlamına gelmektedir. Batıda Aristoteles’in yazdığı “Poetika” adlı eser bu alanda yazılmış ilk eser olarak kabul edilirken, bundan sonra çeşitli vesilelerle gelişme kaydeden bu kavram, 20. yüzyıldan itibaren bir araştırma yöntemi olarak uygulanagelmiştir. Divan şiirinde özellikle tezkirelerde, bazı dibâcelerde ve eserlerin sebeb-i telif kısımlarında poetik görüşlere rastlamak mümkündür. Bunun yanı sıra pek çok divan şairi, divanlarının muhtelif kısımlarında şiir ve şairle ilgili düşüncelerini ifade etmişlerdir. Şiir ve şairle ilgili görüşlerin ortaya konması, şairin şiire bakışının nasıl olduğu ve dönemin şiir anlayışını görebilmek açısından önemlidir. Farklı temayüllerin ve edebi çeşitliliğin bol olduğu bir dönem olan on sekizinci yüzyıldaki divan şairlerinden olan Sünbül-zâde Vehbî’nin Divanı’nda da genel olarak şiir, şairin kendi şiiri ve başka şairlerle ilgili görüşlere rastlamak mümkündür. Bu çalışmada farklı bir şiir anlayışı benimseyen Sünbül-zâde Vehbi’nin Divanı’nda şiir ve şairlerle ilgili genel görüşlere yer verilmiştir. Bu vesile ile şairin hem dönemindeki şiir atmoseferine ve şairlere bakışının hem de genel olarak şiir mefhumu ve divan şiirine bakışının nasıl olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler Poetika, Sünbül-zâde Vehbî, Divan edebiyatı, 18. yüzyıl, şiir, şair
Abstract
“Poetika”, which is a term firstly used in “Büyük Doğu” (Great East) Review in our literature, is derived from the word “poi ein” meaning “to do, to produce, and to create”. As a literary term, it expresses a poetry movement which poets belong to, or which they attach importance to. While the work titled “Poetika” written by Aristoteles is deemed to be the first work written in this field, this concept coming a long way on various occasions afterwards has started being applied as a method of research as of the 20th century. It is possible to encounter such poetic views in the divan poems, particularly in the collection of biographies, in some preambles, and in the copyright parts of the works. Besides, many divan poets expressed their thoughts in miscellaneous parts of their collected works relating to the poet and poetry. Revealing the opinions related with the poet and poetry is important in respect to how the viewpoint of a poet about poems is, and to evaluate the understanding of poetry of that period. It is also possible to see the opinions and comments on the poetry in general, and on the poet’s own poems, and on the poems of the other poets in the Divan (the Collected Works) of Sünbülzade Vehbi, who was one of the divan poets of the 18th century when there were many different trends and literary diversity.In this study, general comments related to poets and poetry taking part in the Divan (the Collected Works) of Sünbülzade Vehbi who adopted a different understanding of poetry. On this occasion, the poet’s viewpoint on the poem and poetry in general as well as on the Divan poetry in his period have been tried to be revealed.
Keywords Poetika, Sünbülzade Vehbi, the Divan literature, 18th century, poem, poet