The Relationship Between “Açkı” (Production) and Performance: The 10 Historical Neys Dated on 1718-1916
Öz
1718-1916 Yılları Arasında Tarihlendirilen 10 Adet Tarihi Ney Özelinde Açkı-İcra İlişkisi
Yedi perdesi ve dokuz boğumuyla ney sazı geleneğin perde temâyüllerini (perde kaydırmalarını) günümüze taşır. Perdenin tizleşmesi ya da pestleşmesi için yapılan bu kaydırmalar, icrada karşılaşılan güçlüklerin izâlesi için önemlidirler. Bir perdenin bir bölgeye taşınması ve bu hareketin icraya yansıması temâyülün pratiğe dönüşmesi sürecini oluşturmaktadır. Bu nedenle makalede perdelerin matematiksel konumlarıyla icrada oluşturdukları farklılıkların analiz edilmesi hedeflenmiştir. Bunun için seçilen 10 adet tarihi ney, plastik ve kamış malzemede yeniden modellenmiş; elde edilen sonuçlar ile perde hareketlerinin perde aralıklarına nasıl etki ettiği incelenmiştir. Bu inceleme neticesinde perdelerin birbirine olan mesafelerinin kısalması ya da genişlemesi durumunda icrada ne gibi farklılıklar oluştuğu hakkında veri sağlanmıştır. Makalede bu veriler ışığında perdelerin matematiksel uzaklıklarıyla, melodik uzaklıkları arasındaki ilişki incelenecektir.
Anahtar Kelimeler Ney, Ney açkısı, Perde, Perde analizi, Tarihi neyler
Abstract
THE RELATIONSHIP BETWEEN “AÇKI” (Production) AND PERFORMANCE: THE 10 HISTORICAL NEYS DATED ON 1718-1916
ABSTRACT
With seven holes (perde) and nine nodes (boğum) ney carries on traditional fret movements to present. These movements are made to carry on frets to higher-pitched or lower-pitched and these movements are important for solving performance problems. Fret movement is a part of the leverage-pratice transformation progress. Therefore it’s aimed to analyze frets which constituted differences in the performance of mathematical position. First of all, ten historical neys were selected and then their fret measurements were applied on the plastical and reed materials (re-production). Thus, the relationship of the fret movements and intervals in the performance was analysed. As a result the data about the relationship of the frets movements with intervals on the performance was provided. The relationship of the fret movements with melodical distances, will be researched on the this data in the article.
Keywords Ney, Ney Production Techniques, Ney Holes, Pitch Analysis, Historical Neys