Prominent Female Artists Between the Tanzimat Era and the Republican Turkey
Öz
Tanzimat'tan Cumhuriyet Dönemi Türkiyesi'ne Öne Çıkan Kadın Sanatçılar
Osmanlı'nın son dönemini ve daha sonra Cumhuriyet'i kapsayan Türk Aydınlanması adı altındaki modernleşme girişimleri sürecinde, kadının toplumsal konumu politik ve kültürel bir mesele olarak ele alınmıştır. Bu mesele herzaman "modern Türk kadını"nın nasıl yaşadığı ile ilgili olmuştur. Bu dönemde özellikle okumuş, eğitim almak isteyen Türk kızlarının yeni uyanan milli akımlar çevresi içine girdikleri, toplumsal yaşamda kendilerine yer edinmek istemeleri dikkati çeker. Müzikte ve özellikle resim alanında yer almak isteyen ve bu yönde ailelerince de teşvik edilen Türk genç kızları, kendilerinin de sanat eğitimi almaları gerektiği konusunda bilinçlenmişlerdi. Bu bağlamda, modernleşme süreciyle Türkiye'de Cumhuriyet'le birlikte inşa edilen kadın kimliği ile kadın sanatçı kimliğinin bir tutulduğu gözlemlenmektedir. Türk resim tarihinin ancak 20. yüzyılın başında müslüman Türk kadınlarının bazı etkinliklerinden söz edebileceğimiz başlangıçları vardır. Oysa 19. yüzyılın sonlarında İstanbul salonları sergilerinde, azınlık yabancı kadınların yapıtları sergilenmiş ve övgü almıştır. Bu süreçte, Türk kadın sanatçıların isimlerinin modernleşme sürecinden sonra ön plana çıktığı gözlemlenmektedir.Dolayısıyla, kadın sanatçıların kimliğinin, tarihsel koşulların belirlediği belli toplumsal yapı içerisinde oluştuğunu söyleyebiliriz. Türkiye'nin toplumsal ve kültürel dönüşümünü kadın sanatçıların üretimleri üzerinden gündeme getirmeyi amaçlayan bu çalışma, modern ve çağdaş sanatta kadın sanatçıların öncü ve eleştirel pozisyonlarını merkez alarak Türkiye’nin sosyo-kültürel tarihine yeni ve alternatif bir bakış sunmayı amaçlamıştır.
Abstract
The social position of woman has been considered as a political and cultural issue within the process of modernization attempts under the Turkish Enlightenment era which covers the late Ottoman period and the Republican era. This issue has always been in close relation with the way of living of "modern Turkish woman". The Turkish girls who have received training wanted to be included to the national fractions and they wanted to have a spot in the social life. Turkish girls wanted to have a spot in music and in particular, panting, and they were encouraged by their families; and they were conscious about receiving art education. Within this context, we observe that the female identity constructed with Republican modernization in Turkey is considered as equivalent with female artist identity. History of Turkish painting has its beginning with Muslim Turkish women involved in it, only after the beginning of 20th century. On the other hand, at the Istanbul exhibition saloons in the end of 19th century minority women works have been exhibited. Within this process, we observe that the names of Turkish women artists have become more featured after the modernization era.Therefore, we can say that the identity of female artists were established within the social structure determined by historical conditions. This study aims to elaborate the social and cultural transformation of Turkey by focusing on the works of female artists; therefore trying to provide a new and alternative perspective for the socio-cultural history of Turkey by putting the pioneering and critical position of female artists into the center in modern and contemporary art.