Vol. 5 No. 21 (2016)

Research Article

Tushpa/Altıntepe Folk Necropolis and Pottery

Published 2016-03-31

Cilt 5 Sayı 21 kapak

Öz

Tuşpa/Altıntepe Halk Mezarlığı ve Çanak Çömleği

Urartular, dünyadaki yaşamın öbür dünyada da devam edeceğine inanmışlar ve bu sebeple, mezarlarını oda ya da ev biçiminde yaparak bunların içini özel eşyalarıyla doldurmuşlardır. Ölünün mezara konulmasının ardından ölü yemeği hazırlanmış olmalıdır. Mezarlarda ele geçen çanak çömlek ve hayvan kemiği gibi buluntular söz konusu yemeğin düzenlenmiş olduğunu ortaya koymaktadır. Ölü ile birlikte mezara konulan sunu kapları ve bu kaplarda yer alan yiyecek ve içecekler, ölen kişinin öbür dünya yolculuğu sırasında onlardan istifade etmesi veya ruhların yaşayanlara rahatsızlık vermemesi amacıyla konulduklarını akla getirmektedir. Yiyecekler için açık ağızlı, yayvan tabak ve çanak kullanılırken, içecekler için de yuvarlak ve yonca ağızlı testiler, kadeh, meyvalık, askos ve çömlek kullanılmıştır. Ölü gömme törenleri çeşitlilik arz ettiği gibi gömü tarzlarının değişik biçimlerinin olduğu da görülmektedir. Van/Altıntepe Nekropolü’nde 35 yer altı kaya mezarı, 4 toprak mezar ve 7 urne mezar tespit edilmiştir. Bu mezarlar halkın toplumsal düzeyine göre biçimlenmiştir. Bu mezarlarda ele geçirilen 166’sı tüm toplam 2062 adet seramik astar özellikleri ele alınarak 5 mal grubu tespit edilmiştir: 1- Kiremit (Kırmızı parlak Biainili) Astarlı Mal, 2-Kahverengi Astarlı Mal, 3-Pembe Astarlı Mal, 4-Krem Astarlı Mal ve 5-Gri Astarlı Mal.

Anahtar Kelimeler Urartu, Tuşpa, Altıntepe Nekropolü, Kaya Mezarları, Sunu Kapları, Çanak-Çömlek, Ölü Gömme Geleneği

Abstract

The Urartians believed that the life in the world would continue in the after-life, too, and thus built their tombs in the form of a room or a house filled with their belongings. Condolence meal must have been prepared after the burial of the deceased. The finds such as pottery and animal bones obtained from tombs reveal that the above-mentioned meal tradition existed. The serving cups, which were put in tombs together with the deceased, and the food and beverage in such cups imply that they were placed in tombs in order for the dead person to utilize them during his/her journey to the other world or for spirits not to disturb the living people. While open mouth splay dishware was used for food, round and trefoil mouth jugs, wineglasses, fruit plates, and pots were used for beverages. Both burial ceremonies and burial types varied. In Van/Altıntepe Necropolis, 35 underground rock-cut tombs, 4 earthen graves, and 7 urna graves were detected. These graves were formed according to the social levels of the common people. 5 commodity groups have been identified by taking liner features all total 2062 pieces of ceramic 166 found in this tomb: 1. Tiles (Red Brilliant Biainili) Lined Goods, 2-Brown Lined Goods, 3-Pink Lined Goods, 4-Cream Lined Goods and 5-Grey Lined Goods.

Keywords Urartian, Tushba, Altıntepe Necropolis, Rock-Cut Tombs, Serving Cups, Pottery, Rituals for Death Burials

PDF (Turkish)

References

  1. Çilingiroğlu, Altan. Urartu Krallığı, Tarihi ve Sanatı, İzmir, 1997.
  2. Derin, Zafer. Demir Çağ’da Doğu Anadolu’da Ölü Gömme Gelenekleri, (Yayınlanmamış Doktora Tezi). İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1993.
  3. Öğün, Baki. “Die urartäischen Besstattungsbräuche”, S. Şahin, E. Schwertheim, J. Wagner (ed), Studien zur Religion und Kultur Kleinasiens: Festschrift für Friedrich Karl Dörner zum 65. Geburtstag am 28. Februar 1976, Leiden, E. J. Brill: 639-678, 1978a.
  4. Öğün, Baki. “Die urartäischen Gräber in der Gegend von Adilcevaz und Patnos”. The Proceedings of the Xth International Congress of Classical Archaeology, Ankara-İzmir, 23- 30/IX/1973 I, Türk Tarih Kurumu: (Ed. E. Akurgal), Ankara, 61-67, 1978b.
  5. Öğün, Baki ve Bilgiç, Emin. Recent Archaeological Research in Turkey: Adilcevaz, 1972/Researches on the Urartian Graves Around Adilcevaz and Patnos, 1972. Anatolian Studies, XXIII, 13-14, 1973.
  6. Sevin, Veli. Van Kalesi, Urartu Kral Mezarları ve Altıntepe Halk Mezarlığı, İstanbul, 2012.
  7. Sevin, Veli ve Özfırat, Aynur. “Van/Altıntepe Kazıları”, Türkiye Arkeolojisi ve İstanbul Üniversitesi, (Yay. Haz. O. Belli) İstanbul Üniversitesi, 217-222, 2000.
  8. Sevin, Veli-Özfırat, Aynur-Kavaklı, Ersin. “1997-98 Van/Altıntepe Urartu Nekropolü Kazıları”, Kazı Sonuçları Toplantısı, XXI-1, 421-425, 1999.
  9. Yiğitpaşa, Davut. Van-Altıntepe Nekropolü Sunu Kapları, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale: Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2002.
  10. Yiğitpaşa, Davut. “Urartu Ölü Gömme Gelenekleri ve Ölümle İlgili Ritüeller”, Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, XXV, 177-202, 2010a.
  11. Yiğitpaşa, Davut. “Van/Altıntepe Urartu Nekropolü Sunu Kapları”, Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, XXVI, 111-153, 2011.
  12. Yiğitpaşa, Davut. Doğu Anadolu Geç Demir Çağı Kültürü, Gece Kitaplığı, Ankara, 2016.
  13. Young, T. Cuyler. A Comparative Ceramic Chronology for Western Iran, 1500-500 B.C. Iran, XXX, 53-85, 1965.