The Use of Scent in Contemporary Art and Examples of Scent-Based Installations
Öz
Çağdaş Sanatta Koku Kullanımı ve Koku Temelli Enstalasyon Örnekleri
Çağdaş sanatta malzeme kullanımı oldukça çeşitlidir ve sanatçılar üretim süreçlerinde alışılmış malzemelerin dışına çıkarak farklı duyulara hizmet eden kokulu, sesli ve dokunsal eserler de üretmektedir. Geleneksel olarak görme duyusuna öncelik veren işlerin aksine koku merkezli çalışmalar izleyiciyi çok duyulu bir deneyime davet etmektedir. Kokunun algılanışı ile uyarılan hafıza izleyicinin bireysel ve kolektif belleğine sızmaktadır. Kokunun görünmez, geçici ve kişisel çağrışımlara açık yapısıyla sanat yapıtlarında yerini aldığı görülmektedir. Bu bağlamda araştırmada çağdaş sanatta koku kullanımının süreci, kokuyu kullanan sanatçılar ve koku temelli enstalasyon örnekleri aktarılmıştır. Bu makale aracılığıyla kokunun sadece estetik bir unsur olarak değil aynı zamanda kavramsal bir ifade aracı olarak da kullanılabileceği aktarılmaktadır. Sonuç olarak, çağdaş sanatta koku kullanımının sanatın sınırlarını esneten, çok duyulu deneyimlere izin vererek izleyicinin eserle bağ kurmasını sağlayan, izleyiciyi aktif bir katılımcı haline getiren önemli bir alan olduğu vurgulanmaktadır. Koku temelli enstalasyonlar, çağdaş sanatın deneyim odaklı ve disiplinlerarası yapısına katkıda bulunarak, sanatsal üretim ve algılama biçimlerine yeni bakış açıları sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler Çağdaş Sanat, Koku Sanatı, Koku Enstalasyonu
Abstract
Contemporary art uses a wide variety of materials, and artists go beyond conventional materials to produce scented, audible, and tactile works that appeal to different senses. Unlike works that traditionally privilege the sense of sight, scent-centered works invite the viewer into a multisensory experience. Memories triggered by the perception of scent seep into the viewer’s individual and collective memory. Invisible, transient, and open to personal association, scent has found its place in works of art. This article traces the use of scent in contemporary art, introduces scent artists, and discusses examples of scent-based installations. It argues that scent can be used not only as an aesthetic element but also as a conceptual means of expression. The study concludes that the use of scent constitutes an important field in contemporary art: it stretches the boundaries of art, allows for multisensory experience, enables viewers to connect with the work, and turns them into active participants. Scent-based installations contribute to the experience-oriented and interdisciplinary nature of contemporary art and offer new perspectives on artistic production and perception.
Keywords Contemporary Art, Scent Art, Scent Installation