Vol. 15 No. 122 (2026)

Research Article

Periodical Children's Publications in Türkiye

Published 2026-03-30

Cilt 15 Sayı 122 kapak

Öz

Türkiye’de Süreli Çocuk Yayınları

Bu çalışmada, Türk edebiyatı öğretmeni İsmet Kür’ün Türkiye’de Süreli Çocuk Yayınları başlıklı kitabının tanıtımı amaçlanmaktadır. Kitapta, 28 süreli çocuk dergisinin kronolojik sıralaması ve bu dergilerin içerikleri yer almaktadır. Yazar, Türkiye’de yayımlanmış ve yayımlanmakta olan çocuk dergilerini ardı ardına okuyanların son 119 yıl süresince toplumun çocuğa bakış açısının, çocuğu ele alış biçiminin geçirdiği evreleri incelemeyi ve vardığı yeri görme imkânı sağladığını belirtmiştir. Yazara göre 200 çocuk dergisi yer almakta ancak bu dergilerin oldukça eski ve yıpranmış olması hasebiyle yalnızca 1869-1927 yılları arasında yayımlanan 28 dergiyi inceleyebilmiştir. Yazarın incelediği dergilere dair değinmek istediği 3 konu bulunmaktadır. Bunlardan ilki, 1869-1928 yılları arasında yayımlanan çocuk dergilerinin üzerinde durulmaya değer ortak yönlerinin bulunmasıdır. İkincisi, dönemin toplumsal, kültürel ve politik yaşamının, çocuk dergilerine yansımasıdır. Üçüncüsü ise dilde sadeleşme devinimleri ve o günkü dilin bugüne varamayan birkaç özelliğidir. Bu incelemenin sonucunda yazar, çocuk dergilerinin, kültür hazinesi ve kültür varlığının bir göstergesi olması bakımından oldukça önemli olduğunu ve bu kültür hazinesini ileriki kuşaklara aktarmanın bir görev niteliği taşıdığını belirtmiştir. Bu kitap incelemesiyle eski süreli çocuk dergilerinin günümüzdeki çocuk dergilerinden farklı bir içerikte hazırlandığı söylenebilir. Süreli çocuk dergileri, yalnızca çocuklara eğitici uygulamalar sunmaktan ibaret değildir, yayımlandığı dönemin koşulları hakkında da bilgi vermektedir. Dolayısıyla her dergi, kendi döneminin koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Anahtar Kelimeler Çocuk edebiyatı, çocuk dergileri, Türkiye’de süreli çocuk yayınları, İsmet Kür

Abstract

This study aims to introduce Turkish literature teacher İsmet Kür's book, "Children's Periodicals in Turkey." The book presents a chronological listing of 28 periodicals for children and their content. The author notes that reading children's magazines published and currently published in Turkey provides an opportunity to examine the evolution of society's perspective on children and its approach to children over the past 119 years, and to see where they have reached. According to the author, there are 200 children's magazines, but due to their age and deterioration, she was only able to examine 28 magazines published between 1869 and 1927. The author has three points to make regarding the magazines she examines. The first is that the children's magazines published between 1869 and 1928 share commonalities that merit attention. The second is the reflection of the social, cultural, and political life of the period in children's magazines. The third is the simplification of the language and several features of the language of that era that have not survived to this day. As a result of this analysis, the author states that children's magazines are extremely important as a cultural treasure and a manifestation of cultural heritage, and that it is a duty to pass this cultural treasure on to future generations. This book review suggests that older periodical children's magazines were prepared with a different content than today's. Periodical children's magazines are not only about providing educational applications for children; they also provide information about the conditions of the period in which they were published. Therefore, each magazine should be evaluated according to the conditions of its own time.

Keywords Children's literature, children's magazines, children's periodicals in Turkey, İsmet Kür

PDF (Turkish)

References

  1. Akın, Kübra. Yeşilay Çocuk Dergisinde Yer Alan Öykülerin Metin Dilbilimi Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Zonguldak: Zonguldak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2023.
  2. Aydın Çört, Öztan Rana. TRT Çocuk Dergisi'nde Erkeklik Temsilinin İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025.
  3. Bağlayici, Melike. Bilim Çocuk Dergisinde Bilim ve Teknoloji Haberlerinin Sunumu (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2024.
  4. Dalaman, Zeynep Banu. İsmet Kür: Bir Cumhuriyet Kadını Olarak Yaşamı, Edebiyatı ve Kuşaklararası Miras. Z. B. Dalaman, G. Avcil ve A. Ceren, Cumhuriyetin öncü kadınları: Tarihi yazanlar, sınırları aşanlar (s. 425- 454) içinde. Ati Yayınları, 2025.
  5. Demir, Ahmet. “Çocuk Edebiyatı ve Yaratıcı Düşünme”. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 8 (2019): 1011-1024. https://doi.org./10.7816/idil-08-60-07
  6. Demir, Elif Büşra. Türkiye’de Çocukluğun Tarihi: Eski harfli süreli çocuk yayınları. Çocuk ve Medeniyet, 6 (2021): 127-132. https://doi.org/10.47646/CMD.2021.236
  7. Doğangün, Emrah. Değerler Eğitimi Açısından Diyanet Çocuk Dergisi’nin İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Bolu: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025.
  8. Ekizce, Havva Nur. Bilim Çocuk Dergilerindeki Kök Değerlerin Fen Bilimleri Öğretim Programı Kazanımlarına Göre İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Eskişehir: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2023.
  9. Ilıkkan, Serap. TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergisinin 21. Yüzyıl Becerileri Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hatay: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2023.
  10. Koçer, Gülsün. İsmet Kür’ün Hayatı, Eğitimciliği ve Türk Çocuk Edebiyatına Katkısı (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2011.
  11. Koçer, Gülsün. İsmet Kür’ün Eserlerinde Eğitim Meselesi ve Eğitimciler. International Journal of Language Academy, 5 (2017), 252-267. http://dx.doi.org/10.18033/ijla.3491
  12. Kuzu, Berna. Çitlembik Çocuk Dergisi Üzerine Bir İnceleme (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2023.
  13. Kür, İsmet. Türkiye’de Süreli Çocuk Yayınları. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu: Atatürk Kültür Merkezi Yayını, 1991.
  14. Peksöz Eray, Merve. 1979-2022 Yılları Arası Diyanet Çocuk Dergisinde Yer Alan Peygamber Kıssalarının Din Eğitimi Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2024.
  15. Ünsal, Özlem. Diyanet Çocuk Dergisindeki Edebi Metinlerin Somut Olmayan Kültürel Miras Ögeleri Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2023.
  16. Yılmaz, Hale. TÜBİTAK Bilim Çocuk Dergilerinin Sürdürülebilir Çevre İçerikleri Bakımından İncelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Burdur: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, (2023a).
  17. Yılmaz, Şükriye. Yeşilay Mavi Kırlangıç Çocuk Dergisi'nin Değerler Eğitimi Açısından Değerlendirilmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Zonguldak: Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (2023b).