Vol. 15 No. 122 (2026)

Research Article

An Ecological Attitude in Contemporary Art: The Case of Banksy

Published 2026-03-30

  • Nursun Hafızoğlu
Cilt 15 Sayı 122 kapak

Öz

Çağdaş Sanatta Ekolojik Bir Tavır: Banksy Örneği

16. yüzyıldan itibaren insanlığın kaydettiği ilerlemenin ağır bir bedeli olmuştur: Endüstrileşme ve hatalı siyasi kararlar, doğa üzerinde belirgin bir tahribata yol açmış; bu tahribat, özellikle son iki yüzyılda derinleşmiştir. Söz konusu küresel ekolojik krize 1960’lı yıllardan itibaren dikkat kesilen bilim insanları, düşünürler ve sanatçılar, benimsedikleri yaklaşımlar doğrultusunda farklı biçimlerde tepki geliştirmiştir. Banksy de bu isimlerden biridir. Politik ve aktivist bir duruş benimseyen sanatçı; savaş ve siyaset konularının yanı sıra kapitalizme, tüketim toplumuna ve doğal kaynakların kâr amaçlı sömürüsüne karşı çok sayıda eser üretmiştir. Bu çalışmada Banksy’nin ekolojik duyarlılık taşıyan eserleri incelenmiştir. Eserlerin anlam çözümlemesinde tutarlı ve nesnel bir araç sunan göstergebilim yöntemi tercih edilmiş; bu yöntem aracılığıyla sanatçının kullandığı imgelerin ekolojiyle kurduğu bağlam ve ürettiği söylem derinlemesine ele alınmıştır. Roland Barthes’in düz anlam ve yan anlam kavramları çerçevesinde çözümlenen eserlerde, Banksy’nin ekolojik krize ironik ve hicivli bir yaklaşım sergilediği saptanmıştır. Sanatçı, özenle seçtiği imgeleri bir araya getirerek ürettiği yeni anlam aracılığıyla gerçekliğin görünür kılınmasında ve ekolojik farkındalığın oluşmasında belirleyici bir rol üstlenmiştir. Banksy; kurumsal güçlerin, kapitalizmin, bürokrasinin ve tüketim kültürünün doğa üzerindeki yıkıcı etkilerini fark ederek küresel ekolojik krize bütüncül bir bakış geliştirmiştir. Bu eserlerde sanatçının eleştirdiği temel nokta ise hâkim insan merkezli düşünüş biçimidir.

Anahtar Kelimeler Ekolojik kriz, Çağdaş Sanat, Banksy, Sokak Sanatı, Göstergebilim

Abstract

Since approximately the 16th century, progress in human development has come at a heavy price. The damage inflicted on nature by industrialization and misguided political decisions is evident. The situation has worsened, particularly in the last two centuries. From the 1960s onward, some scientists, thinkers, and artists gradually began to pay attention to this global ecological crisis and intervene in line with their own ideologies. Banksy is one of them. Taking a political and activist stance, the artist, beyond war and politics, has opposed capitalism, the consumer society, and the exploitation of natural resources for profit, and has produced numerous works in this context. This article examines and analyzes Banksy’s ecologically sensitive works. It utilizes "semiotics," a consistent and objective method, to analyze and interpret the meanings of his works. This method provides a deep understanding of the context in which the artist’s images intersect with ecology and the discourse they represent. Ultimately, Banksy’s ironic and satirical approach to the ecological crisis is evident in his works, which are examined through Roland Barthes’ concepts of meaning and connotation. By carefully selecting and combining the images he uses in his works, the artist has played a significant role in revealing truths and raising ecological awareness through this new meaning he creates. He has recognized the destructive effects of global powers, capitalism, bureaucracy, and consumer culture on nature and developed a holistic perspective on the global ecological crisis. The fundamental point of criticism in his works on this subject is the anthropocentric mindset.

Keywords Ecological Crisis, Contemporary Art, Banksy, Street Art, Semiotics

PDF (Turkish)

References

  1. Antmen, A. (2009). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
  2. Banksy, (2005), Wall and Piece, Wemding: Appl Druck Press.
  3. Banksy Açıkladı, (2003/2005), Banksy Müzesi Şakaları. Erişim adresi: https://banksyexplained.com/banksy-museum-pranks-2003-2005/ Erişim tarihi: 01.06.2025.
  4. Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri, B. Vardar, M. Rifat (Çev.). (1. Baskı). Ankara: Kültür Bakanlığı.
  5. Barrett, T. (2015). Neden Bu Sanat? Çağdaş Sanatta Estetik ve Eleştiri. (1. Baskı). İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
  6. Berger, A. A. (2014). Kültür Eleştirisi: Kültürel Kavramlara Giriş. (Özgür Emir. Çev.) (2. Baskı). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
  7. Erkman, F. (1987). Göstergebilime Giriş. (1. Baskı). İstanbul: Alan Yayıncılık.
  8. Cevizci, A. (2010). Felsefeye Giriş (1. Baskı). İstanbul: Say Yayınları.
  9. Fiske, J. (2003). İletişim Çalışmalarına Giriş. S. İrvan (Çev.). (2. Baskı). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  10. Garrard, G. (2020). Ekoeleştiri Ekoloji ve Çevre Üzerine Kültürel Tartışmalar. (Çev. Ertuğrul Genç). İstanbul: Kolektif Kitap.
  11. Gümüşçü, E., (2024). Banksy'nin Dokuzuncu Duvar Resmi. Typelish. Erişim adresi: https://www.typelish.com/b/banksynin-dokuzuncu-duvar-resmi-112063 25.08.2025 Erişim tarihi: 12.08.2025.
  12. Gülersoy, A.E. ve Dursun, E. (2023). Çevre Etiği Yaklaşımları ve Akımları. Ankara: İksad Yayınevi.
  13. Günay, V.D. ve Parsa, A.F. (Eds.). (2012). Görsel Göstergebilim: İmgenin Anlamlandırılması. İstanbul: Es Yayınları.
  14. Kayaalp, A. (2023) Skop Dergi. Disney Âleminin Kapitalist Ütopyası. Sayı: 22. Erişim adresi: https://www.e-skop.com/skopdergi/disney-%C3%A2leminin-kapitalist-utopyasi/6569 Erişim tarihi: 07.07.2025.
  15. Kopenhag İklim Zirvesi, (t.y.). Vikipedi. Erişim adresi: https://en.wikipedia.org/wiki/Copenhagen_climate_summit Erişim tarihi: 23.07.2025.
  16. Leppert, R. (2017). Sanatta Anlamın Görüntüsü. (Çev. İsmail Türkmen). 3. Basım. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  17. Morris, B. (2019). Ekolojik İnsancıllığın Öncüleri Mumford, Dubos, ve Bookchin. (Çev. Burak Esen). İstanbul: Sümer Yayıncılık.
  18. Pivada, (t.y.). Giverny’de Bahçe ve Nilüferler- Claude Monet. Erişim adresi: https://www.pivada.com/claude-monet-givernyde-bahce-ve-niluferler. Erişim tarihi: 24.08.2025.
  19. Rifat, M. (2014). 20. Yüzyılda Dilbilim ve Göstergebilim Kuramları-1. (5. Baskı). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  20. Sanayi Devrimi, (t.y.). Vikipedi. Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Sanayi_Devrimi#:~:text=Sanayi%20Devrimi%3B%2018.%20y%C3%BCzy%C4%B1lda%2C,ve%20toplumsal%20d%C3%B6n%C3%BC%C5%9F%C3%BCmlere%20neden%20olmu%C5%9Ftur. Erişim tarihi: 14.06.2025
  21. Smolensky. (2002). Posterler-Banksy-Koru veya Sil. Erişim adresi: https://www.smolenskygallery.com/products/banksy-save-or-delete Erişim tarihi: 06.05.2025.
  22. Tunalı, İ. (2008). Estetik. (11. Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.