Vol. 15 No. 122 (2026)

Research Article

Contemporary Examples of the Use of Bolu / Mengen Traditional Sock Knitting Motifs in Textile Surface Designs

Published 2026-03-30

  • Nazan Özcan Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
  • Neslihan Tokat Ozan Istanbul Kültür University image/svg+xml
  • H. Feriha Akpınarlı Ankara Hacı Bayram Veli University image/svg+xml
Cilt 15 Sayı 122 kapak

Öz

Bolu / Mengen Geleneksel Çorap Örücülüğü Motiflerinin Tekstil Yüzey Tasarımlarında Kullanımına Çağdaş Örnekler

Bu çalışmada, geleneksel el örgüsü çorap örneklerinden Bolu / Mengen çorapları incelenmiş, çeyiz ürünü olmanın dışında çok fazla örülmediği gözlemlenen çorapların kültürel sürdürülebilirliğini sağlamak amacı ile tasarım temelli bir araştırma yürütülmüştür. Tasarım Tabanlı Araştırma yöntemiyle çorapların motif ve bezeme yerleşim planları, 10 ürün üzerinden Excel programında çözümlenmiş ve desen raporları oluşturulmuştur. EAT Design Scope Victor Jacquard ve Photoshop CS 6 dijital tasarım programları kullanılarak desen raporları stilize edilmiş ve çağdaş formlarla oluşturulan tekstil kumaş desenleri tasarlanmıştır. Oluşturulan tasarımlarla geleneksel sanatın kültürel kimliği korunurken, desenler, çağdaş Home Textiles (ev tekstilleri) trendlerinde kullanılabilir kumaşlara dönüştürülmüştür. Giydirmeleri yapılan tasarımlar, “klasik ve modern” formlara sahip ev tekstili ürünlerinden oluşan “Family Heirlomm Homes (Aile Yadigarı Evler)” koleksiyonu olarak sunulmuştur. Bu yaklaşımla el sanatı, Türk kültüründeki değeri korunarak güncel trendlerle kültürel kimliğinin bir simgesi olarak varlığını sürdürebilir hale getirilmiştir. Çalışma sonucunda toplumsal aidiyetin önemine vurgu yapılarak öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler Geleneksel el sanatları, çorap örücülüğü, tasarım tabanlı araştırma yöntemi, çağdaş sanat, sürdürülebilirlik

Abstract

In this study, Bolu/Mengen socks, a traditional hand-knitted sock sample, were examined. As it was observed that these socks were not knitted very often outside of being a dowry product, a design-based research was conducted with the aim of ensuring their cultural sustainability. Using the Design-Based Research method, the motif and decoration layout plans of the socks were analysed using Excel on 10 products, and pattern reports were created. Using the EAT Design Scope Victor Jacquard and Photoshop CS 6 digital design programmes, the pattern reports were stylised, and textile fabric patterns were designed using contemporary forms. While preserving the cultural identity of traditional art with the designs created, the patterns were transformed into fabrics that could be used in contemporary home textiles trends. The designs, which were made into garments, were presented as the ‘Family Heirloom Homes’ collection, consisting of home textile products with ‘classic and modern’ forms. With this approach, handicrafts have been enabled to continue their existence as a symbol of cultural identity with contemporary trends, while preserving their value in Turkish culture. The study concludes by emphasising the importance of social belonging and offering recommendations.

Keywords Traditional Handicrafts, Sock Knitting, Design-Based Research Method, Contemporary Art, Sustainability

PDF (Turkish)

References

  1. Akpınarlı, H. F. Anadolu Geleneksel El Örgüsü Çoraplar. Ankara: Akademi Kültür Yayıncılık. (2024). https://books.google.com.tr/books?id=oUIKEQAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=tr#v=onepage&q&f=false
  2. Akpınarlı, H. F. Akşehir El Örgü Çoraplarında Motif ve Kompozisyon Özelliklerinin İncelenmesi, 1. Uluslararası Selçukludan Günümüze Akşehir Kongresi ve Sanat Etkinlikleri Akşehir, 20-21 Kasım 2008. Konya Valiliği İl Kültür Turizm Müdürlüğü yayını:192, 147-156. (2010).
  3. Akpınarlı, H. F. ve Ortaç, H. S. Sivas El örgüsü Çorapların Motif ve Kompozisyon Özellikleri, Cumhuriyet Dönemi Sivas Sempozyumu Bildirileri (27-30 Ekim 2008), 639-656, Sivas. (2009).
  4. Akpınarlı, H. F. Bursa Yöresi El Örgüsü Çoraplarının Halk Kültüründeki Yeri ve Önemi, Bursa Halk Kültürü II. Bursa Halk Kültürü Sempozyum Bildiri Kitabı, Cilt III., Bursa 20-22 Ekim 2005. Uludağ Üniversitesi Rektörlüğü Kültür Sanat Kurulu Yayını, No:8 1227-1234. (2005).
  5. Akpınarlı, H. F. El örgüsü Çorapların Teknik Desen Renk ve Kullanım Özellikleri. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara.
  6. Anderson, T. & Shattuck, J. (2012). Design-Based Research: A Decade of Progress in Education Research? Educational Researcher, 41(1), 16-25. (1995). https://doi.org/10.3102/0013189X11428813
  7. Barab, S. & Squire, K. Design-Based Research: Putting a Stake in the Ground. The Journal of the Learning Sciences, 13(1), 1–14. (2004).
  8. Barışta, Ö. Türk El sanatlarından El Örgüsü Çoraplar. Erdem Dergisi. Atatürk Kültür Merkezi Yayını, Cilt 2, Sayı 6, Ankara. (1986).
  9. Brundtland, G. H. Our Common Future: Report of the World Commission on Environment and Development. Oxford University Press. (1987).
  10. Diyarbekirli, N. Hun Sanatı. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Kültür Yayınları. (1972).
  11. Güler, M., Akpınarlı, H. F., Ortaç, H. S., Büyükyazıcı, M., Kurt, G. ve Erkaplan, E. Hemşin Çamlıhemşin El Örgüsü Çoraplar, Gazi Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Yayını, Ankara. (2010).
  12. Güler, M., Akpınarlı, H. F., Soysaldı, A., Ülger, N., Balkanal, Z., Kurt, G. ve Ketencioğlu Koçak, E. Mengen El Sanatları, Mengen Belediyesi Yayını, Bolu. (2013).
  13. Özbel, K. Knitted Stockings From Turkish Village. İstanbul. (1981).
  14. Soini, K. & Dessein, J. Culture-sustainability relation: Towards a conceptual framework. Sustainability, 8(2), 167, 1-12. (2016). https://doi.org/10.3390/su8020167
  15. Throsby, D. Culture in sustainable development: Insights for the future implementation of Art. 13. UNESCO Working Document. 389-396. (2008).
  16. Wang, F. & Hannafin, M. J. Design-based research and technology-enhanced learning environments. Educational Technology Research and Development, 53(4), 5–23. (2005). https://doi.org/10.1007/BF02504682