Vol. 15 No. 122 (2026)

Research Article

Structural Analysis of Tablet Weaving and Its Contemporary Application in Textile Design

Published 2026-03-30

Cilt 15 Sayı 122 kapak

Öz

Çarpana Dokuma Tekniğinin Yapısal Analizi ve Tekstil Tasarımında Çağdaş Uygulamaları

Bu çalışma, geleneksel dar dokuma teknikleri içerisinde önemli bir yere sahip olan çarpana dokuma tekniğini, tekstil tasarımı bağlamında yapısal özellikleri ve çağdaş kullanım biçimleri üzerinden ele almayı amaçlamaktadır. Tarihsel süreçte işlevsel üretimlere hizmet eden çarpana dokuma, çözgü yüzlü yapısı, kartların döndürülme düzeni ve ipliklerin burulma yönüne bağlı olarak yüzeyde oluşturduğu çizgisel ve geometrik desen karakteriyle özgün bir dokuma tekniği olarak öne çıkmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; literatür taraması ve belge analizi yöntemleri kullanılarak çarpana dokuma tekniğine ilişkin ulusal ve uluslararası kaynaklar incelenmiştir. Erken dönem örneklerden çağdaş uygulamalara uzanan süreçte, tekniğin yapısal özellikleri ve farklı kullanım biçimleri analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında çarpana dokumanın ana dokuma yüzeylerine entegre edilmesi, bantların yan yana ya da uç uca birleştirilerek yüzey oluşturulması, modüler birimler hâlinde kesilip yeniden düzenlenmesi ve tekstil tasarımı dışında takı ve aksesuar gibi alanlarda değerlendirilmesi ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, çarpana dokuma tekniğinin yalnızca geleneksel kullanım alanlarıyla sınırlı kalmadığını; çağdaş tekstil tasarımında yüzey kurgusu, kompozisyon oluşturma ve deneysel tasarım yaklaşımlarına olanak tanıyan çok yönlü bir tasarım girdisi sunduğunu göstermektedir. Ayrıca tekniğin farklı malzemelere uyarlanabilirliği, disiplinlerarası tasarım alanlarında da uygulanabilir bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çarpana dokuma tekniği; yapısal özelliklerini koruyarak çağdaş kullanım biçimleriyle yeniden ele alınabilen, kültürel sürdürülebilirliği destekleyen ve güncel tekstil tasarımı pratiklerine katkı sunan önemli bir dokuma tekniğidir.

Anahtar Kelimeler Tekstil tasarımı, çarpana dokuma, kültürel sürdürülebilirlik, geleneksel tekstiller

Abstract

This study aims to examine the tablet weaving (çarpana weaving) technique, which holds an important place among traditional narrow weaving techniques, through its structural characteristics and contemporary modes of use within the context of textile design. Historically employed for functional purposes, tablet weaving stands out as a distinctive weaving technique due to its warp-faced structure and the linear and geometric surface patterns formed through the rotation of tablets and the twisting direction of yarns. A qualitative research method was adopted in the study, and national and international sources related to tablet weaving were examined through literature review and document analysis. The structural features of the technique and its various modes of use were analyzed by tracing its development from early examples to contemporary applications. Within the scope of the study, practices such as integrating tablet weaving into primary woven surfaces, creating surfaces by joining bands side by side or end to end, reorganizing bands as modular units through cutting, and evaluating the technique in areas beyond textile design such as jewelry and accessory design were addressed. The findings indicate that tablet weaving is not limited to its traditional contexts of use; rather, it functions as a versatile design input that enables surface construction, compositional development, and experimental design approaches in contemporary textile design. Moreover, the adaptability of the technique to different materials reveals its potential applicability within interdisciplinary design fields. In conclusion, tablet weaving is a significant weaving technique that can be reinterpreted through contemporary modes of use while preserving its structural characteristics, supporting cultural sustainability, and contributing to current textile design practices.

Keywords Textile design, tablet weaving, structural characteristics, contemporary use, cultural sustainability, traditional textiles

PDF (Turkish)

References

  1. Akpınarlı, F. (2000). Motiflerin Dili. Motif Dergisi, Yıl:6 Sayı:23.
  2. Akpınarlı, F. H. (1996). Şanlıurfa Cülha Dokumacılığı. Urfa: Şurkav Yayınları
  3. Akpınarlı, F., & Ortaç, S. (2007). Ankara Çubuk İlçesi Çarpana Dokumaları. I. Uluslararası Türk El Dokumaları Kongresi Bildirileri. S.Ü. Selçuklu Araştırma Merkezi Başkanlığı Yayınları, Konya.
  4. Akpınarlı, H. F., Tozun, H., Başaran, F. N., Büyükyazıcı, M., Ertürk, Y. P. (2012) Şanlıurfa El Sanatları ve Sözlü Kültür Materyalleri, Ankara: Şurkav Yayınları
  5. Atasoy, N., Denny, W. B., Mackie, L. W., & Tezcan, H. (2001). İpek: Osmanlı dokuma sanatı. Azimuth Editions Limited.
  6. Atlıhan, Ş. (2017). Anadolu ve Topkapı Sarayı’ndan Çarpana Dokumalar. Marmara Üniversitesi Yayınevi, İstanbul.
  7. Barber, E. J. W. (1991) Prehistoric Textiles. The development of cloth in the Neolithic and Bronze Age with special Reference to the Aegean. Princeton.
  8. Collingwood, P. (2021). The techniques of tablet weaving. Echo Point Books & Media, LLC.
  9. Durul, Y. (1985). Yörük Kilimlerinden örnekler, İstanbul: Akbank Kültür Yayınları.
  10. Fahim, A., Hosen, Md. M., Mamun, Md. A. Al., & Belal, S. A. (2025). Development of a mechatronic weft selector to enhance patterning capacity in Rapier looms. PLoS ONE, 20(12). https://doi.org/10.1371/journal.pone.0338603
  11. Gleba, M. and Mannering, U. (2012). Textile Preservation, Analysis and Technology, edited by Gleba, M., & Mannering, U. Textiles and textile production in Europe from prehistory to AD 400 (pp. 1-480). Oxbow Books.
  12. Göker, C. Y.; Begiç, H. N. (2021). Çarpana dokuma tekniğinin kuyumculuk sanatında uygulanması. Erciyes Akademi, 35(1), 191-205.
  13. Grömer, K. (2012). Austria: Bronze and Iron Ages, edited by Gleba, M., & Mannering, U. Textiles and textile production in Europe from prehistory to AD 400 (pp. 1-480). Oxbow Books.
  14. Grömer, K. (2016). The Art of Prehistoric Textile Making: The development of craft traditions and clothing in Central Europe (p. 546). Naturhistorisches Museum Wien.
  15. Günday, M (2018). Güncel Sanatta Geleneğin Temsili Olarak Çarpana Dokuma, Atatürk Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Geleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi
  16. Gürcüm, B. H. & Öztürk, Ö. (2020). Tekstil ve Moda Tasarımında Gelenekselin Yaşatılması. Folklor Akademi Dergisi. Cilt:3, Sayı: 4, 244 – 264.
  17. Kahvecioğlu Sarı, H. (2009). Denizli Kocadere Köyü Kolan Dokumacılığı, 14-15 Mayıs II. Uluslararası Türk El Dokumaları (Tekstil) Kongresi ve Sanat Etkinlikleri Konya: Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Merkezi Başkanlığı Yayınları.
  18. Karnad, V. (2023). Evaluation of Potential for Textile Waste Management using the Promethee Method. Environmental Science and Engineering, 2(3), 15. https://doi.org/10.46632/ese/2/3/3
  19. Kaya, F, Yazıcıoğlu, Y. (1992). „ Lif Teknolojileri’ Seçkin Ofset Matbacılık. Ankara.
  20. Kaya, N.; Yazıcıoğlu, A. (1992). Tekstil Lifleri ve Özellikleri. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, s. 166.
  21. Kırzıoğlu, N. G. (1994). Türk halk kültüründe Doğu-Anadolu dokumaları ve giysileri (No. 7). Türk halk kültürünü araştırma ve tanıtma vakfı.
  22. Kosif, B. (2014). Elâzığ İli Kolan ve Çarpana Dokumaların İncelenmesi. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Geleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı, Tekstil tasarımı Bilim Dalı, Ankara.
  23. Kosswıg, L. (1969). Çarpanacılık ve İstanbul Topkapı Saray Müzesinde Bulunan Çarpana Dokumaları. Türk Etnografya Dergisi, (62), 83-110.
  24. Larsen, A. W. (2025). From Fiber to Form : Exploring Design Qualities of Mechanically Recycled Textiles. Research Portal Denmark, 1, 530.
  25. Nosch, M. L. B., Ulanowska, A., Boyes, P. J., Steele, P. M., & Astoreca, N. E. (2021). The Materiality of the Cretan Hieroglyphic Script : Textile Production-Related Referents to Hieroglyphic Signs on Seals and Sealings from Middle Bronze Age Crete. Research Portal Denmark, 73.
  26. Özbel, Kenan (1949). Kuşaklar ve Kolanlar, Kılavuz Kitaplar XX, El Sanatları X Ankara: UlusBasımevi.
  27. Özkan Tağı, S., & Tanyer, S. (2021). Kolan Eşya ve Yassı Kemer Dokumacılığı, Geleneksel Meslekler Ansiklopedisi Ankara: T.C. Ticaret Bakanlığı Yayınları
  28. Ræder Knudsen, L. (2012) The Tablet-woven Borders of Verucchio. In: M. Gleba and U. Mannering (eds). Textiles and Textile Production in Europe from Prehistory to AD 400, 254-263. Oxford.
  29. Sarıoğlu, H; Ergenekon, C.; Ülger, N; Başaran, F. N. (2005). Dokuma-I Çarpanalı Dokumalar, İstanbul: Yapa Yayınları.
  30. Snow, M., & Snow, W. (1973). Step-by-step tablet weaving. Golden Press (Western Publishing Company, Inc., New York).
  31. Sönmez, Tuna Demir (1995). El Dokumacılığı ve Çarpana Dokuma, Ankara: T.H.K. Basımevi.
  32. Sutton, A.; Holtom, P. (1975). Tablet Weaving. Charles T. Banford Company.
  33. Tağı, S. Ö., Yerdenova, A. (2019). Geleneksel Kazakistan Kolan Dokuma Motiflerinin Yeni Tasarımlarda Kullanılması. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 12(25), 120-134.
  34. Torimaru, Tomoko, "Tablet Weaving in Myanmar" (2016). Textile Society of America Symposium Proceedings. 994. http://digitalcommons.unl.edu/tsaconf/994
  35. URL 1. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi. 1 Ekim 2024).
  36. URL 2. https://www.liverpoolmuseums.org.uk/artifact/ramesses-girdle (Erişim Tarihi. 5 Ekim 2024).
  37. URL 3. https://www.facebook.com/gonitporat.weaving/videos/combination-between-loom-and-tablet-weaving-woven-by-tami-a-student-at-my-weavin/894800399275555/ (Erişim Tarihi. 10 Ocak, 2026).
  38. URL 4. https://ingedam.wordpress.com/galleries/gallery-cloth-2/#jp-carousel-101 (Erişim Tarihi. 10 Ocak, 2026)
  39. Uzunöz, S. Y. (2020). Tekstil Sanatlarında Çarpana Dokuma Tekniğinin Kullanımı. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 13(29), 308-328.
  40. Ülger, Nihal (1997). Afyon-Emirdağ-Örenköy Çarpana Dokumalarından Örnekler ve Yeni Uygulamaları. Türkiye’de El Sanatları Geleneği ve Çağdaş Sanatlar İçindeki Yeri Sempozyumu Bildirileri. s. 86-89
  41. Wild, J. P. (1970). Textile manufacture in the northern Roman provinces. Cambridge University Press.
  42. Yalman, A. R. (1977). Cenupta Türkmen Oymakları II. Kültür Bakanlığı Yayınları.