From Past Till Today Azerbaijanian Music
Öz
Dünden Bugüne Azerbaycan Müziği Üzerine Bir Değerlendirme
Azerbaycan müziğiyle ilgili en eski bilgiler arkeolojik kazılar sonucu ortaya çıkmıştır. “Kitab-ı Dede Korkut'ta, Nizami”nin ve Fuzuli'nin eserlerinde, Orta Çağ müzik yaşamına, türlerine, müzik aletlerine ilişkin zengin bilgiye yer verilmiştir. Azerbaycan müzik tarihinin ilk aşamasını âşık-ozan sanatı, sonraki aşamasını klasik makamlar oluşturmaktadır. Azerbaycan modlarının araştırmaları da orta çağ dönemine uzanmaktadır. 19 yüzyılda Avrupa müziğinin yayılması Azerbaycan kültürünü de etkilemiştir. 20 yüzyılın başları Azerbaycan müziğinin yeni yükseliş dönemi olarak nitelendirilmektedir. Bu dönemde sahneye konan Üzeyir Hacıbeyov'un “Leyli ve Mecnun” operası Doğu’nun ilk operası olarak kabul edilmektedir. Yine bu dönemde Azerbaycan’da birçok müzik liseleri, konservatuvar, senfonik orkestra ve milli enstrümanlar orkestrası, tiyatrolar kurulmuştur. 1920-30 yıllarında başlayan Azerbaycan senfoni müziği 1940-1960 yıllar arası büyük gelişme sağlanmıştır. 1960-80'li yıllarda, Azerbaycan müziğinde yaşlı kuşak bestecilerinin aktif sanat faaliyetine yeni genç besteciler katılmıştır. 1988-1994 yıllarında Ermenilerin Karabağ'ı işgali, 20 Ocak ve Hocalı soykırımı gibi sosyal olaylar neticesinde Azerbaycan bestecilerinin eserleri “20 Ocak”, “Karabağ” ve “Hocalı”’ya ithaf olarak 3 merhaleye bölünür.
Anahtar Kelimeler makam, âşık-ozan, opera, senfoni, Azerbaycan müziği
Abstract
Ancient Azerbaijanian music was found after archelogical excavations. In the first literature The Book of Dede Korkut, then in Nizami's and Fuzuli's literal works a vast of information could be found about the Medieval Age music. The first phase of Azerbaijanian musical history contains arts of bards, laters phases contains classical modes. The researches of Azerbaijanian modes extend to the Medieval Age. The expand of 19th century European music affected Azerbaijanian culture, too. The early years of 20th century is reckoned as a new rising period in Azerbaijanin music. Uzeyir Hacibeyov composed Leyli and Majnun in that period which was the first opera of the East. Meanwhile, several musical high schools, conservatories, symphony orchestras, national instrumental orchestras, and theatres were established. The smphonic music which was established in 1920's had a major development in between 1940 and 1960. In between 1960 and 1980, younger generation, too, participated in artistic activities, alongside the older generation. In 1988-1994 Armenians invaded Karabagh and commited several genocides which some of the most known are called 20 January and Khojaly genocides. In that period, Azerbaijanian composes divided into three stages as 20 January, Karabagh, and Khojaly. Today, Azerbaijanian music is well known all over the world, while being played in lots of festivals in the whole world.
Keywords mode, bard, opera, symphony, Azerbaijanian music
References
- “Azerbaycan tarihi”, (1958). I kitap, Azerbaycan SSR EA Basımevi, Bakü
- “XX yy Azerbaycan musıgı medeniyeti tarihinin gaynakları” (2005), 1901-1911. I cild. Derleyen: Aliyeva,F.,Nurlan Yayınları, Bakü
- Badalbeyli, E. (1969). “Musiki lügati” Elm, Bakü.
- Hacıbeyov, Ü. (1967). ”Osnovı Azerbaydjanckoy Natodnoy Muzıki” Azerbaycan Devlet Müzik Yayınları, II baskı, Bakü
- Kasimova, S. , Mehmandarova, L. ,Zohrabov , R. (1984). “Azerbaycanskaya muzıkalnaya literatura”, Maarif, Bakü
- Kurbanov,B. (2005),”Müziğin Sanatsal-Estetik Sorunları”, Aktif Yayınevi, Erzurum
- Şiriyeva,M. (1-2/27 2006). ”Azerbaycan Romansının Tekamülüne tarihi Bakış”, “Musigi Dünyası” dergi, Bakü
- Memmedova, L. (2006). “XIX esrin sonu XX esrin evvelinde Azerbaycanda koro ifaçılık sanatının tarihinden”, “Musigi Dünyası” dergi, Bakü
- “Müzik Ansiklopedisi” (1990). Toplayan: Keldış,G.V., Sovyet Ansiklopedisi, Moskova
- Parry, Sir C.H.H. (1896). “The evolution of the art of music”, Londra (Çeviri: Badalbeyli,E. (1969).”Musigi Lügati”Elm, Bakü)
- http://tr.wikipedia.org/wiki/Karaba%C4%9F_Sava%C5%9F adresli siteden alınmıştır. Gösterilen referanslar: New York Times – Massacre by Armenians Being Reported, TIME Magazine – Tragedy Massacre in Khojaly.