Derrida's Effect on Feminist Theory and Art: Deconstruction

Öz

Feminist Teori ve Sanat Üzerinde Derrida Etkisi: Yapıbozum

Yapıbozumun temel vurgusu, Batı felsefesinin akıl/doğa, erkek/kadın gibi ikili karşıtlıklarla kurulduğu varsayımı üzerinedir. Derrida’ya göre ilkini ikincisi üzerinde üstün kılarak kendi “öteki”sini yaratan bu karşıtlıkların kaynağında “sözmerkezcilik”, “fallus mantığı merkezciliği” gibi birtakım düşünme ilkeleri yatmaktadır. En kökende sözün yazıya üstünlüğü öteki’nin dışlanması pahasına işlemektedir. Bu anlamda Derrida differánce gibi geliştirdiği bir takım yapıbozum stratejileriyle ikili karşıtlıkların bu mantıksal yapısını bozarak, ötekinin dışlanmasına imkan vermeyecek yeni bir dil geliştirmeyi amaçlamıştır. Çalışmada, Derrida’nın karşıtlık ve farklılığı yapıbozumuna uğratma düşüncesinin, gerilimli bir hat üzerindeki eşitlik-farklılık ikileminin aşılması konusunda teori ve sanatta feministler için ilham verici olduğu varsayılmıştır. Buradan hareketle yapıbozumunun feminist kuram ve metodolojiyi beslediği düşünülen ipuçları biraraya getirilmiştir. Bu ipuçları değerlendirilerek, Derrida’nın kadının “özne” olmasıyla ilgili neler söylediği, feministlerle uzlaştığı her durumda kadınların özgürleşme hareketine nasıl bir katkı sağladığı sorularına cevaplar aranmıştır. Ortaya çıkan bulgularla çalışmada bir sınırlılık olarak birinci ve ikinci kuşak feminist sanatçıların deneysel/sanatsal çalışmaları yapıbozumcu kuramın düşünsel izleği üzerinden okunarak, kadının üretim sürecinde eşitlik-farklılık ikilemini nasıl aştığı açıklanmıştır.

Anahtar Kelimeler Yapıbozumu, Feminizm, Sanat