Exploration of the Perceptions of Fashion Design Students Regarding Professional Ethics
Öz
Moda Tasarımı Öğrencilerinin Mesleki Etik Kavramına Bakış Açılarının Değerlendirilmesi
Profesyonel meslek yaşamında meslek üyelerinin tümü tarafından kabul görmüş etik standartlarına uygun olarak görevlerini yürütmeleri gerekir. Bu standartlar neleri yapmamız ya da yapmamamız gerektiğini veya çalışma alanına göre yapılanın doğru mu yoksa yanlış mı olduğunu betimler. Sanatsal tasarımlar söz konusu olduğunda ahlaki sorunların sınıflandırılması ve tanımlanması daha da zorlaşmaktadır. Yeni bir ürün oluştururken daha önce yapılan çalışmalardan esinlenmeler olabilmektedir. Ya da başka tasarımcıların fikirlerinden esinlenmeler ve hatta bazen bire bir denebilecek kadar kopyalamalar görülebilmektedir. Ancak bu davranışların etik veya etik dışı olarak değerlendirilmesi tasarımcının vicdanına ve titizliğine bağlıdır. Bu araştırmada Türkiye’de okuyan farklı sınıflardaki 135 moda tasarımı bölümü öğrencisine bir veri toplama aracı uygulanmış, yapılan tasarımların tamamının ya da bir kısmının kopyalanarak yeniden piyasaya sürülmesinin ne derece doğru olduğunun düşünüldüğüne dair sorular sorulmuştur. Ayrıca moda tasarımında etik kavramı olarak kullanılan organik malzemelerden yapılan tasarımların öğrenciler tarafından nasıl algılandığı gibi konular maddeler arasında yer almıştır. Toplanan veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi yapılarak iki faktörlü bir ölçme aracına ulaşılmıştır. Faktörler yaratım sürecinde etik davranış ve çevreye duyarlılık olarak isimlendirilmiş, toplam varyansın yüzde 46’sı açıklanmış, yüksek iç tutarlılık katsayılarına ulaşılmıştır. Faktörler cinsiyete göre fark göstermezken, sınıf bağlamında fark gözlemlenmiştir. Sonuçlar tartışılarak ileride yapılacak çalışmalar için önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler Mesleki etik, moda tasarımı, modada çevreye duyarlılık
Abstract
Professionals are supposed to conduct their duties in accordance with a set of ethical standards accepted by all members of the profession. These standards determine what they should or should not do or what is right or wrong in the workspace. The classification and description of these moral questions are even more difficult when artistic creation is in question. Duplicating previous works, re-using some parts of the previous studies to create a new work and stealing from other designers’ productions can be observed in the profession. Moreover, the use of ecologically friendly materials is emphasized recently. However, the degree to which these behaviours are judged as ethical or unethical depends mostly on the rigour and conscience of the creators. In this regard, the current study administers a questionnaire addressing above constructs with 135 fashion design students in a Turkish state university. Participant perceptions regarding the professional ethics of fashion designers were investigated. An exploratory factor analysis revealed a two-factor structure. Factors were named as ethics during creativity and environmental awareness. The analysis explained 46 per cent of the total variance and factors had high internal consistency coefficients. Participants’ averages did not differ with regard to gender whereas differences among classes were observed. Findings are discussed followed by implications and suggestions for further implementations.
Keywords Professional ethics, fashion design, environmental awareness in fashion