Vol. 14 No. 121 (2025)

Research Article

An Ecocritical View of Contemporary Painting

Published 2025-12-31

Cilt 14 Sayı 121 kapak

Öz

Günümüz Resim Sanatına Ekoeleştirel Bir Bakış

Sanayi devrimiyle beraber, bilimsel düşünüş biçimleri, dünyayı ekolojik krize sürüklemiştir. Bu sebeple, 20. yüzyılın ortalarında, doğayı önemseyen ve insanı merkezden alan ekolojik düşünüş biçimleri oluşmuştur. Sanatsal/kültürel eserlerin analizinde kullanılan ekoeleştiri ise, bu ekolojik akımlardan biridir. Özellikle, ekolojik hassasiyet taşıyan sanat eserlerindeki, doğa-insan ilişkisini sorgulayarak, süre gelen düzenin iyileştirilmesini talep etmektedir. Bu açıdan, ekoeleştiri, sanatın ve ekolojinin kesişme noktasında yer almaktadır. Aynı zamanda, örnek eserlerde, ekoeleştirinin, gerçeklikle kurduğu girift bağ incelenmiştir. Ekolojik gerçekliğin, sanata, nasıl, niçin ve ne kadar aktarıldığının tespiti yapılmaya çalışılmıştır. Söz konusu üretimler üzerinden, birey-toplum-doğa ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada, sadece resim sanatına dahil olan eserler seçilmiş ve örneklerin ayrıntılı analizleri için, yedi adet soru belirlenmiştir. Bu bağlamda, araştırmanın amacı, belirlenen yedi adet soru üzerinden, bahsi geçen hassasiyetleri taşıyan, resim sanatına dahil çalışmaları belirlemek ve bu eserlerin ekolojik bağlamda içerik çözümlemelerini yapmaktır. Bunu yaparken doğası gereği politik olan ekoeleştirel kuramın ışığında, gerçeklikle sanatın birbirine temas eden noktalarının derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Eserlerde, adaletsizliğin ve sistem eleştirisinin yer aldığı tespit edilmiştir. Eserler, gerçeklikten yola çıkıp, estetik ve düşünsel olarak başka bir gerçeklik yaratmıştır. Bu yeni gerçeklikte, ekolojik sorunlara değinilmiştir. Sanatın kamuoyu oluşturma, farkındalık yaratma, çözüm yolu önerme gibi özellikleriyle, ekomerkezci resim sanatı ve ekoeleştiri; saklı gerçekliği öne çıkarmaya ve doğanın sesi olmaya çalışmıştır. Ekosistemin, insanı merkezden alan, ekolojik bilinç yaratan eserlere ve bu eserlerin ayrıntılı değerlendirilmesine imkân tanıyan ekoeleştirel metinlere ihtiyacı vardır.

Anahtar Kelimeler Ekoeleştiri, Resim sanatı, Ekolojik kriz, Gerçeklik, Doğa/İnsan

Abstract

With the industrial revolution, scientific thought led the world to an ecological crisis. Consequently, ecological thought, prioritizing nature and centering humans, emerged in the mid-20th century. Ecocriticism, used in the analysis of artistic/cultural works, is one such ecological movement. It questions the nature-human relationship, particularly in ecologically sensitive artworks, and demands the improvement of the existing order. In this context, ecocriticism, stands at the intersection of art and ecology. Furthermore, the complex connection ecocriticism establishes with reality is examined in exemplary works. It attempts to determine how, why, and to what extent ecological reality is translated into art. Through these works, the relationship between the individual, society, and nature is explored. In this study, only works from the field of painting were selected, and seven questions were identified for detailed analysis of the examples. In this context, the aim of the research is to identify works of art that carry the mentioned sensitivities and to analyze the content of these works in an ecological context, through seven determined questions. In doing so, we aimed to deeply examine the points of contact between reality and art, drawing on ecocritical theory, which is inherently political. The works embody a critique of injustice and the system. Drawing from reality, the works create a different reality, both aesthetically and intellectually. This new reality addresses ecological problems. Through art's capacity to shape public opinion, raise awareness, and offer solutions, ecocentric painting and ecocriticism aim to highlight hidden realities and give voice to nature. The ecosystem requires works that center people and promote ecological awareness, as well as ecocritical texts that offer detailed evaluations of these works.

Keywords Ecocriticism, Painting, Ecological crisis, Reality, Nature/Human

PDF (Turkish)

References

  1. Aleni Kader. (t.y.). https://www.artworksforchange.org/portfolio/alexis-rockman/ adresinden 23.07.2024 tarihinde alınmıştır.
  2. Antmen, A. (2009). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar. İstanbul: Sel Yayıncılık.
  3. Artmuseumgr Collection. (2009). https://www.artmuseumgr.org/collection/three-gorges-dam-migrationadresinden 21.03.2024 tarihinde alınmıştır.
  4. Bahtin, M. (2005). Sanat ve Sorumluluk. (Çev. Cem Soydemir). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  5. Barrnett, T. (2014). Sanatı Eleştirmek Günceli Anlamak. (Çev. Gökçe Metin). İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
  6. Barrnett, T. (2015). Neden Bu Sanat? Çağdaş Sanatta Estetik ve Eleştiri. (Çev. Esra Erment). İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
  7. Bookchin, M. (1996). Ekolojik Bir Topluma Doğru. (Çev. Abdullah Yılmaz). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  8. Can, F. (2023). Çevre ve İklim Değişikliği 101, İstanbul: Say Yayınları.
  9. Eroğlu, Ö. (2022). Erwin Rosenthal: Sanatta Değişen Gerçeklik Kavramı. İstanbul: Tekhne Yayınları.
  10. Ferry, L. (2000). Ekolojik Yeni Düzen. (Çev. Turhan Ilgaz). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  11. Fischer, E. (2005). Sanatın Gerekliliği. (Çev. Cevat Çapan) İstanbul: Payel Yayınevi.
  12. Garrard, G. (2020). Ekoeleştiri Ekoloji ve Çevre Üzerine Kültürel Tartışmalar. (Çev. Ertuğrul Genç). İstanbul: Kolektif Kitap.
  13. Görmez, K. (2020). Çevre Sorunları. (5. Basım). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
  14. Gülersoy, A.E. ve Dursun, E. (2023). Çevre Etiği Yaklaşımları ve Akımları. Ankara: İksad Yayınevi.
  15. İpşiroğlu, M.Ş. ve Eyüboğlu, S. (1972). Avrupa Resminde Gerçek Duygusu. (3. Baskı). İstanbul: Doğuş Kardeş Basımevi.
  16. Jave Yoshimoto. (t.y.). Kişisel Web Sitesi. Erişim adresi: https://www.javeyoshimoto.com/about Erişim tarihi: 08.05.2024.
  17. Jave Yoshimoto. (2020). Faturayı Ödemek: Sanat ve Ekolojik Ayak İzimiz. Artworksforchange. https://www.artworksforchange.org/portfolio/jave-yoshimoto/ adresinden 04.05.2024 tarihinde alınmıştır.
  18. Los Caprichos, (t.y.). Vikipedi. https://tr.wikipedia.org/wiki/Los_Caprichos adresinden 12.19.2022 tarihinde alınmıştır.
  19. Morgenthau Planı. (2012) İstanbul Modern Sanat Müzesi Koleksiyonu. https://www.istanbulmodern.org/koleksiyon/morgenthau-plani adresinden 10.12.2024 tarihinde alınmıştır.
  20. Morgenthau Planı. (t.y.). https://www.metmuseum.org/art/collection/search/500456 adresinden 07.12.2024 tarihinde alınmıştır.
  21. Morris, B. (2019). Ekolojik İnsancıllığın Öncüleri Mumford, Dubos, ve Bookchin. (Çev. Burak Esen). İstanbul: Sümer Yayıncılık.
  22. Oppermann, S. (1999). Ecocriticism: Natural World in the Literary Viewfinder. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. Cilt:16. Sayı:2. s.29-46.
  23. Özdağ, U. (2017). Çevreci Eleştiriye Giriş. Ankara: Ürün Yayınları.
  24. Sezgin, E. (2022). Sanat ve Ekoloji. İstanbul: İletişim Yayıncılık A.Ş.
  25. Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2022). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitapevi.
  26. Suçkov, B. (1976). Gerçekliğin Tarihi. (Çev. Aziz Çalışlar). İstanbul: Adam Yayıncılık.
  27. Şenel, A. (2001). İlkel Topluluktan Uygar Topluma. (6. Basım). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  28. Şenel, A. (2006). Kemirgenlerden Sömürgenlere İnsanlık Tarihi. (1. Basım). Ankara: İmge Kitapevi.
  29. Tan, J.Jill. (2016). Jave Yoshimoto: Değişmeyen Bir Yer, Guernica. https://www.guernicamag.com/a-changeless-place/ adresinden 08.05.2024 tarihinde alınmıştır.
  30. Timuçin, A. (2007). Düşünce Tarihi 1. İstanbul: Bulut Yayınları.
  31. Unutulan Patlama. (t.y.). https://www.artworksforchange.org/portfolio/jave-yoshimoto/ adresinden 05.06.2024 tarihinde alınmıştır.
  32. Üç Boğaz Barajı Göçü. (t.y.). MOMA Koleksiyon Eserler. https://www.moma.org/collection/works/142141adresinden 20.11.2024 tarihinde alınmıştır.
  33. Weintraub, L. (2012). To Life! Eco Art in Pursuit of a Sustainable Planet. London, England: University of California Press.
  34. Yun-Fei Ji, (t.y.). Vikipedi. https://en.wikipedia.org/wiki/Yun-Fei_Ji adresinden 20.11.2024 tarihinde alınmıştır.