Vol. 14 No. 121 (2025)

Research Article

From Algorithm to Sensation: The Impact of Artificial Intelligence Aesthetics on Contemporary Painting

Published 2025-12-31

Cilt 14 Sayı 121 kapak

Öz

Algoritmadan Duyuma: Yapay Zekâ Estetiğinin Güncel Resim Sanatı Üzerine Etkisi

Yapay Zekâ (AI), estetiği, geleneksel estetik kuramlarından farklı olarak, formun, rengin veya kompozisyonun ötesinde, veri setleri ve algoritmik süreçlerle belirlenen bir güzellik anlayışı içerisinde değerlendirilmektedir. Teknolojik ilerlemeler, sanat tarihinin her döneminde yaratıcılığın sınırlarını hem bilişsel hem de biçimsel olarak derinden etkilemiştir. Bu bağlamda fotoğraf, bir tür kimyasal ve mekanik süreçler toplamı olarak ortaya çıktığı dönemde, resmin doğasını nasıl tartışmaya açtıysa, bugün de AI, sanat üretimindeki özgünlük, bilinç ve estetik değer kavramlarını sorgulatmaktadır. Sanat, artık yalnızca bir insan eylemi olarak değil, insan ile makine (hibrit) arasında kurulan bir iş birliği haline gelerek, sanat yapma pratiği, karşılıklı olarak etkileşimli bir alanda hareket etmektedir. AI sistemleri (Gan ve transformer tabanlı modeller), sanatçının promptlarıyla (istem-yönlendirme) kendi özerk üretim süreçlerini birleştirerek hibrit bir yaratıcılık alanı oluşturmaktadırlar. Bu makalede, AI teknolojilerinin güncel resim sanatında yarattığı biçimsel ve estetik etkileşimlerin karşılıklı olarak ne türden bir dönüştürme ve yeniden şekillendirme sürecine yol açtığı incelenmiştir. Yapay zekânın sanat üretiminde kullanımı, geleneksel tekniklerin ötesine geçerek sanatçıların yaratıcı ifadelerini yeni boyutlara taşımakta ve izleyicilerin sanat deneyimini köklü biçimde değiştirmektedir. Dolayısıyla, bu teknolojilerin sanat alanındaki kullanımı, çağdaş sanat pratiklerinde yeni bir paradigma ortaya çıkarmaktadır.

Anahtar Kelimeler Yapay Zekâ, Güncel Sanat, Hibrit Sanat, AI Estetiği, Resim Sanatı

Abstract

Unlike traditional aesthetic theories, AI aesthetics is evaluated within a concept of beauty determined by datasets and algorithmic processes, beyond form, color, or composition. Technological advances have profoundly impacted the boundaries of creativity throughout art history, both cognitively and formally. In this context, just as photography, when it emerged as a collection of chemical and mechanical processes, brought into question the nature of painting, Artificial Intelligence (AI) today questions the concepts of originality, consciousness, and aesthetic value in artistic production. Art is no longer solely a human act but a collaboration between humans and machines (hybrids), and the practice of artmaking operates in a mutually interactive realm. AI systems (GAN and transformer-based models) combine the artist's prompts with their own autonomous production processes to create a hybrid creative space. This article examines the ways in which the formal and aesthetic interactions created by AI technologies in contemporary painting have led to a mutual transformation and reshaping process. The use of artificial intelligence in art production transcends traditional techniques, elevating artists' creative expression to new dimensions and radically transforming audiences' artistic experience. Consequently, the use of these technologies in the arts is creating a new paradigm in contemporary art practices.

Keywords Artificial Intelligence, Contemporary Art, Hybrid Art, Artificial Intelligence Aesthetics, Painting Art

PDF (Turkish)

References

  1. Akbulut, D. (2018). Dijital Çağda Sanatın ve Sanatçının Konumu. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(17), 117-123. https://doi.org/10.16950/iujad.449731
  2. Artdog İstanbul. (2025, 10 Şubat). Christie’s’in AI Müzayedesine Tepki: “Sanat Değil, Hırsızlık”. Artdog İstanbul. https://artdogistanbul.com/christiesin-ai-muzayedesine-tepki-sanat-degil-hirsizlik/
  3. Attila, A. Ş. (2022). Yapay Zeka Teknolojisi ve Uygulamaları. İstanbul: Dikeyeksen Yayıncılık.
  4. Bard, A, Söderqvist, J. (2015). Netokratlar- Fütürika Üçlemesi I. (Çev. Yılmaz, G. E.). İzmir: Karakalem Kitabevi Yayınları.
  5. Benjamin, w. (2011). Fotoğrafın Kısa Tarihi. Teknik Araçlarla Yeniden-Üretim (Çoğaltma) Çağında Sanat Eseri. (Çev. Akınhay, O.) İstanbul: Agora Kitaplığı.
  6. Burnett, R. (2007). İmgeler nasıl düşünür? (G. Pusar, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  7. Byrne, L. (2023). Say no to AI Art. Your Stuff Made. https://yourstuffmade.com/a/blog/say-no-to-ai-art#:~:text=Conclusion%3A-,The%20%22Say%20No%20to%20.,creativity%20and%20individuality%20of%20artists.
  8. Denzler, A. (t.y.) Studio Andy Denzler Paintings 2000-2019. Andydenzler.com. https://www.andydenzler.com/paintings-2000-2019
  9. Edelstein, Z. (2025, 26 Mart). In Hybrid Souls, Andy Denzler puts our digital reality to canvas. New School Free Press. (https://www.newschoolfreepress.com/2025/03/26/in-hybrid-souls-andy-denzler-puts-our-digital-reality-to-canvas/
  10. Elgammal, A., Liu, B., Elhoseiny, M., & Mazzone, M. (2017). Can: Creative adversarial networks, generating" art" by learning about styles and deviating from style norms. arXiv preprint arXiv:1706.07068.
  11. Elmas, Ç. (2007). Yapay Zekâ Uygulamaları. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  12. Ergüven, M. (1992) Yoruma Doğru, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları
  13. Hauser Wirth. (2024a, 9 Ekim). Exhibition Learning Notes: ‘George Rouy. The Bleed, Part I’. Hauserwirth.com. https://www.hauserwirth.com/resources/exhibition-learning-notes-george-rouy-the-bleed-part-i/
  14. Hauser Wirth. (2024b). George Rouy the bleed, part I. Hauserwirth.com. https://www.hauserwirth.com/hauser-wirth-exhibitions/george-rouy-the-bleed-part-i/
  15. Herrington, J. (2025, 25 Şubat). Creative progress or mass theft? Major AI art auction provokes wonder – and outrage. The Straits Times. https://www.straitstimes.com/opinion/creative-progress-or-mass-theft-major-ai-art-auction-provokes-wonder-and-outrage Hertzmann, A. (2018, May). Can computers create art?. In Arts (Vol. 7, No. 2, p. 18). MDPI
  16. Karakaidou, S. (2019). Authorship and appropriation in artificial intelligence generated artworks (Doctoral dissertation).
  17. Koca, B., & Selvi, Y. (2017). Modernizm ve Postmodernizm Sürecinde Bir Alıntılama Biçimi Olarak Temellük. Yedi (18), 31-50. https://doi.org/10.17484/yedi.327740
  18. Mazzone, M., & Elgammal, A. (2019). Art, Creativity, and the Potential of Artificial Intelligence. Arts, 8(1), 26. https://doi.org/10.3390/arts8010026
  19. Milmo, D. (2025, 10 Şubat). ‘Mass theft’: Thousands of artists call for AI art auction to be cancelled. The Guardian. https://www-theguardian-com.translate.goog/technology/2025/feb/10/mass-theft-thousands-of-artists-call-for-ai-art-auction-to-be-cancelled?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc
  20. Nelson, G. (2025, 11 Şubat). Thousands of Artists Demand Christie’s Cancel AI Art Sale: ‘AI Models Exploit Humans’. Art News. https://www-artnews-com.translate.goog/art-news/news/artists-demand-christies-cancels-ai-art-sale-claiming-ai-models-exploit-humans-1234732217/?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=tr&_x_tr_hl=tr&_x_tr_pto=tc
  21. Pace Gallery, (t.y.) Adrian Ghenie. Pace Gallery. https://www.pacegallery.com/artists/adrian-ghenie/
  22. Pogrebin, R. (2016, 7 Kasım). How the Artist Adrian Ghenie Became an Auction Star. New York Times. https://www.nytimes.com/2016/11/08/arts/design/how-the-artist-adrian-ghenie-became-an-auction-star.html
  23. Quasimondo. (2017, 13 Haziran). My Artificial Muse. Quasimondo. https://quasimondo.com/2017/06/13/my-artificial-muse/
  24. Sarup, M. (2004). Post-Yapısalcılık ve Postmodernizm. (Çev. Güçlü, A.) Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  25. Şen, Z. (2004). Yapay sinir ağları. İstanbul: Su Vakfı Yayınları.
  26. Yılmaz, A. (2018). Yapay Zekâ. (4.b) İstanbul: İnkılap Yayınevi.
  27. Zurani. (2025, 2 Haziran). Adrian Ghenie: Pushing The Boundaries Of Contemporary Painting. Zurani.com https://www.zurani.com/adrian-ghenie-artist-profile/