The Tree of Life in Digital Art: Post-Digital Images of Encoded Mythology
Öz
Dijital Sanatta Hayat Ağacı: Kodlanmış Mitolojinin Post-Dijital İmgeleri
Sanat tarihinin en köklü simgelerinden biri olan hayat ağacı imgesi, bu çalışmada, geleneksel ve mitolojik kökenlerinden hareketle, çağdaş ve dijital sanat pratikleri bağlamında yeniden değerlendirilmiştir. Hayat Ağacı; yaşam, ölüm, bilgi ve kutsallık gibi evrensel temaları bünyesinde barındıran güçlü bir kültürel arketip olarak, farklı uygarlıklarda çeşitli biçimlerde temsil edilmiştir. Çalışma kapsamında, söz konusu imgenin özellikle Türk kültüründeki tarihsel ve sembolik anlamları, çağdaş resim sanatındaki yansımaları ve dijital ortamdaki dönüşümleri disiplinlerarası bir perspektifle incelenmiştir. Kuramsal çerçevede Manuel Castells’in ağ toplumu yaklaşımı, post-dijital estetik kuramlar ve göstergebilimsel çözümleme yöntemleri esas alınmıştır. Bu doğrultuda, Hayat Ağacı imgesinin nasıl bir anlam aktarım ağına, veri yapısına ve katılımcı anlatı formuna dönüştüğü ortaya konmuştur. Gelenek ile yenilik, doğa ile teknoloji, bireysel hafıza ile kolektif kimlik arasındaki geçiş alanlarında konumlanan bu imge, çağdaş sanatın kavramsal düzlemi içerisinde yeniden yorumlanmış ve görsel düşüncenin sürekliliğini sağlayan bir metafor olarak değerlendirilmiştir. Dijital Sanatta Hayat Ağacı: Kodlanmış Mitolojinin Post-Dijital İmgeleri başlıklı bu çalışma, yazarın doktora tezinden üretilmiş ve nitel araştırma yöntemiyle şekilllendirilmiş, kapsamlı bir literatür taraması ile birlikte web teknolojisinin imkanları kullanılarak bir şaman kültürü unsuru, üç mimari, üç minyatür ve dört çini eserde yer alan ağaç motifleri yapay zekâ uygulamalarıyla karşılaştırılmalı olarak sunulmuştur. Bu bağlamda teknoloji imkânları sorgulanarak, imge üzerinden tekrar kurgulama ve yeni anlam üretimlerinin yeni görünümleri üzerinde durulmuştur. Sanatçı olarak Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Piet Modrian’ın ağaç imgesini konu edinmiş birer eseri bu kapsama alınmıştır. Hayat Ağacı, yalnızca resimsel bir unsur değil; düşünsel bir yapı, kültürel bir hafıza taşıyıcısı ve dijital çağın simgesel dili içinde anlam kazanan bir motif olarak yeniden tanımlanmıştır.
Anahtar Kelimeler Hayat ağacı, post-dijital, ağ toplumu, fraktal geometri, mitoloji
Abstract
The Tree of Life image, one of the most deeply rooted symbols in art history, has been re-evaluated in this study, based on its traditional and mythological roots, in the context of contemporary and digital art practices. The Tree of Life has been represented in various ways in different civilizations as a powerful cultural archetype embodying universal themes such as life, death, knowledge and sanctity. Within the scope of the research, the historical and symbolic meanings of the image in question, especially in Turkish culture, its reflections in contemporary painting and its transformations in the digital art environment were examined from an interdisciplinary perspective. The theoretical framework draws on Manuel Castells's Network Society approach, post-digital aesthetic theories, and semiotic analysis methods. In this context, the transformation of the Tree of Life image into a network of meaning transmission, a data structure, and a participatory narrative form is revealed. Positioned in the transitional spaces between tradition and innovation, nature and technology, and individual memory and collective identity, this image has been reinterpreted within the conceptual framework of contemporary art and considered a metaphor that ensures the continuity of visual thought. This study, titled "The Tree of Life in Digital Art: Post-Digital Images of Codified Mythology," is derived from the author's doctoral dissertation and shaped by qualitative research methods. Using a comprehensive literature review and the capabilities of web technology, tree motifs in a shamanic cultural element, three architectural works, three miniatures, and four tile works are presented in comparison with artificial intelligence applications. In this context, technological possibilities are questioned, and new aspects of reconstruction and the production of new meanings through imagery are explored. Two works by artists Bedri Rahmi Eyüboğlu and Piet Modrian, each featuring the tree image, are included in this study. The Tree of Life is redefined not only as a pictorial element, but also as an intellectual structure, a carrier of cultural memory, and a motif that acquires meaning within the symbolic language of the digital age.
Keywords Tree of Life, post-digital, network society, fractal geometry, mythology
References
- Arslan, S. (2014). Türkler'de ağaç kültü ve hayat ağacı. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 59-71.
- Barthes, R. (2016). Göstergebilimsel Serüven, (Çeviren: Mehmet-Sema Rifat.). Yapı Kredi Yayınları.
- Boden, M.A., Edmonds, E.A., (2009). What is generative art? Digital Creativity, 20, s. 21-46.
- Cascone, K. (2000). The Aesthetics of Failure: “Post-Digital” Tendencies in Contemporary Computer Music. Computer Music Journal Winter, 24(4).
- Castells, M. (2001). The Information Age: Economy, Society and Culture, End of Millenium. Blackwell Publishers.
- Castells, M. (2013), Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür - Ağ Toplumunun Yükselişi (Çeviren: Ebru Kılıç), İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Eliade, M. (2014). Dinler tarihine giriş. (Çeviren: L. A. Özcan), 2. Baskı, Kabalcı Yayıncılık.
- Erbek, G. (1986). Hayat ağacı motifi I. Antika Dergisi, 15, 26-33.
- Freudenthal, H. (2018, Mayıs 18). Wiener, Norbert. Encylopedia. https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/wiener-norbert
- Kuban, D (2010). Divriği Mucizesi. Yapı Kredi Yayınları.
- Kulak, Y. C. ve Köseler, A. T. (2024). Sibernetik bilimi bağlamında sanatta dijitalizm. yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, Sanatta Dijitalizm Özel Sayısı, 201-215. doi: 10.17484/yedi.1501978
- Ögel, B. (2014). Türk mitolojisi: Kaynakları ve açıklamaları ile destanlar. C. 2, 5. Baskı, Türk Tarih Kurumu Yayınları
- Öztekin, S. (2008). Dinlerde hayat ağacı. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüsek Lisans Tezi.
- Prusinkiewicz, P. ve Lindenmayer, A. (1996) The Algorithmic Beauty of Plants, SpringerVerlag.
- Üçer, M. (2019). Türk Kültür ve Sanatında Hayat Ağacı. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayını.
- Yılmaz, D. (2012). Protohistorik dönemde Anadolu'da hayat ağacı motifi. 3. Uluslararası Arkeoloji Sempozyumu, Antalya.
- Yörükan, Y.Z.. (2014). Müslümanlıktan Evvel Türk Dinleri: Şamanizm. Ötüken Neşriyat.