The Analysis of Ritual and Musical Themes of Mevlevi and Bektashı Sects
Öz
Mevlevilik ve Bektaşiliğin Simgesi Olan Ayin ve Müziğinin Karşılıklı Tahlili
Gölpınarlı’ya göre, İslam tarikatları genel olarak dindeki farklı mezheplerin kurumlaşmış uzantılarıdır. Tek tanrılı bütün dinlerde mezheplerin kaynağı kutsal kitap olmakla birlikte, kaynaktan zamanla kopuş ve değişik kültürler tarikatlaşmayı hızlandırmıştır. İslam dininin Arap yarımadasından kuzeye yayılışı sırasında bu coğrafyada çok zengin ve yerleşik kültürlerle karşılaşılması sonucu Tasavvuf adı verilen düşünce sistemi oluşmuş, bu oluşumu tarikatlar izlemiştir. Bu tarikatlar içinde ise Mevlevilik ve Bektaşilik Müslümanlıkta en çok yayılan iki tarikat olmuştur (Gölpınarlı: 2009, 495).
İnanç sistemlerine ait pek çok simge inanç ve müziğin gücü ile kuşaklar boyu aktarılabilmekteyken; müzik de ifade gücüne eklenen kutsallık algısı aracılığıyla sosyal değişimlerin etkilerini hissettirebilmektedir. Bu çalışma, söz konusu ilişkiyi Anadolu coğrafyasının inanç ve müzik gelenekleri kapsamında; semah ve sema kavramlarına odaklanarak gerçekleştirmeyi hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler Mevlevi, Bektaşı, Sema, Semah, Ayin
Abstract
According to Gölpınarlı, Islamıc Sects are the organized continuance of different orders of a religion. The essential of all the monotheist religions are holy book, but different cultures and separation of the sects quickened the formation of the sects. During the spreading of Islamic religion from Arabic peninsula to North, Muslims encountered established cultures in this abundant geography and then mysticism which is the system of thinking emerged and sects began to consist. Most of these sects, Mevlevi and Bektashı sects were the most expanding and well known ones.
Lots of images and belief which are belonging to religion can be transferred to generations with the power of music and it can convey the social changes with its holy perception. This study aims to tell the relationship between belief and music customs in Anatolian geography with focusing of the “Sema” and “Semah” concepts.
Keywords Mevlevi, Bektashi, Sema, Semah, Ritual