Vol. 2 No. 7 (2013)

Research Article

The Analysis of Ritual and Musical Themes of Mevlevi and Bektashı Sects

Published 2013-04-11

Cilt 2 Sayı 7 kapak

Öz

Mevlevilik ve Bektaşiliğin Simgesi Olan Ayin ve Müziğinin Karşılıklı Tahlili

Gölpınarlı’ya göre, İslam tarikatları genel olarak dindeki farklı mezheplerin kurumlaşmış uzantılarıdır. Tek tanrılı bütün dinlerde mezheplerin kaynağı kutsal kitap olmakla birlikte, kaynaktan zamanla kopuş ve değişik kültürler tarikatlaşmayı hızlandırmıştır. İslam dininin Arap yarımadasından kuzeye yayılışı sırasında bu coğrafyada çok zengin ve yerleşik kültürlerle karşılaşılması sonucu Tasavvuf adı verilen düşünce sistemi oluşmuş, bu oluşumu tarikatlar izlemiştir. Bu tarikatlar içinde ise Mevlevilik ve Bektaşilik Müslümanlıkta en çok yayılan iki tarikat olmuştur (Gölpınarlı: 2009, 495).

İnanç sistemlerine ait pek çok simge inanç ve müziğin gücü ile kuşaklar boyu aktarılabilmekteyken; müzik de ifade gücüne eklenen kutsallık algısı aracılığıyla sosyal değişimlerin etkilerini hissettirebilmektedir. Bu çalışma, söz konusu ilişkiyi Anadolu coğrafyasının inanç ve müzik gelenekleri kapsamında; semah ve sema kavramlarına odaklanarak gerçekleştirmeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler Mevlevi, Bektaşı, Sema, Semah, Ayin

Abstract

According to Gölpınarlı, Islamıc Sects are the organized continuance of different orders of a religion. The essential of all the monotheist religions are holy book, but different cultures and separation of the sects quickened the formation of the sects. During the spreading of Islamic religion from Arabic peninsula to North, Muslims encountered established cultures in this abundant geography and then mysticism which is the system of thinking emerged and sects began to consist. Most of these sects, Mevlevi and Bektashı sects were the most expanding and well known ones.

Lots of images and belief which are belonging to religion can be transferred to generations with the power of music and it can convey the social changes with its holy perception. This study aims to tell the relationship between belief and music customs in Anatolian geography with focusing of the “Sema” and “Semah” concepts.

Keywords Mevlevi, Bektashi, Sema, Semah, Ritual

PDF (Turkish)

References

  1. Bozkurt, Fuat. Semahlar, Cem Yayınları, İstanbul, 1990
  2. Ergin, Erkan. Türklerde Dini Danslar, Makale, Tiyatro Araştırmaları Dergisi, Sayı 12, 1995
  3. Gölpınarlı, Abdülbaki. Mevlana’dan sonra Mevlevilik, İnkılap Yayınları, Konya, 2009
  4. Onatça, Neşe Ayışıt. Alevi ve Bektaşi Kültüründe Kırklar Semahı, Bağlam Yayıncılık, İstanbul, 2007
  5. Özalp, M. Nazmi. Türk Musikisi Beste Formları, TRT Yayıncılık, Ankara, 1992
  6. Say, Ahmet. Müzik Ansiklopedisi, 3.cilt, Başkent Yayınları, 1985
  7. Shilloah, Ammon. Music in the World of İslam, USA, 1995
  8. Tanrıkorur, Cinuçen. TDV İslam Ansiklopedisi Cilt 4, TDV Yayınevi, İstanbul 1991
  9. Tümer, Günay. Biruni’ göre Dinler ve İslam Dini, Diyanet Yayınları, Ankara, 1991
  10. Uçman, Abdullah. “The Theory of the Dawr and the Dawriyas in the Otoman SufiLiterature”, Sufism and Sufis in Ottoman Society adlı eser içinde, Der. Prof. Dr. Ahmet Yaşar Ocak, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 2004
  11. Veyis, Sedat. İlkellerde Din, Büyü, Sanat, Efsane, Gerçek Yayınevi, İstanbul, 2000
  12. Yönetken, Halil Bedi. Sıraç ve Nalçacılarda Semah, Türk Folklor Araştırmaları Yayınları, İstanbul, 1962 (http://www.tdv.gov.tr)