Vol. 14 No. 116 (2025)

Research Article

The Collapse of Meaning and the Aesthetics of Chaos: The Absurd Theatre and the Grotesque in Visual Arts

Published 2025-03-10

Cilt 14 Sayı 116 kapak

Öz

Anlamın Çöküşü ve Kaosun Estetiği: Absürt Tiyatro ve Görsel Sanatlarda İğrençlik

Günümüzde popüler bir hale gelen ve geleneksel anlatım yaklaşımlarına meydan okuyan absürt tiyatro ile grotesk yorumlama olan iğrençlik arasında önemli benzerlikler ve farklılıklar ortaya çıkmıştır. Absürt tiyatro ve görsel sanatlarda iğrençlik, modern insanın yaşadığı trajik durumları anlamsızlık özelinde temellendirerek uyumsuz ve kaotik bir dille anlatmaktadır. Aynı zamanda her iki yaklaşım, insanın temel varoluşsal kaygılarını merkeze alan protest bir anlatım şekli olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu açıdan grotesk ve absürtlüğün biçimsel yaklaşımlarının benzer ve farklılıklarını ve yakınlık ilişkilerini ortaya koymak literatürdeki sınırlı mevcut bilgi birikimine önemli katkılar sunacaktır. Çalışma kapsamında absürt tiyatronun öncü yazarlarının eserlerindeki grotesk, uyumsuzluk, anlamsızlık ve iğrençlik anlatımlar incelenmiştir. Ayrıca görsel sanatlar bağlamında ise ifade edilenlere karşılık gelebilecek sanatçıların çalışmalarından örnekler verilmiştir. Bulgular bu anlatım tarzlarının, sanat bağlamında gerek bireyin gerekse toplum birey ilişkisinden doğan kaotik dünyadaki varoluşsal sancıların ve yabancılaşma deneyimlerinin ifade etmede çok önemli rollerinin olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte tespit edilen diğer bir önemli bulgu ise, her iki anlatım tarzının politik avangart dil olduğu ve sosyal hayattan belirlenen normları aşan yaklaşımlarıyla seyirci üzerinde yabancılaştırma, tehdit edici, ötekileştiren ve bulantı yarattığı görülmüştür. Sonuç olarak sınırı aşan yaklaşımlar şeklinde yorumlanan absürtlük ve iğrençlik hem bireyin hem de toplumun varoluşsal krizlerini ifade etmede günümüz sanat anlayışında merkezi bir işlev gördüğü ifade edilebilir. Çalışma sanat üreticisi ve tüketicisi açısından absürtlük ve grotesk arasındaki ilişkiyi anlamada önemli çıkarımlara sahiptir.

Anahtar Kelimeler Absürtlük, İğrençlik, Grotesk, Sanat, Absürt Tiyatro

Abstract

In contemporary times, significant similarities and differences have emerged between the popular absurdist theatre, which challenges traditional narrative approaches, and the grotesque mode of interpretation. Absurd theatre and the grotesque in visual arts depict the tragic conditions of modern humanity through a foundation of meaninglessness, employing a discordant and chaotic language. At the same time, both approaches emerge as forms of protest narrative that centre on the fundamental existential anxieties of human beings. From this perspective, revealing the similarities, differences and relational proximity between the formal approaches of the grotesque and the absurd will make significant contributions to the limited body of knowledge currently available in the literature. Within the context of the current study, the depictions of the grotesque, discordance, meaninglessness and grotesque elements in the works of the pioneer writers of absurd theatre were examined. In addition, in the context of visual arts, examples were provided from the works of artists that correspond to the concepts discussed. The findings indicate that these styles of expression play a crucial role in conveying the existential struggles and experiences of alienation in the chaotic world arising from both the individual and the relationship between the individual and society within the context of art. Another significant finding is that both styles of expression serve as a form of political avant-garde language. Through their approaches that transcend established norms of social life, they have been observed to create effects of alienation, threat, othering, and nausea on the audience. In conclusion, absurdity and grotesqueness, interpreted as boundary-transcending approaches, can be said to hold a central role in contemporary art in expressing the existential crises of both individuals and society. The study has significant implications for understanding the relationship between absurdity and grotesqueness from the perspective of both the producer and the consumer of art.

Keywords Absurdity, Disgust, Grotesque, Art, Theatre of the Absurd

PDF (Turkish)

References

  1. Akkoyunlu, B., Bahar, T. Goya Zamanın Tanığı, İstanbul: Pera Müzesi. 2012.
  2. Akdağlı, S. “MAURIZIO CATTELAN’IN ESERLERİNDE İRONİ VE ELEŞTİRİ”. Sanat Dergisi (37), 65-83. 2021. https://doi.org/10.47571/ataunigsfd.871906
  3. Aydemir, B. ABSURD (UYUMSUZ) TİYATRO ve YAPISAL ÖZELLİKLERİ”. Sanat Dergisi(4). 2010.
  4. Bahtin, M. Rabelais ve Dünyası (Çev. Ç. Öztek). İstanbul: Ayrıntı. 2005.
  5. Bataille, G. Edebiyat ve Kötülük (Çev. A. Sönmezay). İstanbul: Ayrıntı. 2014.
  6. Baudrillard, J. Tüketim Toplumu (Çev. H. Deliçay ve F. Keskin). İstanbul: İletişim. 2010.
  7. Baudrillard, J. Kötülüğün Şeffaflığı (Çev. I. Ergüden). İstanbul: Ayrıntı. 2016.
  8. Berger, John. Portreler (Çev. B. Eyüpoğlu). İstanbul: Metis. 2019
  9. Beckett. S. Godot’yu Beklerken (Çev. P. Aziz, V. Serin. S.). Kabalcı Yayınları: İstanbul. 2021.
  10. Douglas, M. Saflık ve Tehlike (Çev. E. Ayhan). İstanbul: Metis. 2007.
  11. Dutton, D. Sanat İçgüdüsü (Çev. M. Turan). İstanbul: Ayrıntı. 2017.
  12. Eagleton T. Mizah (Çev. M. Pakdemir). İstanbul: Ayrıntı. 2020.
  13. Foster, H. Gerçeğin Geri Dönüşü (Çev. E. Hoşsucu). İstanbul: Ayrıntı. 2017.
  14. Gürler, Z. & Işık, Ö. Bir Sınır Meselesi: Abject İğrenç Nesne ve Sanat Yapıtı. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 4(7), 479-494. 2019.
  15. Han, B.-Chul. Palyatif Toplum Günümüzde Acı (Çev. H. Barışcan). İstanbul: Metis Yayınları. 2022.
  16. Henderson, G. E. Çirkinliğin Kültürel Tarihi (Çev. A. M. Çavdar). İstanbul: Sel Yayınları. 2018.
  17. Ionesco, E. Kel Şarkıcı (Çev. H. Anamur). İstanbul: Mitos Boyut Yayınları. 1997.
  18. Kocaman, Ş. ARRABAL’IN CEPHEDE PİKNİK OYUNUNDA KARA MİZAH. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(1), 57-67. https://doi.org/10.35379/cusosbil.621556. 2020.
  19. Kuspit, D. Sanatın Sonu (Çev. Y. Tezgiden). İstanbul: Metis Yayınları. 2006.
  20. Kristeva, J. Korkunun Güçleri, İğrençlik Üzerine Deneme (Çev. N. Tutal). 2014. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  21. Özden, L. (2015). Çağdaş Sanatta Gösteriye Dönüşen Acı. İstanbul Aydın Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 1(2), 41-53.
  22. Rabelaıs, F. (2016). Gargantua (Çev. S. Eyüpoğlu, A. Erhat, V. Günyol). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  23. Ruskın, J. (2016). Belleğin Lambası. Seçme Yazılar, 1 (Çev. A. N. Tezel). İstanbul: Corpus.
  24. Sartre, J. P. (2011). Aydınlar Üzerine (Çev. A. Bora). İstanbul: Can.
  25. Sanders, B. (2001). Kahkahanın Zaferi: Yıkıcı Tarih Olarak Gülme (M. Doğan, Çev). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  26. Sımart, J. P. (1999). S. Beckett, J. Littlewood ve J. Mc Grath’ta Soytarısal Karşı Çıkma, Acı Alay ve Aracılık. Sanat Dünyamız, Sayı: 74, İstanbul: YKY yayınları, s. 205-211.
  27. Şener, S. (2023). Dünden Bügüne Tiyatro Düşüncesi. Ankara: Dost Kitapevi.
  28. Şimşek, Ö. Z. (2019). ALBERT CAMUS’NUN ABSÜRD KAVRAMI IŞIĞINDA İNSANIN YAŞAM VE ÖLÜMDE ANLAM ARAYIŞI. Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 2(2), 80-90. https://doi.org/10.37999/udekad.632219
  29. Zızek, S. (2025). Bedensiz Organlar (Çev. U. Y. Kara). İstanbul: Monokl
  30. Ziss, A. (2009). Estetik (gerçekliği sanatsal özümsemenin bilimi) (Çev. Y. Şahan). İstanbul: Hayalbaz.