Vol. 12 No. 112 (2023)

Research Article

A Journey to Istanbul's Sayfiye Culture

Published 2024-01-05

Cilt 12 Sayı 112 kapak

Öz

İstanbul’un Sayfiye Kültürüne Yolculuk

Bu çalışma, İstanbul'un sayfiye kültürünün tarihsel ve sosyo-kültürel boyutlarını detaylı bir şekilde ele almakta ve bu olgunun İstanbulluların sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamlarına olan etkilerini incelemektedir. Sayfiye, sadece mekânsal bir kavram olmanın ötesinde, belirli bir yaşam biçimi, sosyal statü göstergesi ve kültürel bir olgu olarak değerlendirilmektedir. Araştırma, Osmanlı İmparatorluğu döneminden Cumhuriyet dönemine kadar olan süreçte, bu kültürün nasıl evrildiğini ve toplumsal sınıflar, ekonomik imkânlar ve kültürel pratiklerle olan etkileşimini detaylı bir şekilde irdelenmektedir. Sayfiye olgusunun bireylerin sosyal hayatları ve kültürel kimlikleri üzerindeki etkileri vurgulanmakta, bu kültürün İstanbul'un genelinde yaygın bir yaşam biçimi olduğu ve toplumsal yaşamın vazgeçilmez bir parçası haline geldiği ortaya konmaktadır. Araştırmada, sayfiye kültürünün sosyal ve kültürel yönleri üzerinde durulmakta ve turizm-sayfiye ilişkisi ile İstanbul'daki sayfiye olgusuna ilişkin terminoloji ele alınmaktadır. Bu kapsamlı inceleme, sayfiye kültürünün İstanbul'da nasıl bir sosyal statü göstergesi haline geldiğini, çeşitli toplumsal grupların bu mekânlara erişimdeki farklılıklarını ve ekonomik ile kültürel yaşam üzerindeki etkilerini gözler önüne sermektedir. Sayfiye yaşamının, bireyler için bir kaçış noktası, dinlenme ve yenilenme alanı olarak işlev gördüğü, bu kültürün şehrin sosyal ve kültürel dokusuna nasıl derinlemesine işlediği anlatılmaktadır. Sonuç olarak, bu makale, sayfiye kültürünün İstanbul'da nasıl özgün bir yere sahip olduğunu ve İstanbullular için ne anlam ifade ettiğini derinlemesine inceler. İstanbul'un sosyal, kültürel ve ekonomik yaşamındaki yerini ve önemini aydınlatırken, bu kültürel mirasın modern şehir yaşamıyla nasıl iç içe geçtiğini ve yeni nesillere nasıl aktarıldığını da irdeler.

Anahtar Kelimeler Sayfiye kültürü, İstanbul, turizm, 19.yüzyıl, 20.yüzyıl

Abstract

This study analyzes the historical and socio-cultural dimensions of Istanbul's rural culture, focusing on its impact on the social, cultural, and economic lives of Istanbul residents. The term 'Sayfiye' not only refers to a physical location, but also represents a way of life, a symbol of social status, and a cultural phenomenon. The research analyzes the evolution of this culture from the Ottoman Empire to the Republican period, as well as its interaction with social classes, economic opportunities, and cultural practices. The language has been made more objective and formal, and unnecessary words have been removed. No changes have been made to the content. It highlights the prevalence of this culture throughout Istanbul and its significance as an integral part of social life. The study focuses on the impact of the sayfiye phenomenon on individuals' social lives and cultural identities. The paper explores the relationship between tourism and countryside culture, as well as the terminology associated with this phenomenon in Istanbul. This examination explores the relationship between countryside culture and social status in Istanbul, including differences in access to these spaces among various social groups and their impact on economic and cultural life. The text explains how sayfiye life functions as a place of escape, rest, and renewal for individuals and how this culture is deeply embedded in the social and cultural fabric of the city. The text follows a logical structure with causal connections between statements, and employs precise subject-specific vocabulary. No changes in content were made. This article thoroughly explores the unique role of countryside culture in Istanbul and its significance for the city's social, cultural, and economic life. It also delves into the interconnection between this cultural heritage and modern urban life, as well as its transmission to future generations. The language used is clear, objective, and free from biased or ornamental expressions. The grammar, spelling, and punctuation are correct.

Keywords “Sayfiye” culture, Istanbul, tourism, 19th century, 20th century

PDF (Turkish)

References

  1. Agarwal, Sapan ve Brunt, Peter. “Social Exclusion and English Seaside Resorts”, Tourism Management, 27 (2006): 654-670.
  2. Akçura, Gökhan. “Şen Gönüller Diyarı-Ivır Zıvır Tarihi 5”, İstanbul: Om Yayınları, 2003.
  3. Alus, Sermet M. “Eski Günlerde”, İstanbul: İletişim Yayınları, 2001.
  4. Alus, Sermet M. “30 Sene Evvel İstanbul”, İstanbul: İletişim Yayınları, 2005.
  5. Alus, Sermet M. “İstanbul Yazıları”, İstanbul: İBB Yayını, 1994.
  6. Aydın, İsmail. “Açıklamalı Turizm Terimleri Sözlüğü”, Aydın: Coşkun Matbaası, 1990.
  7. Beatty, Cameron. ve Fothergill, S. “The Seaside Tourist Industry in England and Wales, London: Sheffield Hallam University Press, 2010.
  8. Bora, Tanıl. “Sayfiye Hafiflik Hayali”, İstanbul: İletişim Yayınları, 2014.
  9. Bull, Adrian. “The Economics of Travel and Tourism”, London: John Willey&Sons, 1992.
  10. Cengizkan, Ali. “Bağ Evi’nden Villa’ya: Ankara Keçiören Bağ Evleri ve Kent Konutu Tipolojisinde Dönüşüm”, Modernin Saati, Ankara: Boyut Yayın Grubu, 2002.
  11. Cohen, Erik. “Who is a tourist? A conceptual clasification”, Sociological Review, 22 (2000): 527-555.
  12. Çizmeciyan, Liji P. “İstanbul'da Kayıp Zamanlar”, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2010.
  13. Develioğlu, Ferit. “Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lügat”, Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları, 1993.
  14. Dinç, Yakup. Sayfiye Otel İşletmelerinde Boş Zaman ve Rekreasyon Değerlendirmelerinin Hizmet Satışlarını Arttırmaya Yönelik Etkisi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Balıkesir: Balıkesir Üniversitesi, 1999.
  15. Faroqhi, Suraiya. “Osmanlı Kültürü ve Gündelik Yaşam, Ortaçağdan Yirminci Yüzyıla”, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1998.
  16. Fettahoğlu, Burcu. Ayder Termal ve Yayla Turizm Bölgesinin Termal Koruma ve Turizm Gelişimi Açısından Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi, 2010.
  17. Galland, Antoine. “İstanbul'a Ait Günlük Hatıralar (1672- 1673) ”, İstanbul: Türk Tarih Kurumu Yayını, 1998.
  18. Hunziker, Walter ve Krapf, Kurt, “Tourism as the sum of the phenomena and relationships arising from the travel and stay of non-residents”, AIEST Association International Experts Scientific Tourism, London: 8-11 August 1941, 1941.
  19. İnciciyan, Ğugas. “Boğaziçi Sayfiyeleri”, İstanbul: Eren Yayıncılık, 2000.
  20. İstanbullu, Fatma, F. Turizm-Seyahat İlişkisinin Tarihi Seyri İçinde Değerlendirilmesi Ve İktisadi Yönünün Ağırlık Kazanması. Yayımlanmamış doktora tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, 1998.
  21. İzzet, M. “Boğaziçi ve Şirket-i Hayriye”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 1485 (1892): 169-172.
  22. Keleş, Ruşen. “Kentbilim Terimleri Sözlüğü”, İstanbul: İmge Kitabevi, 1998.
  23. Kozak, Nazmi. ve Kozak, Metin. “Genel Turizm, İlkeler ve Kavramlar”, Ankara: Detay Yayınları, 2001.
  24. Loti, Pier. “Doğu Düşleri Sona Ererken”, İstanbul: Kitap Yayınevi, 2002.
  25. Löschburg, Wınfıred. “Seyahatin Kültür Tarihi”, İstanbul: Dost Kitabevi Yayınları, 1998.
  26. Mardin, Yusuf. “Kocatas Yalısı Anılarım”, İstanbul: Boğaziçi Yayınları, 2012.
  27. Oral, Zeliha. Geleneksel Yaylacılıktan Yayla Turizmine: Ordu-Çambaşı Yaylası Örneği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi, 2010.
  28. Öter, Zafer. İç Turizmin Geliştirilmesinde Teşvik Seyahatlerinin Önemi. Yayımlanmaış yüksek lisans tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, 2001.
  29. Özgüç, Nazmiye. “Turizm Coğrafyası Özellikler ve Bölgeler”, İstanbul: Çantay Yayınları, 2011.
  30. Öztaş, Kadir ve Karabulut, Tahsin. “Turizm Ekonomisi Genel Turizm Bilgileri”, Ankara: Nobel Yayınları, 2006.
  31. Pimlott, John. “The Englishman’s Holiday, London: Faber and Faber Press, 1947.
  32. Sakaoğlu, Necdet. “Yüzyıl Başında Osmanlı Kentleri”, İstanbul: Deniz Kültür Yayını, 2010.
  33. Sarıcaoğlu, Fikret. “Üsküdar’da Osmanlı Padişahları: Göçler, Binişler ve Selamlıklar”, İstanbul: Üsküdar Sempozyumu V Bildiriler, 1 (1997) :97-105.
  34. Seyfi, A. “Deniz Banyolarının ve Denizin Sıhhi Faideleri”, İstanbul: Donanma Dergisi, 53 (1915): 74.
  35. Seyfi, A. “Denize Nasıl Girmeli”, İstanbul: Donanma Dergisi, 54 (1912): 78-79.
  36. Şehsuvaroğlu, Haluk. “Boğaziçi'ne Dair”, İstanbul: Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, 1986.
  37. Tuğlacı, Pars. “Tarih Boyunca İstanbul Adaları”, İstanbul: Pars Yayınları, 1992.
  38. Tutel, Eser. “Şirket-i Hayriye, İstanbul: İletişim Yayınları, 1997.
  39. Tutel, Eser. “Seyr-i Sefain Öncesi ve Sonrası”, İstanbul: İletişim Yayınları, 2000.
  40. Türker, Orhan. “Halkidona'dan Kadıköy'e”, İstanbul: Sel Yayıncılık, 2008.
  41. Türker, Orhan. “Antigoni'den Burgaz'a”, İstanbul: Sel Yayıncılık, 2007.
  42. Türker, Orhan. “Therapia'dan Tarabya'ya”, İstanbul: Sel Yayıncılık, 2006.
  43. Türker, Orhan. “Mega Revma’dan Arnavutköy’e”, İstanbul: Sel Yayıncılık, 1999.
  44. Wall, G. “The British Seaside: Holidays and Resorts in the 20th Century”, Annals of Tourism Research, 29 (2011): 569-571.
  45. Walton, John K. “The demand for working class seaside holidays in Victorian England”, Economic History Review, 24 (1981): 249-265.
  46. Williams, Stephen. “Tourism and Recreation”, Tourism Management, 25 (2004): 637-646.
  47. Yalçınalp, Emrah. Trabzon’da Batı Turizm Merkezleri ölçeğinde Yayla Turizminin Ekoturizm Kapsamında İncelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi, 2009.
  48. ——. “Uluslararası Turizm Sözlüğü”, Ankara: Turizm ve Tanıtma Bakanlığı Yayını, 1965.
  49. ——. “Yazlıklardan Dönüş”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 18 (1920): 5-8.
  50. ——. “Sayfiyelerden Avdet”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 226 (1920) : 5-8.
  51. ——.“Sayfiyelerden Nakliyat”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 205 (1919): 11-15.
  52. ——. “Yazlıklardan Dönüş”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 92 (1905): 17-19.
  53. ——.“Sadabad-Göç Hazırlığı”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 75 (1902): 3-4.
  54. ——. “İstanbul’da Kayık Yarışı”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 26 (1890): 302-303.
  55. ——. “Ada Kayık Yarışı”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 443 (1898): 4-6.
  56. ——. “Kayık Yarışları”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 756 (1904): 24.
  57. ——. “Moda Yarışları”, İstanbul: Servet-i Fünun Dergisi, 1162 (1811): 412-413.
  58. URL1. http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts
  59. URL 2. http://spor.haber7.com/foto-galeri/26999-162-yillik-sirket-i-hayriye/p1#gallery
  60. URL 3. http://www.Ottomanhistorypodcast.
  61. URL 4. http://romasahaf.files.wordpress.com/2013/09/loreley.jpg
  62. URL 5. http://www.unutulmussanatlar.com/2012/12/osmanl-donemi
  63. URL 6. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=602638496415080&set=o.77903
  64. URL 7. https://www.facebook.com/groups/istanbulsemtleri
  65. URL 8. http://wowturkey.com/forum/viewtopic.php?t=9059&start=5
  66. URL 9. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=602638496415080&set=o.77903
  67. URL 10. https://www.facebook.com/groups/eskiistanbulfotograflari/
  68. URL 11. https://www.facebook.com/groups/istanbulsemtleri
  69. URL 12. İstanbul Şehir Rehberi, http://sehirrehberi.ibb.gov.tr/map.aspx
  70. “Mevsim-i şitanın hululiyle mevaki-i şitaiyeye nakl edilmesi”, Tarih: 03/Ra/1273 (Hicrî), Dosya No: 359, Gömlek No: 23731, Fon Kodu: İ..DH..
  71. “Şitaiye Sarayı meydanında yapılan resm-i geçitte imparatorun yanında bulunanlar ve yemekte imparatoriçe tarafından gösterilen iltifat”, Tarih: 03/B/1308 (Hicrî), Dosya No: 13, Gömlek No: 5, Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
  72. “Yeni yıl dolayısıyla heyet-i süferanın bugün Şitaiye Sarayı'nda kabul olunduğu”, Tarih: 1884 (Miladi), Dosya No: 90, Gömlek No: 43, Fon Kodu: HR.TO..
  73. “Şitaiye sarayındaki ziyafet esnasında Rusya imparatorunun padişah tarafından cenaze alayı münasebetiyle gönderilen memurîn-i mahsusadan dolayı beyân-ı teşekkür ettiğine dair Petersburg Osmanlı sefirinin tahriratı”, Tarih: 12/C /1312 (Hicrî), Dosya No: 315, Gömlek No: 19, Fon Kodu: Y..A...HUS.
  74. “Ecnebi sefirlerin Tarabya ve Büyükdere sayfiyelerinden Beyoğlu sefarethanelerine avdetleri sırasında emniyetin sağlanması”, Tarih: 11/Ra/1308 (Hicrî), Dosya No: 19, Gömlek No: 62, Fon Kodu: Y..PRK.BŞK.
  75. “Sayfiyelere nakil için istizan-ı irade-i seniyyeye şamil”, Tarih: 15/M/1289 (Hicrî), Dosya No: 648, Gömlek No: 45041, Fon Kodu: İ..DH..
  76. “Padişah hizmetindeki görevlilerin sayfiyelere nakli”, Tarih: 24/L /1278 (Hicrî), Dosya No: 488, Gömlek No: 33009, Fon Kodu: İ..DH..
  77. “Sahilhanelere ve diğer sayfiyelere gideceklere izin verildiği”, Tarih: 25/L /1277 (Hicrî), Dosya No: 217, Gömlek No: 87, Fon Kodu: A.}MKT.MHM.
  78. “Bahar mevsiminin gelmesi sebebiyle sahilhanelere ve sayfiyelere yerleşebileceği”, Tarih: 12/L /1276 (Hicrî), Dosya No: 182, Gömlek No: 3, Fon Kodu: A.}MKT.MHM.
  79. “Sahilhanelerine ve sayfiye yerlerine gidecek olan zevat-ı kirama gerekli iznin verildiği”, Tarih: 08/Ş /1272 (Hicrî), Dosya No: 87, Gömlek No: 63, Fon Kodu: A.}MKT.MHM.
  80. “Bahar mevsiminin bitmesi cihetiyle sahilhanelere ve sair sayfiye yerlerine nakl olunması talebi”, Tarih: 03/Ş/1272 (Hicrî), Dosya No: 342, Gömlek No: 22556, Fon Kodu: İ..DH..
  81. “Mevaki-i sayfiyeye nakil talebi”, Tarih: 09/Ş/1271 (Hicrî), Dosya No: 319 Gömlek No: 20632, Fon Kodu: İ..DH..
  82. “Bahar mevsiminin gelmesi sebebiyle bendeganın Boğaziçi'ndeki sahilhane vesair sayfiyelere nakline müsaade edilmesi”, Tarihsiz, Dosya No: 60, Gömlek No: 90, Fon Kodu: A.}AMD.
  83. “Sayfiyelerden Dersaadet'e nakl-i umumi istizanına dair”, Tarih: 12/M/1268 (Hicrî), Dosya No: 242, Gömlek No: 14742, Fon Kodu: İ..DH..
  84. “Alman İmparatoru'nun cerihaları iltizampezir olmuş ve şimdi Potsdam kurbunda vaki Bablesburg sayfiyesinde olduğu daha sonra Gasten Kaplıcaları'na gideceğinin Berlin Sefareti'nden bildirildiği”, Tarih: 24/1878 (Miladi), Dosya No: 31, Gömlek No: 2, Fon Kodu: HR.TO.
  85. “Londra Parlamentosu çalışmalarının sona ermek üzere olduğu veliahd ve hanedan üyelerinin sayfiyede olmalarından dolayı görüşülemediği, Düşes Kambriç'e padişahın ihsan buyurduğu nişanın verildiği”, Tarih: 23/Ra/1298 (Hicrî), Dosya No: 2, Gömlek No: 55, Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
  86. “İspanya kralının sayfiyede bulunan hemşiresine çektiği telgrafda asayişin iade edildiğinden hükümet merkezine avdet edeceği hakkında”, Tarih: 13/L/1300 (Hicrî), Dosya No: 174, Gömlek No: 46, Fon Kodu: Y..A...HUS.
  87. “Romanya kralının Sinaya sayfiyesi sarayında sefaretlere verdiği bir yemekte padişah hakkında saygı değer sözlerde bulunduğu”, Tarih: 25/Z/1306 (Hicrî), Dosya No: 9, Gömlek No: 103, Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
  88. “Yunan kralının seyahatten dönünce doğruca Tatvay sayfiyesine gittiği, kraliçenin de ertesi gün Atina'ya muvasalat edeceği”, Tarih: 06/Z/1307 (Hicrî), Dosya No: 237, Gömlek No: 23, Fon Kodu: Y..A...HUS.
  89. “Bükreş'deki ecnebi sefirlerin sıcaklar hasebiyle sayfiyelere gittikleri ve kral hanedanının da yazı geçirmek için Sinapa'ya gitmek üzere oldukları”, Tarih: 29/Za/1308 (Hicrî), Dosya No: 248, Gömlek No: 92, Fon Kodu: Y..A...HUS.
  90. “Prens Ferdinand'ın Viyana'ya uğramadan validesinin Ebhal'de kâin sayfiyesine gittiği”, Tarih: 18/N/1311 (Hicrî), Dosya No: 292, Gömlek No: 76, Fon Kodu: Y..A...HUS.
  91. “Prens Ferdinand'ın Manastır sayfiyesinde vermiş olduğu ziyafette padişahı anması dolayısıyla padişahın memnuniyetinin kendisine bildirilmesi”, Tarih: 18/R/1312 (Hicrî), Dosya No: 17, Gömlek No: 1069, Fon Kodu: İ..MTZ.
  92. “İngiltere kraliçesinin sayfiye yeri olan İskoçya'nın Balmore Sarayı'nda bulunan Rus çariçesinin daha sonra Fransa'ya geçeceği”, Tarih: 21/R/1314 (Hicrî), Dosya No: 25, Gömlek No: 25, Fon Kodu: Y..PRK.EŞA.
  93. “İtalya kralı ve kraliçesinin Piemond'daki Raconicci sayfiyesine, oradan da ziyaret için Paris'e gideceklerine dair Roma sefaretinden alınan tahrirat”, Tarih: 13/Ca/1321 (Hicrî), Dosya No: 453, Gömlek No: 121, Fon Kodu: Y..A...HUS.
  94. “Varna'ya sayfiyeye giden Bulgaristan Prensi'nin Sofya'ya geri döndüğü”, Tarih: 21/B/1321 (Hicrî,) Dosya No: 105, Gömlek No: 56, Fon Kodu: A.}MTZ.(04)
  95. “Yunan kralının, Korfu'dan Atina'ya dönüp Katoy'daki sayfiyesine gideceği”, Tarih: 1888 (Miladi), Dosya No: 12, Gömlek No: 58, Fon Kodu: HR.TO.
  96. “İmam-ı evvel şehriyarinin damadı Seyyid Veliyüddin Efendi'nin medresesinin hamise rütbesine, büyük oğlu Cemaleddin Efendi medresesinin sahn-ı semana ve Seretıbba-yı şehriyarinin oğlu Hayrullah Efendi medresesinin musıla-i sahn rütbesine terfiiyle şeyhülislamın mevsim nedeniyle sayfiyeye nakli”, Tarih: 29/Z /1251 (Hicrî), Dosya No: 1597, Gömlek No: 71, Fon Kodu: HAT.
  97. “Kadınların mesirelerden vatkiyle dönmelerine ve arabacıların nizamına dair ilamın tab ve tevziine dair”, Tarih: 29/Z/1252 (Hicrî), Dosya No: 493, Gömlek No: 24223, Fon Kodu: HAT.