Vol. 12 No. 108 (2023)

Research Article

Ahmed Adnan Saygun and 80. Anniversary of Yunus Emre Oratorio

Published 2023-08-31

Cilt 12 Sayı 108 kapak

Öz

Ahmed Adnan Saygun ve 80.Yılında Yunus Emre Oratoryosu

Ahmed Adnan Saygun’un Yunus Emre’ye ve şiirlerine olan ilgisi çocukluk yıllarına dayanır. Babasının Mevlevi oluşu ve aldığı dini eğitim “insan varlığı”, “ölüm karşısında kader” gibi konulara ilgi duymasına neden olmuştur. Yunus Emre’nin şiirleri üzerine yaptığı kompozisyon denemeleri, müzikoloji alanında yaptığı araştırmalar, bestecinin düşün dünyasıyla birleşerek, 1942-1943 yılları arasında Yunus Emre oratoryosunda can bulur. Oratoryonun düşünsel temelini Yunus Emre’nin tasavvuf merkezli hümanist yaklaşımı oluşturur. Yunus’un Anadolu’da yaşanan Moğol zulmüne tasavvuf merkezli hümanist felsefeyle yaklaşımı Saygun’a kendini yakın hissettirir. Bu yol derin düşünce yoluyla Allah’a ulaşma çabasıdır. Saygun oratoryoda Yunus Emre’nin dilini kullanarak, dostluk ve barış çağrısı yapmayı amaçlar. Tasavvuf korkuya karşılık sevgiyi, hoşgörüyü ve bağışlamayı önerirken, aynı doğrultuda Yunus Emre oratoryosu da Allah’a ve onun yarattıklarına duyulacak aşk’ta birleşmeyi telkin eder. Tasavvuf düşüncesindeki Allah’a ulaşma yolunda hamlık, pişme ve yanma aşamaları Yunus Emre oratoryosunda; hamlık dönemi birinci bölümde, pişme dönemi ikinci bölümde ve yanma dönemi ise üçüncü bölümde ele alınmıştır. Çalışma tasavvuf felsefesiyle biçimlenen metnin dramatik yapısını ele almayı amaçlamaktadır. Oratoryo, Saygun’un hem düşünsel hem müzikal boyutta daha sonra yazacağı eserlerinin hazırlayıcısı olması açısından önem taşımaktadır. Bu doğrultuda Yunus Emre oratoryosunu hazırlayan etmenlere ve eserle ilgili alımlamalara da değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler Ahmed Adnan Saygun, Cumhuriyet dönemi, Yunus Emre oratoryosu, tasavvuf felsefesi

Abstract

Saygun’s father was a mevlevi (mawlawi, a follower of sufism) and he has been brought up with mystic ideas and philosophy, so he grew interest in Yunus Emre’s works and ideas since he was a child. He composed pieces on Yunus’s poems and ruminated over his ideas while researching musicology, so it was only natural that Saygun’s spiritual world took shape as his grand piece “Yunus Emre” in 1942. He emphasized furthermore with Yunus’s humanist and spiritual reaction to the Mongolian massacres in Anatolia. This was the way of communicating with God through rumination. Saygun’s goal was to communicate with the listeners by using Yunus’s language of friendship and peace. Yunus interpreted death as a way to reach to God and Saygun interpreted death as a new beginning. Sufism praised affection and tolerance against fear and Saygun praised the love towards God and God’s creations. In the oratorio the three phases of sufism is observed; “hamlık” (crudeness, immatureness) as the first act, “pişme” (to mature, to ripen) as second, and “yanma” (to be consumed by God’s love/ renouncing the ego and the self) as the third act. In this research oratorio’s identification and intertextuality with the sufism are mentioned. It should also be noted that the oratorio paved the way for Saygun to compose furthermore with this mystic context. The elements that shaped this oratorio, its credentials and its sufist context are mentioned.

Keywords Ahmed Adnan Saygun, Yunus Emre, republic period, oratorio, sufism, philosophy

PDF (Turkish)

References

  1. Altar, Cevad Memduh. Opera Tarihi IV. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. 1993
  2. Aracı Emre. Ahmed Adnan Saygun: Doğu Batı Arası Müzik Köprüsü, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 2001.
  3. Bayrakdar, Mehmet. Yunus Emre ve Aşk Felsefesi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları.1994.
  4. Cebecioğlu, Ethem. Tasavvuf Terimleri ve Deyimleri Sözlüğü, İstanbul: Ağaç Kitabevi. 2009.
  5. Mersin Devlet Opera ve Balesi. 2011-2012 Sezon Kitapçığı. MDOB Yayınları: Mersin.2012
  6. Refiğ Gülper, “Yunus Emre” Kadıköy’de, Orkestra Dergisi, Sayı: 390, s. 2-5
  7. Say Ahmet. Müzik Ansiklopedisi (Cilt II.Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları. 2005.
  8. Saygun, Ahmed Adnan. Gelenek, Milliyet ve Musiki. Orkestra Dergisi. s. 145:2-9.1985
  9. Saygun, Ahmed Adnan. Orkestra Dergisi, Sayı: 210, Yıl: 29. Aşk Gelecek Cümle Eksik Biter s. 21-23.1991
  10. Tarcan Bülent. İstanbul Devlet Opera ve Balesi. Yunus Emre Temsil Kitapçığı. Saygun’un Sanatında “Yunus” Oratoryosunun Yeri ve Değeri. İstanbul: İDOB Yayınları.1988
  11. Ulu, Esin (2003). Kültürler Arası Hümanizmanın Müzikteki Simgesi Çağdaş İki Oratoryo: A.Adnan Saygun’un Yunus Emre ve Mıchael Tıppett’in Zamanımızın Çocuğu Oratoryolarının Yapı, Stil, ve İçerik Yönlerinden Karşılaştırılmalı İncelenmesi. Doktora Tezi. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  12. Uludağ, Süleyman. Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayınevi. 2005.
  13. Yönetken Halil Bedii. “Yunus Emre” Oratoryosu, Devlet Tiyatrosu Aylık Sanat Dergisi, İstanbul’un 500. Fetih Yıldönümü Özel Sayısı, s. 18-20. 1952.