Vol. 12 No. 108 (2023)

Research Article

Contributions of Private Art Museums to the Change and Renewal Process of Turkish Artwork

Published 2023-08-31

Cilt 12 Sayı 108 kapak

Öz

Özel Sanat Müzelerinin Türk Resminin Değişme ve Yenileşme Sürecine Katkıları

Müzeler, toplumların kültürünü, yaşam biçimlerini ve değerlerini en iyi yansıtan; bu değerleri gelecek nesillere aktarabilen, aynı zamanda içerisinde eğitim verilebilen bir kurum olarak örnek gösterilebilir. Bu değerler son yüzyıl içerisinde müzeler aracılığıyla oldukça önem kazanmış ve toplumlar da kendi kültürleri ile yaşam tarzlarını yansıtmak için müze ve müzecilik kavramlarını önemsemişlerdir. Bu bağlamda değerlendirildiğinde özel sanat müzelerinin bu değerleri yansıttığı düşünülmektedir. Müzeciliğin tarihçesi, Türkiye’de müzecilik kültürünün gelişme ve değişme süreci, özel sanat müzelerinin işlevlerinin neler olduğu, özel sanat müzelerinin Türk resim sanatına ne tür katkılar sağladığı bu çalışmanın problem durumunu oluşturmaktadır. Bu amaçla, Mustafa Ayaz Vakfı ve Plastik Sanatlar Müzesi, IMOGA İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi ve Baksı Kültür Sanat Vakfı Müzesi araştırmaya konu olmuştur. Araştırmanın bu üç müze ile sınırlandırılmasının sebebi bahsi geçen müzelerin sanatın içerisinde yetişmiş usta sanatçılar tarafından kurulmasından kaynaklanmaktadır. Yapılan çalışma nitel araştırmaya dayalı olup, kaynak taraması ve görüşme yöntemi ile veriler elde edilmiştir. Sanatçılar ile yapılan görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan müzelerin, kültür- sanat hayatını olumlu etkilediği gibi sanat eğitimini ve toplumu da çeşitli şekillerde beslediği bulgusuna ulaşılmıştır. Tüm bu görüşler dahilinde ele alındığında müzelerin, bir toplumu değiştiren ve yenileştiren kurumlar olarak Türk resim sanatının değişimini desteklediği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler Müzecilik, müze tarihi, sanat müzeleri, özel müzeler, resim sanatı

Abstract

Museums can be cited as institutions that best reflect the culture, lifestyles, and values of societies, capable of transmitting these values to future generations, and also providing educational opportunities. These values have gained significant importance through museums over the past century, and societies have attached importance to the concepts of museums and museology in order to reflect their own cultures and lifestyles. In this context, it is believed that private art museums reflect these values. The history of museology, the development and transformation process of museum culture in Turkey, the functions of private art museums, and the contributions of private art museums to Turkish painting art constitute the problem statement of this study. For this purpose, the Mustafa Ayaz Foundation and Plastic Arts Museum, IMOGA Istanbul Graphic Arts Museum, and Baksi Cultural Art Foundation Museum have been selected as the subjects of the research. The reason for limiting the study to these three museums is that they have been established by master artists who have emerged within the realm of art. The conducted study is based on qualitative research, and data has been obtained through literature review and interview method. Semi-structured interview forms were used during the interviews with artists. It has been found that the museums under investigation have a positive impact on the cultural and artistic life as well as nourishing art education and society in various ways. Considering all these perspectives, it is believed that museums, as institutions that can change and renew a society, support the transformation of Turkish painting art.

Keywords Museology, museum history, art museums, private museums, art of painting

PDF (Turkish)

References

  1. Akyalçın, Ayça. Müze Eğitiminin Sanat Kültürümüze ve Yaratıcılık Anlayışına Katkıları. Edirne Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  2. Alpagut, Leyla. Ankara Resim ve Heykel Müzesi-Mimar Arif Hikmet Koyunoğlu ve Ankara’da Anıtsal Bir Yapı: Türk Ocakları Merkez Binası. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2012.
  3. Aytekin, Osman ve Razi, Ayhan. Baksı Müzesi. Turkish Studies, Cilt 13, Sayı 18, 225-250, 2018.
  4. Artun, Ali. Müze ve Eleştirel Düşünce Tarih Sahneleri Sanat Müzeleri II. 2. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2012.
  5. Atagök, Tomur. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi: Müzecilik. Cilt 2, Yapı Endüstri Merkezi Yayınları, 1997.
  6. Bilgin, S. Çağla. Hüsamettin Koçan: Pencere (The Window) 2015. 05 Haziran 2023 https://galerisiyahbeyaz.com/assets/catalogs/hkgazete_compressed.pdf sayfasından erişilmiştir.
  7. Binbaş, Engin. Anadolu Uygarlıklarının Hüsamettin Koçan Resimleri Üzerindeki Etkisi. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2014.
  8. Bolu Sert, Hande. Zihinsel Engelli Çocuklara Yönelik Müze Ziyaretinin Değerlendirilmesi: Bir Uygulama Örneği. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, 2017.
  9. Bolu Sert, Hande. Müzede Görsel Sanatlar Eğitimi- Müzede Eğitim Öğrenme Ortamı Olarak Müzeler. Ed. Buyurgan, Serap, Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara, 2019.
  10. Buyurgan, Serap ve Buyurgan, Ufuk. Sanat Eğitimi ve Öğretimi. 3. Baskı, Pegem Akademi, 2012.
  11. Buyurgan, Serap ve Mercin, Levent. Görsel Sanatlar Eğitiminde Müze Eğitimi ve Uygulamaları. Ed. Özsoy, Vedat, 2. Baskı, Görsel Sanatlar Eğitimi Derneği Yayınları, 2010.
  12. Çal, Halit. Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Müzeler. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Cilt 7, Sayı 14, 315- 333, 2009.
  13. Demirdelen, Halil. Anadolu Medeniyetleri Müzesi Eğitim Etkinlikleri-Müzebilimin ABC’si. Haz. Nevra Ertürk ve Hanzade Uralman. Ege Yayınları, 2012.
  14. Eldem, Edhem. Osman Hamdi Bey Sözlüğü. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, İstanbul, 2010.
  15. Elmas, Hüseyin. Türk Resminin Kimlik Arayışında Özgün Bir Sanatçı Süleyman Saim Tekcan. Akademist Dergisi Süleyman Saim Tekcan 50. Sanat Yılı Özel Sayısı, Sayı 10, 72- 85, 2011.
  16. Gençaydın, Zafer. Mustafa Ayaz. Mustafa Ayaz Müzesi ve Plastik Sanatlar Vakfı, Ankara, 2009.
  17. Gerçek, Ferruh. Türk Müzeciliği. 1. Baskı, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara, 1999.
  18. Germaner, Semra. Süleyman Saim Tekcan Retrospektifi. Akademist Dergisi Süleyman Saim Tekcan 50. Sanat Yılı Özel Sayısı, Sayı 10, 21-30, 2011.
  19. Giray, Kıymet. Ankara Resim ve Heykel Müzesi Başyapıtlar. 1. Baskı, Cilt 1, Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara, 2020.
  20. Göğebakan, Yüksel. Hüsamettin Koçan’ın Çalışmalarındaki Kültür Varlığı ve Kültür Mirasına Ait Unsurlar. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, Cilt 4, Sayı 10, 47-57, 2015.
  21. Güler, Ayşe. Müzede Eğitim Öğrenme Ortamı Olarak Müzeler- Müzecilik ve Müzede Eğitimin Tarihsel Gelişimi . Ed. Buyurgan, Serap, Pegem Akademi Yayıncılık, Ankara, 2019.
  22. Güneştan, Selin. Mustafa Ayaz Resimlerinde Kadın İmgesi. Sanat Eğitimi Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, 147-165, 2018.
  23. Karadeniz, Ceren, Okvuran, Ayşe, Artar, Müge ve Çakır İlhan, Ayşe. Yeni Müzebilim Bağlamında Müze Eğitimine Çağdaş Yaklaşımlar ve Müze Eğitimcisi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt 48, Sayı 2, 203-226, 2015.
  24. Kavas Afacan, Selda. Issızlığın Ortasında Sıra dışı Bir Müze: Baksı – Sanat ve Müze. Ed. Kahraman, Mehmet Emin, Efe Akademi Yayınları, İstanbul, 2020.
  25. Keleş, Vedat. Modern Müzecilik ve Türk Müzeciliği. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 3, Sayı 1-2, 1-17, 2003.
  26. Korkmaz, Özge. Kültür Turizminde Müzelerin Yeri: Baksı Müzesi ve Bayburt Ekonomisine Etkisi, Yaşar Üniversitesi Dergisi, Cilt 12, Sayı 45, 76-92, 2013.
  27. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 12 Nisan 2023. Genel Müdürlüğümüze Bağlı Müzeler ve Ören Yerleri. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-43253/genel-mudurlugumuze-bagli-muzeler-ve-orenyerleri.html sayfasından erişilmiştir.
  28. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 12 Nisan 2023. Özel Müzeler https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-135633/ozel-muzeler.html sayfasından erişilmiştir.
  29. Ogan, Aziz. Türk Müzeciliğinin Yüzüncü Yıldönümü. Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu, Sayı 62, 8-19, 1947.
  30. Özbaş, N. Aslı. Mustafa Ayaz’ın Hayatı ve Sanatı. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İzmir, 2020.
  31. Özkan, Aydan. Kentsel Dönüşümde Müzelerin Rolü. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  32. Özsoy, Vedat ve Mercin, Levent. Sanat (Resim) Eğitiminde Müzelerin Kullanılmasında İlgili Kurum ve Kuruluşların Karşılıklı Görev ve Yükümlülükleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt 1, Sayı 3, 2003.
  33. Saatçi Ata, B. Meltem. Müze-i Hümayun Müdürü Dr. Philipp Anton Dethier’in Osmanlı Maarif Nazırları Dönemindeki (1872-1881) Faaliyetleri Üzerine Bir Değerlendirme. Belgi Dergisi, Pamukkale Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayını, Sayı 21, 459-482, 2021.
  34. Sönmez, Mustafa. Yaşayan Müze İMOGA (İstanbul Grafik Sanatlar Müzesi)’nın Çağdaş Türk Baskı Sanatındaki Yeri. Konya Selçuk Üniversitesi, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2019.
  35. Şahan, Melek. Müze ve Eğitim. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, Cilt 3, Sayı 4, 487-501, 2005.
  36. Tarlakazan, Elif. Türkiye’de Özgün Baskı Resim ve Bir Müze “IMOGA”. 5. Uluslararası Matbaa Teknolojileri Sempozyumu, 2016. https://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=sem5_43.pdf sayfasından erişilmiştir.
  37. TBMM, 27 Mart 2023. Türkiye Büyük Millet Meclisi Onur Ödülü Prof. Dr. Hüsamettin Koçan 2014. https://acikerisim.tbmm.gov.tr/xmlui/bitstream/handle/11543/2341/201403484.pdf?sequence=1&isAllowed=y sayfasından erişilmiştir.
  38. Tekin, K. Hakan. Çağdaş Türk Sanatının Değerlerinden Mustafa Ayaz ve Müzesi. Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks Dergisi, Cilt 6, Sayı 2, 245-263, 2014.
  39. Turan, Ebru. İstanbul’da 2000 Yılından Sonra Kurulan Özel Sanat Müzelerinin Sanat ve Sosyal Ortamlara Etkisi. İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2011.
  40. Yavuz, Seda. Müzecilik: Dünya ve Türkiye Müzeleri. Ders Kitabı, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Kültürel Miras ve Turizm Ön Lisans Programı, İstanbul Üniversitesi Yayınevi, İstanbul, 2018.
  41. Zülfikar, Ayşe ve Ediz, Özgür. Değişen Müze ve Müzecilikte Sergilemenin Teknoloji Boyutunun İncelenmesi: Bursa Panaroma Müzesi Örneği. Lycus Dergisi, Sayı 2, 67-101, 2020.