Vol. 12 No. 107 (2023)

Research Article

Re-Functionalization of Historical Buildings in the Context of Sustainability: Aydın Republic School

Published 2023-07-31

Cilt 12 Sayı 107 kapak

Öz

Tarihi Yapıların Sürdürülebilirlik Bağlamında Yeniden İşlevlendirilmesi: Aydın Cumhuriyet Mektebi

Toplum kültürünün bir parçası olan tarihi yapılar ve çevreler, toplumların sosyal, kültürel ve ekonomik birikimlerini ve inşa edildikleri dönemin mimari ve malzeme özelliklerini günümüze yansıtan önemli birer belgedirler. Tarihi yapıların sürdürülebilirliğini ve gelecek nesillere özgünlüklerini koruyarak aktarılmasını sağlamak tüm kültürler için önemli bir görevdir. Ancak, Türkiye’deki tarihi yapıların büyük bir çoğunluğu, afetler, yanlış devlet politikaları, vandalizm, terk, yanlış kullanım ve restorasyonlar ile yangınlar gibi nedenlerle hızla yok olmaktadır. Günümüzde “yeniden işlevlendirme ya da yenileme (adaptive reuse)” olarak adlandırılan restorasyon tekniği, özgün işleviyle artık kullanılamayan tarihi yapıların ilk işlevinden farklı bir işlevle kullanılmasını ve böylece bu yapıların korunarak gelecek nesillere aktarılmasını sağlayan koruma uygulamalarından biridir. Kurtuluş Savaşı’ndan harabe bir kent görünümünde çıkan Aydın’da, Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte hızlı bir yenilenme çalışması başlamış ve kentte I. Ulusal Mimarlık Akımı’nın etkisiyle hizmet binaları ve konutlar yapılmıştır. Aydın Cumhuriyet Mektebi de akımın etkisiyle Aydın’da yapılmış ilk ortaokul yapısıdır. Yapı, Aydın kentinin, tarihi ve belleği açısından yapıldığı günden bugüne önemini korumuş gerek mimari özellikleri gerekse de sahip olduğu koruma değerlerini büyük ölçüde günümüze taşımıştır. Bu makalede, Aydın Cumhuriyet Mektebi’nde uygulanan yeniden işlevlendirme çalışmaları, koruma ve sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilecek, yapının tarihçesi, yapının sahip olduğu koruma değerleri tespit edilecek, yapının değişim süreci anlatılacak ve makale değerlendirme ve sonuç kısmıyla bitirilecektir.

Anahtar Kelimeler Aydın Cumhuriyet Mektebi, yeniden işlevlendirme, sürdürülebilirlik, Aydın, eğitim yapıları

Abstract

Historical buildings and environments, which are integral parts of society's culture, serve as significant documentation reflecting the social, cultural, and economic accumulations of civilizations and the architectural and material characteristics of the era in which they were constructed, preserving their importance to the present day. Ensuring the sustainability of historical buildings and passing on their uniqueness to future generations is a crucial task for all cultures. However, in Turkey, a large majority of historical buildings are rapidly disappearing due to disasters, misguided government policies, vandalism, abandonment, misuse, restorations, and fires. In the contemporary context, the restoration technique known as "adaptive reuse" allows historical buildings that are no longer used for their original functions to be repurposed with different functions, thereby safeguarding their preservation for future generations. The approach of adaptive reuse ensures the conservation of historical buildings while adapting them to meet the needs of future generations, and this practice is gaining prominence. In Aydın, a city that emerged in a state of ruins after the War of Independence, a rapid rejuvenation effort commenced with the proclamation of the Republic. Under the influence of the First National Architecture Movement, service buildings and residences were constructed in the city. Aydın Cumhuriyet Mektebi, influenced by this movement, became the first middle school structure built in Aydın. The building has retained its significance in terms of Aydın's history and memory since its inception, preserving its architectural features and conservation values to a great extent. This article will evaluate the applied adaptive reuse efforts at Aydın Cumhuriyet Mektebi in the context of conservation and sustainability. It will examine the history of the building, identify its conservation values, narrate the process of change the building has undergone, and conclude with an assessment and conclusion section.

Keywords Aydın Republic School, adaptive reuse, Aydın, sustainability, the educational buildings

PDF (Turkish)

References

  1. Altınoluk, Ülkü. Binaların Yeniden Kullanımı: Program-Tasarım-Uygulama-Kullanım. İstanbul: YEM Yayınevi, 1998.
  2. Aslanoğlu, İnci. “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Mimari”, Türkler Ansiklopedisi, 18. Cilt, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002, 253-258.
  3. Aydın, Ayşe ve Şahin, Özer. “Tarihi Yapıların Yeniden İşlevlendirilmesi: Isparta Aya İshotya (Yorgi) Kilisesinin Gül Müzesi’ne Dönüşümü”. TÜBA-KED 17 (2018): 63-75. https://doi.org/10.22520/tubaked.2018.17.004.
  4. Baltacı, Cahid. “Osmanlı Devleti’nde Eğitim ve Öğretim”, Türkler Ansiklopedisi, 11. Cilt, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 2002, 446-461.
  5. Bozdoğan, Sibel. Modernizm ve Ulusun İnşası: Erken Cumhuriyet Türkiyesi’nde Mimari ve Kültür, İstanbul: Metis Yayınları, 2015.
  6. Bringwood, Barry ve Lennie, Lindsay. History, Performance and Conservation. Londra: Taylor and Francis Group, 2009.
  7. Cengizkan, Ali. Mübadele Konut ve Yerleşimler. Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi ve Arkadaş Yayıncılık, 2004.
  8. Ergin, Osman. Türkiye Maarif Tarihi. İstanbul: Eser Matbaası, 1977.
  9. Gökbel, Asaf ve Şölen, Hikmet. Aydın İli Tarihi. Aydın: Ahmed İhsan Basımevi, 1936.
  10. Güneş, Günver. “Cumhuriyetin İlk Yıllarında Aydın”, Aydın İl Tarihi. ed. Serap Yaylalı ve diğer. Ankara: Özyurt Matbaacılık, 2012, 195-228.
  11. Hasol, Doğan. 20. Yüzyıl Türkiye Mimarlığı. İstanbul: YEM Yayınevi, 2017.
  12. Karaca, Behset. “İzmir-Aydın Demiryolu Hattının Dinar’dan Sonraki Uzantıları (Proje, İmtiyaz ve Yapım Aşaması)”. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 53 (2021): 25-49.
  13. Kaşlı, Bilge. İstanbul’da Yeniden İşlevlendirilen Korumaya Değer Endüstri Yapıları ve İç Mekân Müdahaleleri: Santral İstanbul Örneği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi, 2009.
  14. Ödekan, Ayla. “Mimarlık ve Sanat Tarihi (1908-1980)”, Türkiye Tarihi 4 Çağdaş Türkiye (1908-1980). İstanbul: Cem Yayınevi, 1997, 505-590.
  15. Öztürk, Adil Adnan. Türkiye’de Modern Eğitimin Gelişimi ve Aydın İli. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi Yayınevi, 1999.
  16. Pfeiffer-Taş, Şule ve Temel, Rabia. “Giulio Mongeri’nin Erken Cumhuriyet Dönemi Yapısı Eskişehir Ziraat Bankası’nın Kültürel Miras Yönetimi Kapsamında İncelenmesi”. Art-Sanat 14 (2020): 349-284. doi: https://doi.org/10.26650/artsanat.2020.14.0014
  17. Sözen, Metin. Cumhuriyet Dönemi Türk Mimarisi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1996.
  18. Şimşek, Gökçe. “Aydın’da Mimarlık Mirası Olarak Cumhuriyet Dönemi Konutları”. Megaron 10 (1) (2015): 43- 56. doi: https://dx.doi.org/10.5505/megaron.2015.88598
  19. Weeks, Kay D. ve Grimmer, Anne E. The Secretary of Interior’s Standards for the Treatment of Historic Properties, with Guidelines for Preserving, Rehabilitating, Restoring&Reconstructing Historic Buildings. Washington. D.C: U.S. Department of the Interior National Park Service Cultural Resource Stewardship and Partnerships Heritage Preservation Services, 1995.
  20. Yağan, Nefise B. Aydın Cumhuriyet Mektebi, Tarihsel Gelişimi, Koruma ve Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi, 2004.
  21. Yavuz, Yıldırım. 1923-1940 Arası Ankara’da Mimari. Ankara: Yapı Kredi Yayınları, 1994.
  22. ——. “Aydın Orta Mektebi Tarihçesi”, Ant Gazetesi (29 Ekim 1933): 2.
  23. ——. Cumhuriyetin 15. Yılında Aydın. Ankara: CHP Basımevi, 1938.
  24. ——. Aydın 1973 İl Yıllığı. Aydın: Karınca Yayıncılık, 1973.
  25. ——. Aydın İmar Raporu. Aydın: Metropol Yayıncılık, 1995.
  26. ——. İmparatorluktan Cumhuriyete Mimar Kemaleddin 1870-1927. Ankara: TMMOB Mimarlar Odası ve Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 2009.
  27. URL1. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2863&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  28. URL 2. http://www.icomos.org.tr/?Sayfa=Icomostuzukleri&dil=tr
  29. URL 3. http://www.icomos.org.tr/?Sayfa=Digeruluslararasibildirgeler&dil=tr
  30. URL 4. https://www.icomos.org/fr/ressources/chartes-et-normes
  31. URL 5. Salt Araştırma: Aydın Orta Mektep - Aydın Middle School (saltresearch.org)
  32. URL 6. Salt Araştırma: "Orta ve Cumhuriyet Mektebi" (saltresearch.org)
  33. URL 7. Salt Araştırma: Aydın Orta Mektebi - Aydın Middle School (saltresearch.org)
  34. URL 8. https://www.google.com.tr/maps/@39.901145,32.710507,17z
  35. URL 9. 1929 SENESİ AYDIN ŞEHRİ MUHTELİT ORTA MEKTEP TALEBELERİ SPOR SAATİNDE... - Efemera - kitantik | #1212210001077
  36. URL 10. www.aydinlisesimezunlari.com
  37. URL 11. Salt Araştırma: Aydın Cumhuriyet Mektebi - Aydın Cumhuriyet School (saltresearch.org)
  38. URL 12. http://aydinlisesi.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/09/01/967667/fotograf_galerisi_1933327.html?CHK=12ad037f8947437ce22fd507c44f9138