William James on Religious Experience, Science of Religions, and Mysticism

Religious experience has been one of the focuses of discussion of critical thinking especially since the nineteenth century. Here two fundamental distinctions can be made methodologically: the study of religious experience on the horizon where it intersects with the institutional side of religion or with personal experience. William James provides a distinctively constitutive example of the second method presented in The Varieties of Religious Experience. Treating religious experience in its personal dimensions highlights a unique aspect of it: mysticism. While approaching religious experience at the border of personal experience his work, James engages in a serious analysis of documents. Although he is one of the founding fathers of psychology, what James does here is not just basically a psychology of religion. Based on the analysis of this vast repertoire of documents, James tries to reveal a science of religions. In this context, in the present study, James' approach to religious experience will be examined. Although the study is methodologically descriptive, the aim of this attitude is to indicate the actuality of James's work.

Dini tecrübe özellikle on dokuzuncu yüzyıldan itibaren eleştirel düşünmenin tartışma odaklarından birini oluşturmuştur. Burada metodolojik bakımdan iki temel ayrımından söz edilebilir: dini tecrübenin dinin kurumsal yanıyla veya kişisel tecrübeyle kesiştiği ufukta incelenmesi. William James Dini Tecrübenin Muhtelif Boyutları yapıtında sözü edilen ikinci yöntemin ayırt edici düzeyde kurucu bir örneğini sunar. Dini tecrübeyi kişisel uğrağında ele almak onun özgün bir veçhesini öne çıkarır: mistisizm. James bu yapıtında kişisel tecrübenin sınırında dini tecrübeye yaklaşırken ciddi genişlikte bir belge çözümlemesine girişir. Bununla birlikte kendisinin psikolojinin kurucu babalarından biri olduğu hesaba katılsa da James’in burada yaptığı yalnızca bir din psikolojisi değildir. James bu yapıtta geniş malzemenin sunduğu belirsizliğe karşın eldeki meseleye ilişkin fikir birliği sunmayı arzu eder. James bu geniş belge dağarcığının çözümlemesinden yola çıkarak bir dinler bilimi ortaya koymaya çalışır. Bu arayış ifadenin yanılsamaya açıklığının tetiklediği gibi dini bilime indirgemek değildir, çünkü James dini tecrübenin kendine özgü bir mantığı gereksediğinin fazlasıyla farkındadır. Bu bağlamda, eldeki çalışmada, James’in dindi tecrübeye ilişkin yaklaşımı onun yapıtı temel alınarak incelenecektir. Çalışma yöntemsel olarak betimleyici bir tutum sergilemekle birlikte, bu tutumun amacı James’in yapıtının güncelliğine işaret etmektir.