Vol. 12 No. 101 (2023)

Research Article

A Double Hammam in Denizli: Germiyanoğlu (Vakıflar) Hammam

Published 2023-01-31

Cilt 12 Sayı 101 kapak

Öz

Denizli’de Bir Çifte Hamam: Germiyanoğlu (Vakıflar) Hamamı

Tarih boyunca su medeniyetler için önemli bir konu olmuştur. Toplumlar yaşamak için su kenarlarını tercih etmişlerdir. Temizlenme ihtiyacı ile bir mekâna gereksinim duymuşlardır. Bu ihtiyaç neticesinde hamam yapıları şekillenmiştir. Hamamlar birçok toplumun mimarisinde önemli yapılar haline gelmiştir. Türk mimarisi kapsamında da hamam yapıları önemli mekânlar olarak görülmüştür. Anadolu’nun Türk hâkimiyetine geçmesiyle birçok yerleşmede hamam yapıları inşa edilmiştir. Bu yerleşmelerden biri Denizli’dir. Kent sahip olduğu doğal su kaynakları sayesinde hamam yapıları bakımından oldukça zengin bir tarihe sahip olmuştur. Ancak tarihi hamamlardan Germiyanoğlu (Vakıflar) Hamamı günümüze kadar gelmeyi başarmıştır. Çalışma kapsamında kısmen özgün işlevini koruyan bu yapı ele alınmıştır. Yapının kadınlar bölümü günümüzde bir ticarethane olarak kullanılmaktadır. Erkekler bölümü ise hamam olarak işlevini yerine getirmeye devam etmektedir. Çalışmanın amacı çifte hamam olarak inşa edilen yapının özgün durumu ile ilgilerin bilgilerin derlenmesi ile birlikte günümüzde farklı iki mekân olarak kullanılması üzerine bir inceleme gerçekleştirmektir. Bu sayede gündelik yaşamda iki farklı mekân olarak kullanılmaya devam eden çifte hamamın farklılaşan işlevleri karşısındaki durumunun ortaya konması, cephe özellikleri, iç mekân örgütlenmesi gibi unsurların özgün durumu ile karşılaştırılarak tanıtılması sağlanmıştır.

Anahtar Kelimeler Hamam yapıları, iç mimari, mekân analizi, mimarlık tarihi, Germiyanoğlu (Vakıflar) Hamamı

Abstract

Throughout history, water has been an important issue for civilizations. Societies preferred the waterside to live. They needed a place with for cleaning. As a result of this need, hammam structures were shaped. Hammams have become important structures in the architecture of many societies. Within the scope of Turkish architecture, hammam structures were seen as important places. With the passing of Anatolia under Turkish domination, hammam structures were built in many settlements. One of these settlements is Denizli. Thanks to its natural water resources, the city has a very rich history in terms of hammam structures. However, Germiyanoğlu (Vakiflar) Hammam, one of the historical hammam, has survived to the present day. Within the scope of the study, this structure, which partially preserved its original function, was discussed. The women's section of the building is used as a business today. The men's section continues to function as a hammam. The aim of the study is to carry out an examination on the original situation of the building, which was built as a double hammsm and the compilation of information about its use as two different places today. In this way, it has been ensured to reveal the situation of the double hammam which continues to be used as two different spaces in everyday life, in the face of its differentiated functions, and to introduce elements such as facade features, interior organization by comparing them with the original situation.

Keywords Hammam structures, ınterior architecture, space analysis, architectural history, Germiyanoğlu (Vakıflar) Hammam

PDF (Turkish)

References

  1. Avşar, Zakir ve Avşar, Servet. ‘’Var Olmanın ve Arınmanın Tarihi Seyri İçerisinde Bedensel-Ruhsal Temizlik Mekânları Olarak Hamamların İletişim Bakımından Önemi’’ İdeal Kent Dergisi 9- 7 (31 Mayıs 2016): 628-658.
  2. Bakırtaş, Mehmet Tolga. Yaşayan Bellekte Denizli, Yüksek Lisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Pamukkale Üniversitesi, Denizli, 2014.
  3. Balkan, Kemal. ‘’Ani’deki İki Selçuklu Hamamı’’ Anadolu 12, (1 Ocak 1968): 39-57..
  4. Balık, İbrahim. Denizli (Ladik) İnançoğulları Beyliği, İstanbul: Çizgi Kitapevi, 2020.
  5. Baykara, Tuncer. Denizli Tarihi, İkinci Kısım 1070-1429, İstanbul: Fakülteler Matbaası, 1969.
  6. ‘’Denizli’’ TDV İslam Ansiklopedisi, 9, S.155-159, 1994.
  7. Selçuklular ve Beylikler Çağında Denizli 1070-1520, İstanbul: IQ Kültür Yayıncılık, 2007.
  8. Belge, Rauf. ‘’Denizli Kent Kimliğini Oluşturan Coğrafi Öğeler’’ Aegean Geographical Journal, 27-2 (24 Aralık 2018):167-181.
  9. Berger, Albrecht. ‘’Bizans Çağında Hamamlar, Anadolu Medeniyetlerinde Hamam Kültürü: Mimari, Tarih ve İmgelem’’ Derleyen: Nina Ergin, İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları, S.67-83, 2012.
  10. Bozok, Düriye. ‘’Türk Hamamı Ve Geleneklerinin Turizmde Uygulanışı’’ Sosyal Bilimler Dergisi 8-13 (1 Mayıs 2005): 62-86.
  11. Çiftçioğlu, İsmail. ‘’Germiyanoğulları Kütahya Medreseleri’’ Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 15 (Ağustos 2006):161–180.
  12. Denizli Kültür Envanteri, Denizli Büyükşehir Belediyesi, 2014.
  13. Ertuğrul, Alidost. ’’Hamam Yapıları ve Literatürü’’ Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 7-13 (1 Mayıs 2009): 241-266.
  14. Ertuğrul, Özkan. “Mimarlık Tarihi İçinde Bizans Su Mimarisinin Durumu I”, Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 3-8 (30 Aralık 2019): 276-325, ISSN: 2587-2206.
  15. Eyice, Semavi. ‘’Hamam’’ Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi 8,.402-420, 1997.
  16. Gökçe, Turan. XVI ve XVII. Yüzyıllarda Lâzıkıyye (Denizli) Kazası, Doktora Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ege Üniversitesi, İzmir, 1994.
  17. Güner Aktaş, Gözen. ‘’Anadolu’da Toplumsal Yaşamın Mekânsal İzleri’’ Sanat ve Tasarım Dergisi, 1-7 (1 Haziran 2011): 55-68.
  18. Halaç,Hicran Hanım, Kalak, Mazlum ve Yıldırım, Özge Ceylin. ‘’Siverek Tarihi Hamam Yapılarının Kullanım Durumları’’ Al-Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 1-1 (9 Ocak 2018): 54-74.
  19. İbn Battûta Seyahatnâmesi - I. Cilt ,. Çev. A. Sait Aykut, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2021.
  20. İnceoğlu, Necati. Geleneksel Türk Mimarisi Denizli, İstanbul: Tasarım Yayın Grubu. 2000.
  21. Kaplan, Davut. ‘’Panhellenik Kutsal Alanların Değişimi; Festivaller, Hamamlar, Atletizm ve Smintheion Örnekleri’’ Anatolia Dergisi, 47 (20 Aralık 2021): 137-173.
  22. Mert, İbrahim Hakan. ‘’Antik Roma Uygarlığında Yıkanma Kültürü’’ Eski Tas Eski Hamam, Tofaş Türk Otomobil Fabrikası A.Ş.,.45-57, 2009.
  23. Mısırlı, Arif ve Özgüven, Burcu H. ‘’Bizans Döneminde Kentin Dönüşümü: Hamam ve Hamam-Gymnasium Yapılarının Yeniden Kullanılması’’ Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 3-2 (26 Aralık 2020): 391-401.
  24. Orlandos, Anastosios. Monastic Architecture, Atina.Hestia, 1958.
  25. Önge, Yılmaz. ‘’Anadolu Türk Hamamları Hakkında Genel Bilgiler ve Mimar Koca Sinan’ın İnşa Ettiği Hamamlar’’ Mimarbaşı Koca Sinan Yaşadığı Çağ ve Eserleri, c. I, , İstanbul: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları, 403-428, 1998.
  26. Pektaş, Kadir. “Denizli, Tanrıların Kutsadığı Vadi”, Denizli ve Çevresindeki Türk Dönemi Eserleri, ed. Filiz Özdem, Denizli: Yapı Kredi Yayınları, 2011. 166-233.
  27. Ürük, Zerrin Funda. ‘’Medeniyetler İçinde Hamamın Gelişimi ve Kültürel Olarak Mekân Analizleri’’ The Journal of Academic Social Science, 4-28, (Temmuz 2016): 185-209.
  28. Yegül, Fikret. Baths and Bathing in Classical Antiquity, Cambridge, MA: MIT Press, 1992.
  29. ‘’Anadolu Su Kültürü: Türk Hamamları ve Yıkanma Geleneğinin Kökleri ve Geleceği’’ Anatolia, 35 (01.05.2009): 99-118.
  30. “Anadolu Hamam Kültürü: Bin Işık Huzmesi, Bin Ilık Parmak”. Anadolu Medeniyetlerinde Hamam Kültürü: Mimari, Tarih ve İmgelem, Derleyen Nina Ergin, Koç Üniversitesi Yayınları. S.16-66, 2012.
  31. Yalçın Öner, Sibel ve Demirci, Mehmet. ‘’Germiyanoğlu Vakıflar Hamamı’’ Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi, 10-2, (22 Mayıs 2020): 252-257.
  32. Yılmaz, Mustafa. Anadolu’nun Türkleşmesinde Denizli, Denizli: Boy Yayınları, 2019.
  33. Konum, (http://www.denizli.gov.tr/cografi-konum) Erişim Tarihi:28.09.2022