Cultural Sustainability of the Hearth Concept in Turkish Shelters
Öz
Türk Barınma Mekânlarında Ocak Kavramının Kültürel Sürdürülebilirliği
Mağaradan günümüz konutuna kadar, her mekânda barınma ihtiyacının yanında beslenme de bir diğer önemli ihtiyaç olmuştur. Beslenme ihtiyacı karşılanırken ateşin keşfi ve pişirme eyleminin ortaya çıkmasıyla ocak kavramı oluşmuştur. Barınma mekânlarında farklı şekillerde varlığını sürdüren ocak; Türk kültüründe de zaman içerisinde önemli bir yere sahip olmuştur. Günümüzde varlığını farklı isimlerle ve mekânlarda hala devam ettirebilen ocak kavramının kültürel sürdürülebilirliği ise tartışma konusudur. Çalışmanın amacı ocak kavramının mekânsal ve yapısal olarak geçirmiş olduğu değişimler ve kültürel sürdürülebilirliğinin irdelenmesidir. Bu kapsamda ocak kavramının dört farklı dönemdeki kullanımına ilişkin literatür taraması yapılarak mekân içerisindeki konumu irdelenmiştir. Bununla beraber ocak kavramının kültürel sürdürülebilirliğine ilişkin değerlendirmesini yapabilmek amacıyla üç (X, Y ve Z kuşağı) farklı kuşaktaki yaş grupları ile online ve yüz yüze anket yapılmıştır. Anket formu likert tipi ölçekte hazırlanmış, anket sonucundaki veriler SPSS 23.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Veriler değerlendirilirken frekans, yüzdelik dağılım ve aritmetik ortalama kullanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, ocak kavramının Türk barınma mekânlarındaki değişimi ortaya konulmaya çalışılarak, ocağın kültürel sürdürülebilirliği ile ilgili çıkarımlar yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler Ocak, konut, kültürel sürdürülebilirlik, geleneksel Türk evi
Abstract
From the cave to today's residence, in addition to the need for shelter in every place, nutrition has been another important need. While the nutritional needs were met, the concept of the hearth was formed with the discovery of fire and the emergence of the act of cooking. The hearth, which continues to exist in different forms in shelters; It has also had an important place in Turkish culture over time. The cultural sustainability of the concept of the hearth, which can still exist today under different names and places, is a matter of debate. The aim of the study is to examine the spatial and structural changes of the concept of hearth and its cultural sustainability. In this context, a literature review on the use of the concept of hearth in four different periods has been made and its position in the space has been examined. In addition, online and face-to-face surveys were conducted with age groups in three different generations (X, Y and Z generations) in order to evaluate the cultural sustainability of the concept of hearth. The questionnaire form was prepared on a Likert type scale, and the data at the end of the questionnaire were analyzed using the SPSS 23.0 program. While evaluating the data, frequency, percentile distribution and arithmetic mean were used. As a result of the examinations, the change of the concept of the hearth in the Turkish shelters was tried to be revealed, and inferences were made about the cultural sustainability of the hearth.
Keywords Hearth, Housing, Cultural Sustainability, Traditional Turkish House