Rebetiko: From the Music of an Alienated Group to Elements of Tourism and Intangible Cultural Heritage

Öz

Ötekileştirilmiş Bir Grubun Müziğinden Turizm ve Kültürel Miras Unsuruna Dönüşen Rembetiko

Rembetiko günümüzdeki popülerliğini kazanıncaya kadar alt kültürün ve dışlanmışların müziği olarak değerlendirilmiştir. Geçmişte bu müzik İstanbul, İzmir, Atina ve Pire şehirlerde icra edilirken, 1923 Lozan Mübadelesiyle derinden değişikliğe uğrayarak, Anadolu’daki varlığı Yunanistan’a kaymıştır. İcracılarının büyük kısmı zorunlu olarak göç etmesi sebebiyle rembetiko bir “göçmen müziği” haline gelmiştir. Aşk, acı, vatan hasreti (nostalji), yoksulluk temalarını işleyen bu müzik, içerdiği sözlerin argo olması ve buzuki gibi çalgılarının doğu kültürüne ait olduğu algısı sebepleriyle zaman zaman yasaklanmıştır. Bu yüzden elit sınıflar tarafından da kabul görmemiştir. Ancak zaman içerisinde çeşitli Yunan sanatçıların rembetikoya yönelmesiyle, bu müzik sınırlı fiziki ve toplumsal alanını aşmış ve daha geniş kitlelere ulaşmıştır. Buna Yunanistan’da yaşanan siyasal ve toplumsal değişimler de eşlik etmiştir. Bu süreçte turizmin gelişmesi ile rembetiko bir açıdan Yunanistan’ı insanların “belleğine işleyen” sesi olmuştur. Bu süreç 2017 yılında rembetikonun UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesine dahil olmasıyla yeni bir noktaya erişmiştir. Bu çalışmada, dışlanmış grupların müziği olarak başlayan rembetikonun popülerleşmesi, turizme eklemlenmesi ilişkili konularla birlikte ele alınacaktır. Bu sayede kültürel bir ürününün dinamik karakteri gösterilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler Rembetiko, somut olmayan kültürel miras, turizm, göç