Vol. 10 No. 77 (2021)

Research Article

Knife Art and Carriers of Intangible Cultural Heritage in Duzce

Published 2021-01-30

Cilt 10 Sayı 77 kapak

Öz

Düzce’de Bıçakçılık Sanatı ve Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcıları

Geleneksel sanat ve meslekler kültürümüzün taşıyıcı ögesidirler ve tarihsel birikimi de içinde taşırlar. Bu nedenle gelecek kuşaklara geleneksel sanat ve meslekler ile kolaylıkla kültürel miras aktarılmaktadır. Bıçak, ilk dönemlerde insan hayatını kolaylaştıran bir araç gereç iken zamanla bir sanata dönüşmüştür. Bu sanatta kullanılan teknik ve yöntemler uzun yıllara dayanmaktadır. Günümüzde bıçakçılık sanatını daha da ileri seviyeye taşımak isteyen birçok sanatçı bulunmaktadır. Bu çalışmamızda bıçakçılık sanatını Düzce örnekleminde ele alarak bıçakçılık ile uğraşan üç usta ile görüşme yapılmıştır. Düzce’de bıçakçılık sanatına dair nelerin yapıldığı, hangi yöntem ve tekniklerin uygulandığı ortaya konulmuştur. Bu sanata uygulanan önceki yöntemlerle birlikte çalışmanın yazarı tarafından da ebru, tezhip ve minyatür gibi geleneksel Türk sanatlarımız Türk maden sanatlarının bir kolu olan bıçakçılık sanatında yüzey süsleme tekniği olarak kullanılmış ve görselleri bu çalışmaya dâhil edilmiştir. Çalışmanın amacı bıçakçılık sanatının tarihsel zemininden başlayarak günümüze değin kat ettiği yolu ortaya koymak ve bu sanat alanında yeni yöntemlerin yapılabilirliğini göstermek ve böylece bıçakçılık sanatının gelişime açık bir sanat olduğunu belirtmektir. Yapılan görüşmeler ve elde edilen görsellerin betimsel bir analiz ile değerlendirildiği bu çalışmanın geleneksel sanat ve bıçakçılık sanatı ile ilgili olan yazına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler Bıçakçılık sanatı, kuyumculuk, maden sanatı, kültürel miras, geleneksel sanat

Abstract

Traditional arts and professions are the carriers of our culture because they carry historical background. For this reason, traditional arts and professions and cultural heritage are easily transferred to future generations. While knife was a tool that facilitated human life in the early periods, it turned into an art in time. The art of knife and the techniques and methods used in this art have been used for many years in history. Today, there are many artists who want to prevent the art of knife from turning into a craft. They intend to take this art to an even more advanced level. In this study, we interviewed three artists as samples who dealt with knifemaking by addressing the art of knife in Düzce. Interviews and works with the artists are visualized in this work. Thus, what has been done about the art of knife in Düzce, which methods and techniques are applied have been revealed. Along with the previous methods applied to this art, traditional Turkish arts such as marbling, illumination and miniature were used as a surface decoration technique in the art of knife which is a branch of Turkish metal arts. The aim of the study is to show the path that knife art has taken from its historical background to the present day and to show the feasibility of new methods in this field and thus to indicate that knife art is open to development. It is believed that this work, in which interviews and images obtained are evaluated using a descriptive analysis, will contribute to literature related to traditional art and the art of knife.

Keywords Knife art, jewelry, metal art, cultural heritage, traditional art

PDF (Turkish)

References

  1. Arıtan, Ahmet Salim. “Türk Ebru Sanatı ve Bugünkü Durumu”. S.Ü. Sosyal Bilimler Dergisi. 8. 451-469. Konya, 1999.
  2. Arseven, Celal Esad. “Tezhip Maddesi”. Sanat Ansiklopedisi 4. İstanbul: MEB Yayınları, 1952.
  3. Aslan, Cengiz. “Görüşler-Okuyucu Mektupları / Opinion Papers – Letters”. Milli Kütüphane. 10.2. 172, 1996.
  4. Biber, Hanifi. Urartu Silahları: Kılıç, Hançer ve Bıçaklar. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2005.
  5. Birinci, Salih ve Camcı, Aykut. “Korunması Gereken Geleneksel El Sanatlarına Bir Örnek: Sivas Bıçağı Üretimi”. Marmara Coğrafya Dergisi. 33. 493-509, 2016.
  6. Birol, İnci Ayan. “Koltuk Tezhibi”. TDV İslam Ansiklopedisi, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1997.
  7. Davulcu, Mahmut. “Antalya’da Demircilik ve Bıçakçılık Mesleklerine Dair Tespit ve Değerlendirmeler”. Kalemisi, 3.6, 17-57, 2015.
  8. Derman, Uğur. “Hat Sanatında Kullanılan Alet ve Malzemeler”, Hat ve Tezhip Sanatı Ed. Ali Rıza Özcan. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2012.
  9. Doğanay, Hayati. “Geleneksel El Sanatlarına Bir Örnek: Sürmene Bıçağı Üretimi”. Doğu Coğrafya Dergisi. 29.18, 51-64. 2013.
  10. Erdal, Gültekin. “Bıçak ve Bıçakçılıkta Bursa Markası”. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, Haziran, 2016.
  11. Erdal, Gültekin. “Bursa Bıçağının Tipolojisi”. TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi. 6. 12, 2018.
  12. Erginsoy, Ülker. İslam Maden Sanatının Gelişmesi. İstanbul. 1978.
  13. Kaya, Doğan ve Mesci, Uğur. “Sivas’ta Bıçakçılık”. Sivas Valisi ve Sivas İli Sanat, Kültür ve Araştırma Vakfı. 6. 2002.
  14. Küçük, Abanoz. “Somut Olmayan Kültürel Miras Bağlamında Giresun Yöresi Geleneksel Bıçak Üretimi Üzerine Bir Değerlendirme”. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18.1, 75-84, 2019.
  15. Mahir, Banu. “Minyatür”. İslam Ansiklopedisi, 30, 118-123. İstanbul, 2005.
  16. MEB. Geleneksel Türk Süsleme Sanatları: El Sanatları Teknolojisi Dersi. Ankara, 2012.
  17. Morcalı, Serap ve Aktaş, Serdar. “Atık Rodyum Kaplama Çözeltilerinden Rodyum Geri Kazanımı”. Marmara Fen Bilimleri Dergisi. 3, 50-64. 2014. DOI:10.7240/mufbed.05698
  18. Oğuz, Öcal. Somut Olmayan Kültürel Miras Nedir? Ankara: Geleneksel Yayıncılık, 2013.
  19. Parlak, Yusuf. Erzurum’da Osmanlı Dönemi Kuyumculuk Eserlerinin Tespiti Vegeleneksel Süsleme Tekniklerinin Çağdaş Eserlerde Yorumlanması. Yayımlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi. Antalya: Akdeniz Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı. 2015.
  20. Parlak, Yusuf. “Düzce’de Yaşatılan Geleneksel El Sanatları ve Temsilcileri”. Düzce’de Tarih, Kültür ve Sanat. Düzce Belediyesi Kültür Yayınları, Düzce Araştırmaları: 4, 244, 2016.
  21. Parlak, Yusuf. “Oltu Taşı ve Oltu’da Bir Tespih Ustası: İsrafil Gümüş”. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 6.21, 179-191, 2018.
  22. Renda, Günsel. “Minyatür”. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi 2, 1262- 1271. İstanbul: Yem, 1997.
  23. Sungur, Necati. “Sanat ve Kimya Bir Arada: Ebru”. Bilim ve Teknik. 316. Ankara, 1994.
  24. Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim Adresi ve tarihi: https://sozluk.gov.tr/ 16.11.2020.
  25. Türkoğlu, Sabahattin. Tarih Boyunca Anadolu’da Takı ve Kuyumculuk Kültürü. İstanbul: İstanbul Kuyumcular Odası, 2013.
  26. Yazıcıoğlu, Yahşi ve Gümüş, Süheyla “Düzce İli El Yapımı Tüfek Üretim Teknikleri ve Silah Üzeri Süslemeleri” Düzce Tarih, Kültür ve Sanat. Düzce Belediyesi Kültür Yayınları 16. 2017.
  27. Alper Tüfekçi, Görüşme tarihi ve yeri: 21,03,2020, Düzce.
  28. Mehmet Şeker, Görüşme tarihi ve yeri: 15,03,2020, Düzce.
  29. Servet Altınışık, Görüşme tarihi ve yeri: 28,02,2020, Düzce.