Vol. 10 No. 77 (2021)

Research Article

A Performance Art as an Interactive Action Tool

Published 2021-01-30

Cilt 10 Sayı 77 kapak

Öz

İnteraktif Eylem Aracı Olarak Performans Sanatı

İzleyici, sanatsal oluşum sürecine dahil edildiğinde sanat ve gerçek hayat arasındaki sınırları tayin etmekte zorlanmakta ve alışık olduğu tüketici konumu terk ederek sanat eseri ile arasındaki bağı sorgulamaktadır. Eser ve izleyici arasındaki mesafeli ve belirsiz ilişkinin sanatsal pratikte müdahil/katılımcı olarak yeni sanatsal yaklaşımlarla karşılıklı iletişimin merkeze alındığı kurguların öncüllerini oluşturur. 20. yüzyılın ilk çeyreği sanatın protest öncül girişimleri, sanatçı ve sanat eserinin katı sınırları üzerinde muhalif tutum takınarak sanat eserinin oluşumsal sürecinde sınırları kaldırmak için izleyicinin de yapıta dâhil olmasının gerekliliğini vurgu yapar. Nitekim 1900’lü yılların başında avangard oluşumlarıyla başlatılan süreç 1960’lı yılların sanatsal pratikleriyle sanat eseri ve izleyici arasındaki ilişkinin niteliği tamamen değiştirmiştir. 1990’lı yıllarında ise gittikçe yaygınlaşan izleyici odaklı katılımcı sanat pratikleri, izleyicinin interaktif bir şekilde performansa doğrudan dâhil olduğu aktif katılımlı yeni yaklaşımlarla ilişkiselliğe evrildiği bir dönemi başlatmıştır. Bu doğrultuda Performans Sanatının tarihsel sürecindeki değişen sanat pratiklerinin yeni akımlara evrilmesiyle izleyiciyi katılımcı/aktif konuma yerleştirirken, ilişkisel odaklı yeni ifadelerin oluşturması ise ilişkisel estetik bağlamında sanatçı-sanat eseri-izleyici etkileşimiyle yeni sanat anlayış ve oluşumların rolleri incelenmiştir. İzleyicinin değişen rol ve pratiklerine göre katılımcı sanatın gerçekleştirdiği “bir aradalık” düşüncesi sosyalleşme ortamı sağlayarak kolektif bilinçlilik durumunu meydana getirmektedir. Araştırma kapsamında literatür taraması yapılarak veri toplama tekniği olarak doküman analizi kullanılmıştır. Derlenen veriler ışığında katılımcı sanat pratiklerinin ilişkisellik boyutu ve söz konusu sanat oluşumları arasındaki benzerlikler, ayrımlar, etkileşimler ve kavramlarla konular arasında bağlantılara açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda performans sanatının modern sanat hareketlerinin aksine izleyicinin sanatsal üretim süreci içerisinde yer aldığı, etkileşimde bulunduğu ve aktif katılım ile müdahil olduğu multi disipliner bir ortam sağladığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler İlişkisel sanat, izleyici ve katılımcı, performans sanatı, ilişkisellik

Abstract

When considered as an artistic process, art questions the art problematism of the audience in the place of consumer, where the boundaries between art and real life are blurred, and the connection between them through the work of art. Art forms the precursors of fictions where the distant and uncertain relationship between the work and the audience is centered on mutual communication with new artistic approaches as an intervener/participant in artistic practice. In the first quarter of the 20th century, it is realized that the audience should be included in the work in order to remove the boundaries in the formative process of the work of art by taking an opposing attitude on the strict boundaries of the artist and the art work. As a matter of fact, the process that started with avantgarde formations in the early 1900s completely changed the nature of the relationship between the art work and the audience with the artistic practices of the 1960s. In the 1990s, the increasingly widespread audience-oriented participatory art practices initiated a period in which the audience was interactively involved in the performance and evolved into relationality with new approaches with active participation. In this direction, while the changing art practices in the historical process of Performance Art have evolved into new trends, placing the audience in a participatory/active position, the formation of relational-oriented new expressions will be examined in the context of relational aesthetics, the roles of artist-art work-audience interaction and new artistic understanding and formations. The idea of “togetherness” realized by participatory art according to the changing roles and practices of the audience creates a state of collective consciousness by providing an environment of socialization. Within the scope of the research, by reviewing the literature, document analysis was used as a data collection technique. In the light of the collected data, the relationality dimension of participatory art practices and the similarities, distinctions, interactions, and connections between concepts and subjects were tried to be clarified between these art formations. As a result of the research, it is seen that performance art provides a multi-disciplinary environment where the audience participates in the artistic production process, interacts and actively participates in contrast to modern art movements.

Keywords Relational art, viewer and participator, performance art, relationality

PDF (Turkish)

References

  1. Antmen, A. (2009). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, İstanbul: Sel Yayıncılık.
  2. Artun, A. (2013). Çağdaş Sanat ve Kültüralizm, İstanbul: İletişim Yayınları.
  3. Atakan, N. (1998). Arayışlar: Resim ve Heykelde Alternatif Akımlar, İstanbul: Yapi Kredi Yayınları.
  4. Atakan, N. (2009). Sanatta Alternatif Arayışlar, İzmir: Karakalem Kitabevi Yayınları.
  5. Başak, Ş. (2003). “Fluxus Üzerine Notlar”, Artist Dergisi, s. 6: 121.
  6. Bürger, P. (2010). Avangard Kuramı, Çev. Erol Özbek. İstanbul: İletişim Yayınları.
  7. Buschmeier A., (2013). “Objection To Objects İn Participatory Art”, Rethinking Methodologies Of Art And Culture İn The Global Context, Arts With(Out) Borders, Bern Üniversitesi, (6-8 Haziran 2013), S.1.Https://Www.Academia.Edu/5136608/Objection_To_Objects_İn_Participatory_Art, Erişim Tarihi: 11.10.2020.
  8. Çalışlar, A. (1993). 20. Yüzyılda Tiyatro, Ankara: Mitos Boyut Yayınları.
  9. Carlson, M. (2013). Performans Eleştirel Bir Giriş. Çev. Beliç Güçbilmez, Ankara: Dost Yayınları.
  10. Dachy, M. (2014). Dada Sanatın Başkaldırısı, Çev. Orçun Türkay, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  11. Danto, A. (2010). Sanatın Sonundan Sonra”, Çev.: Zeynep Demirsü, s. 225, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  12. Dinkla S. ,(1996). “From Participation To Interaction: Toward The Origins Of Interactive Art”, Clicking In: Hot Links To A Digital Culture, Der. (Derleyen), Leeson L.H., 279-290, Seattle: Bay Press.
  13. Downey, A. ((2007). “Towards A Politics Of(Relational) Aesthetics”, Third Text Issn 0952-8822 Print/Issn 1475-5297 Online © Third Text, s. 267-268. Http://Www.Tandf.Co.Uk/Journals, Erişim Tarihi: 12.10.2020.
  14. Foster, H. (2009). Gerçeğin Geri Dönüşü- Yüzyılın Sonunda Avangard, Çev. Esin Hoşsucu, İstanbul: Ayrıntı Yayınları
  15. Gen, E. (2013). Etkileşim, Taciz, Vandalizm? Çağdaş Sanatta Katılımcılık Ve İlişkisellik Üzerine Bazı Sorular Https://Www.E-Skop.Com/Skopbulten/Etkilesim-Taciz-Vandalizm-Cagdas-Sanatta-Katilimcilik-Ve-İliskisellik-Uzerine-Bazi-Sorular/1469, Erişim Tarihi: 12.10.2020.
  16. Genç, A. (2007) “Köktenci Sanatta Devrimsel Gelgit: Kavram-İmge Diyalektiği” ,Sosyal Bilimler Dergisi / Journal Of Social Sciences 1 (1), s.153-175.
  17. Germaner, S. (1999). 1960 Sonrası Sanat, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  18. Göknur, A. G. (2003). “Çağdaş Türk Sanatında Performans”, Hacettepe Üni. Sbe, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
  19. Göknur, G, A. (2015).Performans Sanatı; Yüzyıllık Tarihine Genel Bakış, 1. Baskı, İstanbul: Tekhne Yayınları.
  20. Goldberg, R.(1996). Performance Art: From Futurism to The Present, London: Thames & Hudson.
  21. Habermas, J. (1994) Modernlik: Tamamlanmamış Bir Proje, Postmodernizm içinde,ed. Necmi Zeka, çev. Gülengül Naliş, İstanbul: Kıyı Yayınları.
  22. Hatherley O. (2019). “Nicolas Bourriaud: Postmodernden Altermoderne”, Skopbülten, Çeviri: Elçin Gen, https://Www.E-Skop.Com/Skopbulten/Nicolas-Bourriaud-Postmodernden-Altermoderne/5491.Erişim Tarihi: 19.12.2020
  23. Higgins, D. (1998). Fluxus: Theory And Reception . The Fluxus Reader. 1. Baskının İçinde (217-236). K. Friedman (Ed.). Great Britain: Academy Editions.
  24. Huyssen, A. (1981). The Search For Tradition: Avant-Garde and Postmodernism in The 1970s, New german critique, (22), 23-40.
  25. Jerrold, S. (1995). The Private Worlds of Marcel Duchamp: Desire, Liberation, and the Self in Modern Culture. Berkeley: University of California Press.
  26. Joselit, D. (2013). After Art, New Jersey: Princeton University Press.
  27. Kuspit, D. B. (2006). Sanatın Sonu, 2. Baskı, İstanbul: Metis Yayınları.
  28. Lynton, N. (2009). Modern Sanatın Öyküsü, Çev. Cevat Çapan-Sadi Öziş, S. 126-127, Ankara: Remzi Kitabevi.
  29. Oğuz, E. (2019). “İlişkisel Estetiğin Mutfağında: Rırkrıt Tıravanıja” 3. Uluslararası SADA Disiplinlerarası Sanat Sempozyumu, 28- 29 Kasım 2019 Ankara, ISBN: 978-605-80679-4-3 / Artsürem Bilim Sanat.
  30. Rancière, J. (2009). Özgürleşen Seyirci. (E. B. Şaman, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları
  31. Şahiner, R. (2008). Sanatta Postmodern Kırılmalar Ya Da Modernin Yapıbozumu, İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
  32. Saybaşılı, N. (2005). “Deneyim ve Katılım”, Katılımcı Sanat(Ed. Haydaroğlu, Mine), İstanbul: Sanat Dünyamız Kültür Sanat Dergisi Güz/Sayı 96, s.214.
  33. Schechner, R. ( 2015). Ritüelin Geleceği, Çev. Zeynep Ertan, Ankara: Dost Yayınları.
  34. Sennett, R. (2012). Beraber, Çev. İlkay Özküralpli, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  35. Smith, T. (2013). “Our Contemporaneity”, Alexander Dumbadze and Suzanne Hudson (ed.), Contemporary Art: 1989 to the Present (17-27), Malden, Oxford, Sussex: Wiley-Blackwell.
  36. Stewart, M. (2007). “Critique Of Relational Aesthetics”, Third Text, Vol. 21, Issue 4, July, 2007, S.370. (Http://Www.Tandf.Co.Uk/Journals).
  37. Wolff, J. (2000). Sanatın Toplumsal Üretimi. Çev. Ayşegül Demir, İstanbul: Özne Yayınları.
  38. Yılmaz, M. (2006). Modernizmden Postmodernizme, Ankara: Ütopya Yayınları.