An Evaluation on the Formation and Classification of Some Seljuk Ceramic Techniques
Öz
Bazı Selçuklu Seramik Tekniklerinin Teşekkül ve Tasnif Meselesi Üzerine Bir Değerlendirme
Bu araştırmada; görsel veriler ve ilgili literatürde bulunan bilgilerden yola çıkılarak üç farklı Selçuklu seramik tekniği mercek altına alınmış ve bunların tarihsel gelişimi incelenmiştir. Farklı bir açıdan irdelenmeye çalışılan minai ve sıraltı süsleme tekniklerine yönelik olarak mevcut literatürde sıkça tekrar edilen “bağımsız buluş” tespiti masaya yatırılmış; bu tanımda doğru ve yanlış olabilecek cihetler tartışılmıştır. Minai ile sıraltı tekniklerinin ve Selçuklu Beyazları’nın araştırma nesnesi yapıldığı bu çalışmada; öncelikle bahsi geçen tekniklerle ürünün oluşumu ve tarihsel gelişimi aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu çabada, ilgili tekniklerin İslam sanatı genel çerçevesi içerisine yerleştirilerek bütüncül bir perspektif sunabilecek biçimde tahlil edilebilmesi gözetilmiştir. Araştırmada daha sonra, maddi üretimin sanatsal değerinin ölçümü ve bu ölçümlerdeki kriterler sorunsallaştırılmıştır. Bu doğrultuda, tarihsel üretimlerin değerlendirilmesine yönelik yeni analiz tekniklerinden hareketle elde edilen bulgular, araştırma nesnesi olan Selçuklu seramik teknikleri ve ürünü üzerinde uygulanmış; bunlar için yeni tasnif unsurları ve başlıklar önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler Selçuklu Seramik Sanatı, Minai ve Sıraltı Süsleme Teknikleri, Selçuklu Beyazları
Abstract
In this study, based on the data through related literature and visual data, three different kinds of Ceramic Techniques of Seljuq’s and their historical developments are examined. Determination of “independent invention” which is often repeated in literature regarding “Enameled ware” (overglaze polychrome-painted ware) and “Underglaze-paint” ornamentation techniques studied through a different viewpoint was examined and correctness of aspects that may rise are argued. In this study where “Underglaze-paint” technique, “Enameled wares” and “Seljuk Whitewares” are used as research objects; it aims to enlighten primarily the formation of the product by mentioned techniques and its historical development. For this aim, relevant techniques are put into the general frame of Islamic Art and examined in such a form that provides a holistic perspective. Later on the study, measurement of the artistic value of solid production and criteria in this measurement are problematized. Accordingly, findings gained through new assessment techniques regarding the evaluation of historical productions are applied to Seljuk ceramic techniques -which is the object of the research- and new classification elements and titles are proposed.
Keywords Seljuk ceramic art, enameled ware and underglaze-paint techniques, Seljuk whitewares