Color, Motif and Composition Properties of Carpet Cushions Used in Adıyaman Province
Öz
Adıyaman İlinde Kullanılan Halı Yastıkların Renk, Motif ve Kompozisyon Özellikleri
Dokuma yörenin özelliğini, kültürel değerlerini ve dokuyanın duygularını yansıtan kültürel bir resim gibidir. Halı dokumacılığı da geçmişimizi yansıtması yanında, geleneklerimizi sürdürebilmemiz ve gelecek kuşaklara bu değerleri aktarabilmemiz açısından önemlidir. Ancak kültürümüzün en önemli parçalarından olan el dokuması halı yastıkları, teknolojik gelişmeler ve değişen yaşam koşulları sonucu gün geçtikçe değerini kaybetmektedir. Günümüzde Anadolu'nun birçok yerinde, evin bir köşesine kurulan tezgâhta dokunan, oda dekorasyonunun vazgeçilmezi olduğu düşünülen halı yastıkları üretilmemektedir. El emeği olmayan fabrikasyon ürünler bu önemli üretim geleneğinin yozlaşmasına neden olmaktadır. Bin bir emekle dokunmuş el dokuması halı yastıklar eskicilere satılmakta ya da atılmaktadır. Bir daha yerine konmayacak geleneksel bir üretim çeşidi ve toplumun ortak belleğinde yer alan sembolik ifade biçimini oluşturan halı yastık üzerindeki benzersiz motif, desen ve kompozisyonların kayıt altına alınması tekstil tasarımına kaynak oluşturması açısından önemli kabul edilmektedir. Bu nedenle bu araştırmanın amacı Adıyaman ili merkez ve köylerinde el dokuması halı yastıkların renk, motif ve kompozisyon özelliklerinin incelenmesi, belgelenmesi olarak belirlenmiştir. Bu araştırma tarama modelinde bir araştırma olarak yapılandırılmıştır. Araştırma evreni Adıyaman ili köyleri olarak seçilmiş ancak örneklem olarak merkez ilçeye bağlı Payamlı, Karagöl, Davuthan, Pişinik köyleri ve Güzelevler mahallesi seçilmiştir. Ziyaret edilen evlerden tespit edilen 16 farklı halı yastık incelenmiş ve renk, motif, kompozisyon konusunda bulgu sonuçları tartışılmıştır.
Anahtar Kelime: Adıyaman, halı yastık, motif, kompozisyon, tekstil
Abstract
Weaving is like a cultural painting that reflects the characteristics of the region, its cultural values and the feelings of the wearer. Carpet weaving is also important in terms of reflecting our past as well as maintaining our traditions and transmitting these values to future generations. However, hand-woven carpet cushions, one of the most important parts of our culture, are losing their value day by day as a result of technological developments and changing living conditions. Today, in many parts of Anatolia, carpet cushions, which are considered to be indispensable for room decoration and woven on the loom installed in a corner of the house, are not produced. Fabricated products without manual labor cause the degeneration of this important production tradition. Hand-woven carpet cushions, woven with a thousand labor, are either sold to antique shops or thrown away. It is considered important to record the motifs, patterns and compositions on the carpet cushions, which constitutes a symbolic expression form in the collective memory of the society, a traditional production type that will not be replaced again. For this reason, the aim of this study was determined as the examination and documentation of the color, motif and composition features of hand-woven carpet cushions in Adıyaman city center and its villages. This research is structured as a survey model. The population of the study was selected as Adıyaman province villages, of which Payamlı, Karagöl, Davuthan, Pishinik villages and Güzelevler provinces were selected as samples. 16 different carpet cushions were found in the houses visited and were examined. The results of the findings on color, motif and composition were discussed.
Keywords Adıyaman, Carpet Cushion, Motif, Composition, Textile