Vol. 1 No. 5 (2012)

Research Article

A Comparison of Turkish Art With Persian Art in the Context of the Basic Properties

Published 2012-12-20

Cilt 1 Sayı 5 kapak

Öz

Türk sanatının temel özellikleri bağlamında Fars sanatı ile bir karşılaştırma

Altaylar’dan, Kosova’ya kadar uzanan bir coğrafyada yaşayan topluluklar arasında alan çalışması yapılarak tespit edilen Türk ve Kürt damgalarının benzerden öte aynı olmaları; buna mukabil Slav ve Farslarınkinin farklı olması konuyla alakalı çok önemli ipuçları vermektedir. Türkiye’de yapılan kazı çalışmalarında, eli belinde, koçboynuzu, gülsayra, bereket,pıtrak, haç gibi isimlerle adlandırılan damgalar bilinen tarihten beri Büyük Türkistan coğrafyasında, batı Sibirya Türklerinde kullanılmış ve hâlâ kullanılmaktadır. Bu nedenle Türkiye’de halı-kilimlerde kullanılan damgaları, Çatalhöyük’te bulunan ana tanrıça; koç heykellerini de Akkoyunlu ve Karakoyunlularla açıklamak yerine, Türk tarihinin bilinen en eski devirlerinden hareketle açıklanmasının daha anlamlı olacağı aşikârdır. Etnografya eserleri geleneksel olarak yapıldığı ve atalardan genç kuşaklara aktarıldığı için tarih yazıcıları ve sosyo-kültürel konularda çalışanların, bunları birincil kaynaklar olarak değerlendirmesi gerekir. Çünkü bu belgeler resmî duygular ile ideolojik bilgilerin karışmadığıen yalın tarihî ve sosyo-kültürel vesikalardır.

Anahtar Kelimeler Damgalar, Türk Damgaları, Türk Motifleri

Abstract

Detected by field work among the communities living in a region extending from Altays to Kosova is the same on the other simulants to be Turkish and Kurdish stamps. Correspondingly, that Slavic and Persians’s stamps are different give important clues about the subject. The stamps ,which are called names such as hands on hips, cleat, gulsayra, abundance, cocklebur and cross in excavations carried out in Turkey, have been used in Great Turkestan geography and The Western Siberian Turks since known history. Therefore, the stamps which used on carpet- rugs in Turkey, the main goddness of Çatalhoyuk; statues of rams instead of explaning with Aqqoyunlu and Karakoyunlu with the movement from the oldest known Turkish history is obvious that the disclosure would be more meaningful. These must be assessed as the primary sources by history printers and employees in socio- cultural issues because Etnographic artifacts traditionally made and passed to younger generations of ancestors. Because these documents which haven't confused formal feelings with ideological information are the most simple historical and socio-cultural credentialses.

Keywords Markers, Turkish Markers, Turkish Motif

PDF (Turkish)

References

  1. Aksoy, Mustafa. “Sanat ve Sosyo-Kültürel Zihniyet.” Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi, Sayı 281, 2010.
  2. Aksoy, Mustafa. “Türkler‟de At ve Kımız Kültürü.” Türk Dünyası Tarih Kültür Dergisi, sayı 142, 1998.
  3. Aristova, Tatyana Feodorofna. Kürtlerin Maddi Kültürü/Geleneksel Kültür Birliği Sorunu. Çev. İ. Kale-A. Karabağ, İstanbul, 2002.
  4. Aschenbrenner, Erich. Iranian Town & Village Carpets And Rugs. Tehran, 2005.
  5. Aslanapa, Oktay. Türk Sanatı. İstanbul, 1984.
  6. Azadi, Sıavosh . Tribal And Village Rugs From Fars. Tehran, 1992.
  7. Bender, Cemşid. Kürt Tarihi ve Uygarlığı. İstanbul, 2000.
  8. Borisenko, A. Y; Khudyakov, S. A., “Drevnetyurskie Pamyatniki Yeniseya” Mejdunarodnıy Sempozyum o Sibiria (Sostavitel, V. İ. Molodin). Novosibirsk, 1998.
  9. Bozkurt, Nejat. Sanat ve Estetik Kuramları. İstanbul, 1992.
  10. Çay, M. Abdulhaluk. Anadolu‟da Türk Damgası Koç Heykel-Mezar Taşları Türkler‟de Koç-Koyun Meselesi. Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. Ankara, 1983.
  11. Çoruhlu, Yaşar. Türk Sanatının ABC‟si. İstanbul, 1993.
  12. Diyarbekirli, Nejat. Hun Sanatı. İstanbul, 1972.
  13. Eagleton, William. An Introduction To Kurdish Rugs And Other Weavings. Vew York, 1988
  14. Erbek, Mine. Çatalhöyük‟ten Günümüze Anadolu Motifleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 2002.
  15. Erbek, Güran. Anatolian Kilims. Ankara, 1995.
  16. Erbek, Güran. Anadolu Motifleri Sergisi-Sergi Kataloğu. İzmir, 1986.
  17. Esin, Emel. Türk Kültürü El-Kitabı: Cilt II, Kısım I-A. İstanbul, 1972.
  18. Haack, Hermann. Doğu Halıları (Çev. N. G. Görgünay). Ankara, 1975.
  19. Hull, Alastair – Barnad. Nicholas. Persian Kilims, Tahran, 1999.
  20. İvanov, S. V. Ornament Narodov Sibiri Kak İstoriçeskiy İstoçnik. Moskova/Leningrad, 1963.
  21. Miller, A. Kovrovıye İzdeliya Vostoka. Leningrad, 1924.
  22. Mülayim, Selçuk. Bilim Olarak Sanat Tarihi Aklın İzleri. İstanbul, 2006.
  23. Rásónyi, László. Tarihte Türklük. Çev. H. Z. Koşay. Ankara, 1971.
  24. Rothacker, Erich. Tarihte Gelişme ve Krizler (Çev. H. Batuhan-N. Uygur). İstanbul, 1995.
  25. Roux Jean-Paul,. Türklerin Tarihi/Büyük Okyonus‟tan Akdeniz'e İki Bin Yıl (Çev. G. Üstün). İstanbul, 1989.
  26. Souresfafil, S. Na‟in Carpet, Tahran, 1997.
  27. Sümer, Faruk. Oğuzlar. Ankara, 1972.
  28. Tanavoli, Parviz. Rustic & Tribal Weaves Farom Warami., Tahran, 2001.
  29. Yassavoli, D, Y. Persian Rugs And Carpets. Tahran, 2001.
  30. Yetkin, Şerare. Türk Halı Sanatı. Ankara, 1991.