A General Overview of the Westernization Process of Turkish Maqam Music: A Case Study of Ankara Radio
Öz
Türk Makam Müziğinin Batılılaşma Sürecine Genel Bir Bakış: Ankara Radyosu Örneği
Kültür ve sanat alanı, her dönem çeşitli politikalar ile devletin kontrolünde ve himâyesinde olmuştur. Yüzyıllarca Osmanlı Devleti’nin himâyesi altında olan ve resmî müziği olarak görülen makamsal müzik, Batılılaşma hareketleri neticesinde 19. yüzyıldan itibaren değişim ve dönüşümlere uğramıştır. Cumhuriyet’in ilânı ile bu süreç son hâlini almış, izlenen politikalar sonucu Türk makam müziği geçmişe ait olarak görülmüş ve Gökalpçı doktrin ışığında milli musiki yaratma gayesiyle çeşitli kısıtlama ve yasaklamalara uğramıştır. Bu araştırma, Cumhuriyet’in ilânının ardından müzik alanında yapılmaya çalışılan ıslahatların radyoculuk faaliyetlerine etkisinin Ankara Radyosu üzerinden incelenmesine odaklanmıştır. Bu araştırmanın konusu kapsamında yapılan arşiv taramasından elde edilen kitap, dergi, gazete ve makaleler; Ankara Radyosu’na ait bilgiler içermesi açısından incelenmiş ve betimlenmiştir. Bu sebepten araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden betimleme üslubu ile yürütülmüştür. Araştırmanın sonucunda, Ankara Radyosu’nun, kuruluşundan itibaren hâkim ideolojiden çok uzaklaşamadığı, Türk makam müziğine tavırsal bir yenilik getirse de yayıncılıkta Batı müziğine ağırlık vererek makamsal müziği geri plânda bıraktığı gibi sonuçlara ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler Türk makam müziği, Tek Parti Dönemi, Ankara Radyosu, İstanbul Radyosu, Batılılaşma
Abstract
The fields art and culture have always been controlled and protected by authorities through various policies. Having been protected by the Ottoman Empire for many centuries, and seen as the official music of the empire, makam music went through various changes and transformations due to the Westernization movements from the beginning of the 19th century onwards. Turkish makam music which took its final form with the proclamation of the Republic in 1923, began to be seen as an archaic element as a result of the policies of this new regime, and was attempted to be eliminated through the Gökalpist doctrine, in order to found a national music. This research has been focused on the analysis of the effects of the reforms attempted in the musical area following the proclamation of the Republic, on the broadcasting activity in Ankara Radio. Books, magazines, newspapers and articles which give information about the Ankara Radio, have been determined and accessed through the archive research, and examined thoroughly. Thus within this research has been employed a qualitative descriptive research method.
As a result of the research, it has been concluded that Ankara Radio could not avoid the dominant ideology since its foundation and has been kept Turkish makam music in the background thereby concentrate on Western music on broadcasting, even though it brought an stylistic innovation.
Keywords Turkish makam music, One-Party Era, Ankara Radio, Istanbul Radio, westernization