Vol. 9 No. 67 (2020)

Research Article

The Place of Visual Arts in Telling the Societies About Revolution: Examples of Mexico Russia and Turkey

Published 2020-03-30

Cilt 9 Sayı 67 kapak

Öz

Toplumlara Devrimi Anlatmada Resim Sanatının Yeri: Meksika, Rusya ve Türkiye Örnekleri

Halkın desteğini arkasına alarak mevcut iktidarın yönetimine içinde şiddet barındıran yöntemlerle son vererek başka bir gücün iktidar olma sürecinin tamamlanmasıyla devrimler gerçekleşir. Devrimlerin oluş sürecinde ve gerçekleştikten sonraki süreçte halk desteği en önemli unsurdur. Halk desteğini her daim arkasında itici güç olarak hissetmek isteyen devrimci hareket, halkın eski iktidarı neden terk edip kendilerine neden destek vermeleri gerektiğini anlatmak ve halkı ikna etmek mecburiyetindedir. Propaganda bu durumlarda devrimlerin sık sık başvurduğu bir yöntem olmuştur. Propaganda araçları dönemin teknolojisine ve halkın okuma yazma oranına göre değişiklik göstermektedir. İncelediğimiz üç devrimde de (Meksika, Rusya ve Türkiye) kısıtlı imkânlar ve halkın okuma yazma oranının düşük olması ortak paydayı oluşturmaktadır. Bu durumda resim sanatı devrimin propaganda aracı olarak vazgeçilmezi olmuştur. Meksika duvar resimleri özgünlüğü ile tüm dünyada dikkat çekerken, Rus devrimi sanatçılarını tek düze üsluba mahkûm etmiş, Türk devrimini halka anlatmaya çalışan sanatçıların resimleri beklenildiği kadar halka inememiştir.

Anahtar Kelimeler sanat, resim sanatı, devrim, propaganda

Abstract

Revolutions take place with the completion of the process of becoming another power while ending the administration of the existing government with violent methods by taking all the support of the society. Public support is the most important factor in the process of revolutions and after the events. The revolutionary movement, which always wants to feel the support of the people as the driving force behind it, is obliged to explain and convince why people should leave the old power and support them In this case, propaganda was a method frequently used by revolutions. Propaganda tools vary according to the technology of the period and the literacy rate of the people. The limited opportunities in the revolutions and the low literacy rate of the people constitute the common denominator. In this case, the art of painting has become indispensable as a propaganda tool of the revolution. In this study, revolutions in Mexico, Russia and Turkey were examined. As a result of the evaluations made, Mexican wall paintings attracted attention with their originality all over the world, while Russian revolution condemned the artists to the uniformed style. In Turkey’s case, the artists who were trying to explain revolution to the society, failed to do so.

Keywords Art, Visual Arts, Revolution, Propaganda

PDF (Turkish)

References

  1. Afet İnan, Ayşe, Tarih’ten Bugün’e, Türkiye İş Bankası Yayını, Ankara, 1970.
  2. Akan, Mertcan, Sovyet Propaganda Afişlerinde “Doğu” İmgesi, Images of the “Orient” in Soviet Propaganda Posters, Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi/Journal of Turkish World Studies 17/2 Kış –Winter 2017, ss. 77-102. 2017.
  3. Altan, Cemren -Bensmaine, Türk Resminde Köylü Teması, Sanat Dünyamız, s. 93, s.88. 2004.
  4. Arendt, Hannah, Devrim Üzerine, İletişim Yayınlan 1825, Politika Dizisi 105 ISBN-13: 978-975-05-1121-9, 1. Baskı, İstanbul, 2012.
  5. Arikli, Ercan, Devrimler ve Kültür Tarihi Ansiklopedisi, Gelişim Yayınları, İstanbul, 1975.
  6. Artun, Ali, Sanatın İktidarı 1917 Devrimi, Avangard Sanat Ve Müzecilik, İletişim Yayınları 2246, Sanat Hayat Dizisi, İstanbul, 2015.
  7. Ayan, H., Müjde, “20. Yüzyıl Batı Sanatında İdeolojik Yaklaşım Olarak Sosyalist Gerçekçilik Ve Faşizm” Hacettepe Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi Sanat Yazıları, Sayı 17, Cilt 1 Sf 165, Ankara, 2008.
  8. Aybars, Ergün, Atatürk Ve Devrime Bakışı, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Yıl 1991, Cilt 2, Sayı 07, Ankara, 1991.
  9. Batur, Enis, Modernizmin Serüveni, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 1997.
  10. Berger, John, Sanat Ve Devrim, Agora Kitaplığı, İstanbul, 2007.
  11. Carr, Edward Hallett, Lenin'den Stalin'e Rus Devrimi 1917-1929, Yordam Kitap, İstanbul, 2015.
  12. Clark, Toby, Sanat Ve Propaganda, Çev: Esin Hoşsucu, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2011.
  13. Clark, Toby, Sanat ve Propaganda Kitle Kültürü Çağında Politik İmge, çev: Esin Hoşsucu, Sanat ve Kuram Dizisi, Ayrıntı Yayınları, İstanbul, 2017.
  14. Çaki, Caner, Weimar Cumhuriyeti'nde Bolşevizm'in Korku Çekiciliği Bağlamında Alman Propaganda Posterlerinde Kullanımı, Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi, Cilt: 5, Sayı:16, 83-101. 2018.
  15. Çokatak, Didar, Frida Kahlo’nun Resminde Kadın Olgusu, T.C. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2014.
  16. Daver, Bülent, Savaş Ve Barış Üzerine, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Cilt: 03 Sayı: 10, Ankara, 1992.
  17. Demir, Ömer, Acar, Mustafa, Sosyal Bilimler Sözlüğü, Ağaç Yayınları, İstanbul, 1992.
  18. Eker, Sami, Savaş Olgusunun Dönüşümü: Yeni Savaşlar Ve Suriye Krizi Örneği, Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, Turkish Journal Of Middle Eastern Studies Cilt: 2, Sayı: 1, 2015, Ss.31-66. 2015.
  19. Erşan, Mesut, Mustafa Kemal Atatürk’ün Batılılaşma Hakkındaki Düşünceleri, The Thoughts Of Mustafa Kemal Atatürk About Westernizatıon, Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 3. 2006.
  20. Eşen, Atilla Cemal, Resim Sanat Tarihinde Devrimler Ve Karşı Devrimler, Kaynak Yayınları, İstanbul, 2015.
  21. Farthing,Stephen, Sanatın Tüm Öyküsü, Hayalperest Yayınevi, Çin Halk Cumhuriyeti, 2012.
  22. Gecikli, Fatma, Geçmişten Günümüze Propaganda Kavramı, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, Sayı:9, İstanbul, 2012.
  23. Girgin, Figen, Cumhuriyet Sonrası Türk Resim Sanatı’nda Yöresel Motifler, T.C. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2009.
  24. Gough, Maria, Model Exhibition, October, 150 (Güz) S. 12. 2014.
  25. Güçhan, Ayşegül, Sanat, Siyasal Propaganda Ve Aktivizm Sanat Yazıları 18, Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi, Bahar, Sayı:18, Ankara, 2008.
  26. Güneş, Müslime, Adnan Menderes Ve Halkevleri, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Journal Of Modern Turkish History Studies, Xii/25 (Güz/Autumn), Ss. 141-155. 2012.
  27. Güney, Lunaçarski’nin Kültür Ve Sanat Anlayışı Üzerine Marksist Eleştirinin Görevleri Zerine Tezler, Kültür Sanat Edebiyat Dergisi 2. Sayı. 1997.
  28. Güngör, Celalettin, Muhafazakâr Düşünce (Devrim I), 3 Aylık Yerel Süreli Düşünce Dergisi, Yıl/Year: 3 Sayı/ Issue: 11, Kış/Winter 2007 Issn 1304-8864 Lenin’den (Selected Works, New York, 1934-38, 7: 175) Aktaran: Johnson, S. 12. 2007.
  29. Hutton, John , José Clemente Orozco Ve Meksika Devrimi, Çeviri: Ayşe Boren, E Skop Dergi, Sayı: 11, Erişim Adresi: Https://Www.E-Skop.Com/Skopdergi/Jos%C3%A9-Clemente-Orozco-Ve-Meksika-Devrimi/3511, Erişim Tarihi: 20.8.2019, 2017.
  30. İnce, Nilgün, Atatürk Konferansları, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 2000.
  31. Jowett, S. G. & O'donnell, V., Propaganda & Persuasion. Usa: Sage, 2014.
  32. Kaymaz, Cihan, Devrim Nedir? Devrim Kavramına Tarihsel Bir Bakış T.C. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Yönetimianabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2012.
  33. Kenez, Peter, The Birth Of The Propaganda State: Soviet Methods Of Mass Mobilization, 1917-1929, New York: Cambridge University, 1985.
  34. Keser, Nimet, Tek Parti Döneminde Türk Resim Sanatının İdeolojik Üretimi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Anabilim Dalı (Güzel Sanatlar Eğitimi Programı), Doktora Tezi, Ankara, 2006.
  35. Keskin, Candaş, Yurdu Gezen Ressamlar, Sdü Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Aralık, Sayı:27, Ss.141-151, Sdu Faculty Of Arts And Sciences Journal Of Social Sciences, December, No:27, Pp.141-151. 2012.
  36. Kinali, Ezgi, Toplumcu Gerçekçilik Akımının Türk Resim Sanatına Etkisi Ve Abidin Dino, T.C. Doğuş Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Plastik Sanatlar Anasanat Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2017.
  37. Kivilcim, Hikmet, Devrim Nedir? , Köxüz Yayınları, Berlin, 1974.
  38. Korur, Aslı, Cumhuriyet’in İlk Onbeş Yılında Türk Resim Ve Heykel Sanatı (1923-1938), T.C. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Ankara, 2008.
  39. Kubali, Hüseyin Nail, İncelemeler, A) Kamu Hukuku, Atatürk Devrimi Ve Gerçeklerimiz, 1967.
  40. Kurbanovsky, Alexei, “Kazimir Malevich And Aspects Of Early Twentieth Century Theoretical Thought”, The Russian Avant-Garde Içinde (St. Petersburg: The State Russian Museum), 2003.
  41. Lüleci, Yalçın, Tek Partili Dönemde İktidar Ve Sanat, İskenderiye Kitap, T.C. Kültür Ve Turizm Bakanlığı Sertifika No: 29757, Isbn: 978-605-64903-8-5, Topkapı/ İstanbul, 2015.
  42. Moore, Colin, Propaganda Prints, A History Of Art In The Service Of Social And Political Change (A&Cblack, Çeviren: Devrim, Melishan Http:// Www .Melishan Devrim .Com/2015/07/Konstruktivizm-Ve-Rus-Devrimi/ Erişim Tarihi: 20.05.2016, Erişim Saati: 23.50. 2011.
  43. Moreno, Manuel Aguilar, Cabrera, Erika, Dıego Rıvera, Greenwood Biyografiler, Santa Barbara, Kaliforniya, 2011.
  44. Nordholm, Hilary, Diego Rivera: Bir Efsanenin Doğuşu, Kansas City, Missouri Üniversitesi, Sanat Ve Sanat Tarihi Fakültesi Doktora Tezi, Kansas City, 2011.
  45. Obuz, Ömer, Halkevlerinin Kapatılmasının Türk Basınına Yansımaları, Reflectıons Of Closıng Down Of Communıty Home Through Turkısh Press, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8, Sayı: 41, The Journal Of International Social Research, Issn: 1307-9581. 2015.
  46. Okay, Cüneyd, Halkevleri İçin Methiyeler. Halkevleri Şiirleri, Doğu Kitabevi, İstanbul, 2014.
  47. Oktay, Ahmet, Toplumcu Gerçekçiliğin Kaynakları / Sosyalist Realizm Üstüne Eleştirel Bir Çalışma, İthaki Yayınları, S.480, İstanbul, 2008.
  48. Ozankaya, Özer, 80. Yıldönümünde Türk Devrimi'nin Türkiye'nin Siyasal Evrimindeki Yeri, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, Sayı: 2 Cilt: 59, Ankara, 2004.
  49. Öndin, Nülifer, Cumhuriyet’in Kültür Politikası Ve Sanat 1923-1950, İnsancıl Yayınları, İstanbul, 2003.
  50. Özacun, Orhan, Halkevlerini Dramı”, Kebikeç, Ii/3,S.91. 1996.
  51. Özcan, Gülay, Batılılaşma Dönemi’nde Ve Cumhuriyet’in Ilk Yıllarında Türk Resminde Propaganda, T.C. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2009.
  52. Polat, Ali, Ekber, Hasan Ali Yücel Dönemi Ve Plastik Sanatlar, T.C. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Edirne, 2011.
  53. Poyraz, Elçin, Bir “Çağdaşlaştırma” Misyonu: Ressamların Yurt Gezileri – 1938-1943, Kültür Ve Sanat, Http://Www.Altust.Org/2011/12/Bir-%E2%80%9ccagdaslastirma%E2%80%9d-Misyonu-Ressamlarin-Yurt-Gezileri-1938-1943/ , Erişim Tarihi: 18.11.2018. 2011.
  54. Sawis, Bilişim A.Ş., Toplumcu Gerçekçilik, Http ://Www. Turkcebilgi .Com/Toplumcu_ Ger%C3%A7ek%C3 %A7ilik#Bilgi, Erişim Tarihi: 26.05.2016, Erişim Saati: 00.20. 2016.
  55. Stites, Richard, Devrimci Hayaller, Rus Devriminde Deneysel Yaşam Ve Ütopyacı Vizyon, Çev. Sabri Gürses, S.143-144., İstanbul, 2011.
  56. Şimşek, Aydın, Siyasal Tarih Sürecinde Sanat Ve İktidar, Ümit Yayıncılık, Ankara, 2000.
  57. Tagizade, Leyla, Sosyalist Realizm: Kökeni, Oluşum Süreci Ve Kavramı, Ankara Üniversitesi Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, Cilt: 3, Sayı: 4, Ankara, 2006.
  58. Tanilli, Server, Uygarlık Tarihi, Adam Yayınları, İstanbul, 2005.
  59. Tansuğ, Sezer, Çağdaş Türk Sanatı, Remzi Yayınevi, İstanbul, 2008.
  60. Tanyilmaz, Kurtar, Ekim Devriminde Rus Avangard Sanatçıları, Devrimci Marksizm, 26, İlkbahar, 2016.
  61. Tasoro, Avangard İkilikler Https ://Tasarimtarihi .Wordpress. Com/Category/ Konstruktivizm /Pag E/6/, Erişim Tarihi: 22.05.2016, Erişim Saati: 00.23. 2013.
  62. Taş, Mutluhan, Cumhuriyetten Günümüze Çağdaş Türk Resminde Sanat – Siyaset İlişkileri, T.C. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Resim Eğitim Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Konya, 2001.
  63. Tdk, Türk Dil Kurumu, Www. Tdk .Gov .Tr. 2018.
  64. Tekeli, İlhan, Şaylan, Gencay, Türkiye’de Halkçılık İdeolojisinin Evrimi, Toplum Ve Bilim, Yaz-Güz, S.83, 1978.
  65. Ulus, CHP Genel Sekreterliğinin Sanatkârlarımızı Himaye İçin Çok Güzel Bir Teşebbüsü 10 Ressamımız Yurt İçine Gönderiliyor, Ulus Gazetesi, 1941.
  66. Uluskan, Bayindir, Seda, Atatürk’ün Sosyal Ve Kültürel Politikaları, Atatürk Kültür, Dil Ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara., 2010.
  67. Usta, Merve, Meksika Devrim Süreci Ve Plutarco Elías Calles, T.C. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Batı Dilleri Ve Edebiyatları (İspanyol Dili Ve Edebiyatı) Anabilim Dalı, Ankara, 2013.
  68. Uzunoğlu, Meryem, "Kültür-Sanat İlişkisi Bağlamında Cumhuriyetin İlk Yıllarında Özgün Türk Resmi Oluşturma Çabaları". İdil 2.10 (2013): 150-169, 2013.
  69. Üstünipek, Mehmet, 1923-1950 Yılları Arasında Açılan Sergiler”, Türkiye'de Sanat, 40, 40- 49, Eylül/ Ekim, 1999.
  70. Wade, Rex A., Rus Devrimi, 1917, İletişim Yayınları 2616, Tarih Dizisi 130 Isbn-13: 978-975-05-2416-5 1. Baskı, İstanbul, 2018.
  71. Yayla, Ali, Atatürk İlkeleri Ve İnkılâp Tarihi Ders Notları, Https://Ders.Im/Dokuman/Ataturk-Ilkeleri-Ve- Inkilap-Tarihi-Ders-Notu,Yayıncı: Çağatay Çalı, 2018.
  72. Yermakova, A., "A. V. Lunaçarski, Estetik Üzerine Seçme Makaleler" Iskusstvo Yayınevi. Rusya, Almanca Çeviri: Dietz Verlag, 1981, "A. Lunaçarski, Proletkült'ten Sosyalist Realizme" Berlin, Aktaran: Güney, 1997, Lunaçarski’nin Kültür Ve Sanat Anlayışı Üzerine Marksist Eleştirinin Görevleri Üzerine Tezler, Kültür Sanat Edebiyat Dergisi 2. Sayı, 1975.