Utopia and Art
Öz
Sanat ve Ütopya
Sanat, sınırları zorlayan yapısıyla dünyayı işleyen, genişleten ve çoğaltan, geleceğe göndermelerde bulunan bir işleve sahiptir. Ütopyacı özü ve ütopyayla ilişkisiyle bize başka dünyaların mümkün olduğunu gösterir. Tarihsel süreçte ütopyacı itki her zaman sanatla ve duyusal formlarla ilişkili bir şekilde çalışmıştır. Tür açısından melez yapıda olan ütopyalar edebi olanla siyasi olanı kaynaştırır. Sanatın ütopyacı özü 19. yüzyılın toplumsal ütopyacılarının armonik toplum tahayyüllerinde de merkezi bir konumdadır. Ütopyacı düşünürler Fransız Devriminin vaatlerini gerçekleştirmeye çabalayarak hayatın sanata dönüştüğü armonik toplumlar ve ideal sistemler düşlemişlerdir. Tüm bu ütopyacı fikir ve girişimler, içinde oluştukları toplumun ihtiyaçlarına karşılık verme arzusundan doğmuş ve toplumun dönüştürülmesinde sanatın ve sanatçıların öncülük edeceğine inanmışlardır. Ütopyalarının asıl mirasçıları ise avangard sanatçılar olmuştur. Araştırmada ütopyanın bir anlatı türü olarak genel yapısı ortaya konulduktan sonra sanatın ütopyacı yönü ve ütopyayla olan ilişkisi, betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Sanat ve ütopya kavramlarının çok geniş bir kapsama alanına sahip olmaları nedeniyle araştırmada sınırlılık oluşturma gereği duyulmuştur. 19. yüzyılın Romantik ütopyalarında ve armonik toplum tasarılarında sanata ve sanatçıya merkezi bir rol veren ütopyacı düşünürler üzerinde durulmuştur. Romantik ütopyacı düşünürlerin ütopik toplum tahayyülleri, estetik tarihinde ve avangard hareketler üzerinde etkili olmuştur. Avangard sanatın bütün eleştirilerinin ve yıkıcılığının kaynağında “yeni bir toplum ve yeni bir insan” arzusu ile umudu ve ütopyacı itki vardır.
Anahtar Kelimeler Ütopya, sanat, Saint Simon, Fourier
Abstract
With its structure that pushes limits, art has the function of processing, extending and reproducing the world and referencing the future. It shows us that other worlds are possible with its utopian essence and its relationship with utopia. Throughout the historical process, the utopian urge has always worked in relation to sensual forms. Utopias that have a hybrid structure in terms of genre fuse the literary with the political. The utopian essence of art is also the centerpiece in the harmonious society fantasies of the 19th century societal utopians. Utopian thinkers strived to realize the promises of the French revolution and imagined harmonious societies, ideal systems where life transforms into art. All these utopian ideas and attempts stemmed from the desire to meet the needs of the society in which they were created. These thinkers believed that art and artists will lead the transformation of society. The actual inheritors of their utopias turned out to be avant-garde artists. In the study, first the general structure of utopia as a narrative genre is presented, and then the utopian aspect of art and its relationship with utopia are examined with the descriptive analysis method. As the art and utopia concepts have a very wide scope, it was deemed necessary to set boundaries in the study, and the utopian thinkers that gave a central role to art and artist in their harmonious society fantasies in the romantic utopias of the 19th century were considered. The utopian society fantasies of romantic utopian thinkers influenced the aesthetic history and the avant-garde movements. All the criticisms and destructiveness of avant-garde art stem from the desire and hope for a new society and new humanity and the utopian urge.
Keywords Utopia, art, Saint Simon, Fourier