Colors Obtained by Natural and Chemical Mordants From Turmeric (Curcuma Longa) Plant and Usage in Textile Fibers
Öz
Zerdeçal Bitkisinden Doğal ve Kimyasal Mordanlarla Elde Edilen Renkler ve Tekstil Liflerinde Kullanımı
Anadolu, pek çok bitkinin yaşama olanağı bulduğu, elverişli toprakları içinde barındıran önemli bir jeopolitik konuma sahiptir. Bu topraklardan elde edilen bitkiler yaşama dair her alanda değerlendirilmiş olup bunlardan biri de doğal boyacılıktır. Endüstrileşmenin insan sağlığına verdiği olumsuz etkiyi belirli oranda azaltmak amacıyla pek çok bitkinin kök, gövde, yaprak ve çiçekleri kullanılarak boyar maddeler elde edilmiş ve çeşitli tekstil ürünleri ile bazı gıda maddeleri bu boyar maddeler ile boyanmıştır. Yapılan bu çalışmada sarı renk skala özelliği taşıyan zerdeçal bitkisinin doğal ve kimyasal mordanlar kullanılarak vermiş olduğu renk değişimleri, sürtünme ve su damlası (ıslak-kuru) haslık değerleri belirlenmiştir. Bitkiler, yüne göre %100 oranında karıştırılarak, 1 saat süreyle kaynatılmış ve sıcak ekstraktlar hazırlanmıştır. Alüminyum Potasyum Sülfat, Sitrik Asit, Demir 2 Sülfat (Saçıkıbrıs), Sodyum Karbonat, Sirke, Tuzruhu ve Baca Kurumu olmak üzere yedi (7) adet doğal ve kimyasal mordan, yüne göre %3 - %18 oranlarında kullanılarak boyama yapılmıştır. Ayrıca mordansız ipler de boyanarak, mordanlanmış iplerin renk absorbsiyonu ile karşılaştırma yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler Zerdeçal, mordan, boyar madde, renk, haslık
Abstract
Anatolia has an important geopolitical position which lets many plants have the opportunity to live and involves favourable soils. Plants obtained from these soils have been utilized in all areas of life and one of them is natural dyeing. In order to reduce the negative effects of industrialization on human health, dyes were obtained by using root, stem, leaves and flowers of many plants so various textile products and some foodstuffs were dyed with these dyes. In this study colour changes, friction and water drop (wet-dry) fastness values of turmeric plant which has yellow colour scale were determined using natural and chemical mordants. The plants were boiled during 1 hour by stirring 100% with respect to the wool and hot extracts were prepared. Using seven (7) natural and chemical mordants including Aluminium Potassium Sulphate, Citric Acid, Iron 2 Sulphate, Sodium Carbonate, Vinegar, Hydrochloric Acid and Chimney Soot dyeing was conducted in the range of %3 - 18% with respect to the wool. Moreover, unmordanted ropes were dyed and compared with colour absorption of mordanted ropes.
Keywords Turmeric, mordant, dyestuff, colour, fastness