Araştırma ve Yayın Etiği

idil, Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) ilkelerini ve Yükseköğretim Kurulunun bilimsel araştırma ve yayın etiği düzenlemelerini esas alır. Yazarlar, hakemler ve editörler bu ilkelere uyar.

Yazarlar

• Yazı özgündür; başka bir yerde yayımlanmamıştır ve başka bir dergide değerlendirmede değildir.
• Yararlanılan bütün kaynaklar gösterilir. İntihal, uydurma, çarpıtma, tekrar yayım ve dilimleme etik ihlaldir.
• Yazar olarak yalnızca çalışmaya önemli katkı yapmış ve sorumluluğunu üstlenmiş kişiler yer alır; katkısı olan öteki kişi ve kurumlar teşekkür bölümünde anılır. Gönderiden sonra yazar ekleme, çıkarma ya da sıralama değişikliği bütün yazarların gerekçeli onayıyla yapılır.
• İnsan katılımcılarla yapılan araştırmalar için etik kurul izni ve katılımcıların bilgilendirilmiş onamı alınır; izin bilgisi makalede belirtilir.
• Telif hakkı başkasına ait görsel, metin ve veriler için izin alınır.
• Finansman, çıkar çatışması ve üretken yapay zekâ kullanımı beyan edilir.

Hakemler

• Değerlendirdikleri yazının gizliliğini korur; yazıyı başkalarıyla paylaşmaz, kendi çalışmalarında kullanmaz ve yapay zekâ araçlarına yüklemez.
• Çıkar çatışması olduğunda ya da konunun uzmanı olmadıklarında daveti geri çevirir.
• Nesnel, gerekçeli ve yapıcı bir rapor yazar; kişisel eleştiriden kaçınır.
• Davete 3 gün içinde yanıt verir, raporunu 20 gün içinde iletir.

Editörler

• Gönderileri yalnızca bilimsel değeri, özgünlüğü ve derginin kapsamıyla ilgisi bakımından değerlendirir. Yazarların uyruğu, etnik kökeni, dini inancı, siyasi görüşü, cinsiyeti ya da kurumu kararı etkilemez.
• Değerlendirme sürecinin gizliliğini ve çift körlüğünü korur.
• Çıkar çatışması olan bir gönderinin sürecini başka bir editöre bırakır. Editörlerin ve kurul üyelerinin kendi gönderileri, süreci başka bir editörün yürüttüğü olağan değerlendirmeden geçer.

Çıkar çatışması

Yazarlar, hakemler ve editörler değerlendirmeyi etkileyebilecek mali, kurumsal ya da kişisel ilişkilerini beyan eder.

Üretken yapay zekâ

Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez. Yazarlar bu araçları kullandıklarında aracın adını, kullanım amacını ve kapsamını beyanlar bölümünde belirtir; metnin bütün içeriğinden yazarlar sorumludur. Hakemler ve editörler değerlendirdikleri yazıları bu araçlara yüklemez.

Etik ihlal şüphesi

Bir gönderide ya da yayımlanmış bir yazıda etik ihlal şüphesi doğduğunda dergi, COPE’un akış şemalarına göre inceleme yapar: yazardan açıklama ister, gerektiğinde yazarın kurumuna başvurur. İnceleme sonunda gönderi geri çevrilebilir; yayımlanmış yazıya düzeltme, kaygı notu ya da geri çekme uygulanabilir.

Düzeltme ve geri çekme

Yayımlanmış bir yazıda okumayı ya da sonuçları etkileyen bir hata bulunduğunda düzeltme notu yayımlanır. Ciddi bir etik ihlal ya da sonuçları geçersiz kılan bir hata saptandığında yazı geri çekilir: yazı sitede yerinde kalır; sayfasında ve PDF’inde “geri çekildi” notu ve gerekçesi gösterilir, geri çekme bildirimi ayrıca yayımlanır.

İtiraz ve şikâyet

Yazarlar bir karara, gerekçelerini yazarak genel yayın yönetmenine itiraz edebilir; itiraz, kararda yer almamış bir editör ya da kurul üyesince değerlendirilir. Derginin süreçleriyle ilgili şikâyetler iletişim sayfasındaki adrese yazılır ve COPE ilkelerine göre yanıtlanır.