Cilt 8, Sayı 62 (Ekim 2019)

Araştırma Makalesi

Fotoğraf ve Kartpostallarda Osmanlı Dinî Mûsıkîsi

Yayımlandı 30.10.2019

  • Günsu Yılma Şakalar Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi image/svg+xml
Cilt 8 Sayı 62 kapak

Öz

Görsel belgeler müzikal mirası tanımada önemli ipuçları vermektedir. Osmanlı’da Mevlevîlik ile ilgili görsel belgelerin en eskisinin minyatür sanatı olduğu söylenebilir. Daha sonrasında resim sanatı etkili olmuş (17-18.yy.), mûsıkîye dair figürler resim sanatının içerisinde yer almıştır. Bir görsel iletişim aracı olan fotoğraf ve kartpostalların ise 19. yüzyıl Osmanlı İmparatorluğu’nda giderek yaygınlaşması, günümüzde tarih ve kültür mirasımız olan bu devletin gerek kültürel gerekse sosyolojik olarak yansımalarını içermektedir. Kartpostal basımı, yayılması ve üzerlerindeki resim veya fotoğrafların ait oldukları dönemlere dair yapılan araştırmalar son derece kısıtlıdır. Osmanlı’da dinî mûsıkînin kartpostallar aracılığıyla ne şekilde temsil edildiği araştırmanın çıkış noktasını oluşturmuştur. Araştırmada, Osmanlı Dinî mûsıkîsine ait Atatürk Kitaplığı’ndan toplam yirmi dört adet belge elde edilmiştir. Bu belgeler fotoğraf, kartpostal ve isimsiz çalışmalar olarak sınıflandırılmış, her biri ayrı ayrı incelenmiştir. Bazı belgelerin üzerinde basımcı, yayımcı, fotoğraf bilgilerinin yer alması, dönem tespiti açısından kolaylık sağlamıştır. Bu belgelerin 19.yüzyıl ile 20. yüzyılın ilk yarısına ait olduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler Osmanlı İmparatorluğu, dini müzik, Mevlevîlik, kartpostal, foroğraf, tarihsel müzikoloji

Abstract

Ottoman Religious Music in Photographs and Postcards

Visual documents give us important clues in recognizing about our musical heritage. It can be said that the oldest of the visual documents about Mevleviyeh in the Ottoman Empire was miniature art. Later on, the art of painting became influential (17-18th century) and the figures of music were included in the art of painting. The widespread use of photographs and postcards, a means of visual communication in the 19th century Ottoman Empire, includes both cultural and sociological reflections of this state, which is our historical and cultural heritage today. Research on the printing, spreading of the postcards and the periods in which the pictures or photographs belong to them is extremely limited. Therefore, this research is important. The way in which the religious music represented in the Ottoman Empire through postcards was the starting point of the research. In this research, twenty-four documents were obtained from the Atatürk Library belonging to the Ottoman Religious Music. Each documents were classified as photographs, postcards and anonymous works and they were examined separately. The fact that some documents have information about the typographer, publisher and photographer has made it easier for the determination of the period. According to the data, these documents belong to the 19th century and the first half of the 20th century.

Keywords Ottoman Empire, religious music, Mevleviyeh, postcard, photograph, historical musicology

PDF

Kaynakça

  1. Akay, Nimetullah. “Osmanlı Devletinin Son Döneminde Mevlevîlik. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi”. Yıl: 22, Sayı: 34, (Temmuz-Aralık 2015): 122-152.
  2. Aydoğdu, Elif. “Levant’ın Gözleri”. (17 Kasım 2017). 10 Haziran 2019 http://www.artfulliving.com.tr/sanat/levantin-gozleri-i-14020
  3. Başer, Fatma Adile. Tahrir ü Tahririyye Işığında Mevlevî Ayîni Formu. Uluslararası Düşünce ve Sanatta Mevlâna Sempozyumu, Konya: Rumi Yayınları, 2006.
  4. Değirmençay, Veyis. “Sultan Veled”. Türk Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Cilt 37, (2009): 521-522
  5. Ekinci, Mehmet Uğur. “The Kevserî Mecmûasi Unveiled: Exploring an Eighteenth-Century Collection of Ottoman Music”. Journal of the Royal Asiatic Society, Third Series, Vol. 22, No. 2 (APRIL 2012): 199-225.
  6. Eldem, Ethem. The Search for an Ottoman Vernacular Photography. The Studies in Theory and History of Photography. The Indigenius Lens? Early Photography in The Near and Middle East, ed. Marcus Ritter, Staci G. Scheiwiller, ss.29-56, Yyy: De Gruyter, 2018.
  7. Gölpınarlı, Abdülbâkî. Mevlâna’dan Sonra Mevlevîlik. İstanbul: İnkılâp ve Aka Yayınevi, 1983.
  8. Hz. Sultan Veled. (ty). Rebabnâme, Mütercim Niğdeli Hakkı Eroğlu, Çev. Amber Güneysel, İstanbul: Konya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, 2011.
  9. Işık, Filiz. 19. Yüzyıl’da Kartpostallarda Osmanlı Toplumu: Max Fruchtermann Kartpostalları, Yükseklisans Tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı, Gazi Üniversitesi, Ankara. 2008.
  10. İnançer, Ömer Tuğrul. “Osmanlı Tarihinde Dinî Mûsıkî”. Musiki Mecmuası, Osmanlı Devleti’nin 700. Kuruluş Yıldönümü Anısına Osmanlı ve Musiki özel sayı, Yıl:52, Sayı:465. (1999): 9-16.
  11. Köker, Osman. “Seyhun Binzet Koleksiyonu'ndan Kartpostallarla Osmanlı'dan İnsan Manzaraları”. (11 Aralık 2013). 10 Haziran 2019 http://www.schneidertempel.org/sergiler/seyhun_binzet/osmanli_kartpostal.html
  12. Kutlay, Evren.100 Soruda Osmanlı Müziği. İstanbul: Rumuz Yayınları, 2017.
  13. Kültür Varlıkları Daire Başkanlığı, Kütüphane ve Müzeler Müdürlüğü, “Atatürk Kitaplığı”. (13 Şubat 2019). http://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr/ataturkkitapligi/index.php
  14. McGrowan, Bruce. “On Mevlevi Organization”. Osmanlı Araştırmaları, Cilt 40, Sayı 40, (2012): 295-324.
  15. Özden, Erhan. Osmanlı Maarifi’nde Dini Musiki. Geçmişten Günümüze Uluslararası Dinî Mûsikî Sempozyumu, 03-04 Kasım 2017, Amasya. Ankara: KIBATEK Başkent Klişe ve Matbaacılık, 2017.
  16. Polat, Gülsüm, Ü. “Savaş, Propaganda ve Kartpostallar”. Avrasya İncelemeleri Dergisi (AVİD), I/2, (2012): 243-268.
  17. Şark Ticaret Yıllığı. Indicateur Oriental Annuaire Almanach du Commerce, Raphael C. Cervati, Constantinople. 1885.
  18. Şark Ticaret Yıllığı. Oriental du commerce de l’industrie, de la magistrature. 1896
  19. Şark Ticaret Yıllığı. Annuaire Oriental (ancien indicateur oriental) du commerce de l’industrie, de la magistrature, Raphael C. Cervati, Constantinople.1897
  20. Şark Ticaret Yıllığı. Annuaire Oriental du commerce de l’industrie, de la magistrature.1909
  21. Tekin, Abdülkadir. İslâma Göre Ses ve Mûsikî Sanatı. Ankara: Gece Kitaplığı, 2016.
  22. Ümit, Nazlı Miraç. “Minyatürlerde Gösteri Sanatları: Nakkaş Osman’ın Tasvirleriyle Onaltıncı Yüzyıldan Örnekler”. Art- Sanat, (2014):129-145.
  23. Varol, Muharrem. “19. Yüzyıl İstanbul’unda Bazı Tekkelerin Yayıncılık Faaliyetleri”. Osmanlı Araştırmaları, Cilt 42, sayı 42. (2013): 317-347.
  24. V&A Search The Collections, “Keyword: Dervish”. (15 Eylül 2019). https://collections.vam.ac.uk/search/?offset=0&limit=15&narrow=1&extrasearch=&q=dervish&commit=Search&quality=0&objectnamesearch=&placesearch=&after=&before=&namesearch=&materialsearch=&mnsearch=&locationsearch=