Cilt 8, Sayı 61 (Eylül 2019)

Derleme

Sanat Tarihi Yazımında Bilimsel Araştırma Teknikleri

Yayımlandı 30.09.2019

Cilt 8 Sayı 61 kapak

Öz

Bu makalede Sanat Tarihi alanındaki çalışmalarda kullanılan bilimsel araştırma yöntemleri hakkında bilgi verilmiştir. Tezlerin ve araştırma metinlerinin biçim özellikleri enstitüler ve yayın kurulları tarafından belirlendiği için burada sadece araştırma yöntemlerinin mantığı üzerinde durularak genel bir çerçeve çizilmeye çalışılmıştır. Araştırma yöntemleri, çalışmaya karar verme aşamasından, çalışmanın tamamlanmasına kadar geçen süre içerisinde yapılan bütün eylemleri ifade eder. Öncelikle bunun belirli basamaklardan oluşan ve sabır gerektiren uzun bir süreç olduğu bilinmelidir. Bu süreç ana hatlarıyla konunun belirlenmesi, sınırlandırılması, başlık seçimi, çalışma planının yapılması, kaynak taraması, saha çalışması ve metin yazımı aşamalarından oluşmaktadır. Bütün Sanat Tarihi metinleri yaklaşık olarak bu aşamalardan geçerek oluşturulur. Ancak bunun kesin bir kural olduğu ve bu sıralamanın dışına çıkılamayacağı anlaşılmamalıdır. Örneğin kaynak taraması, konunun belirlenmesinden çalışmanın tamamlanmasına kadar devam etmektedir. Bu çalışmada verilen bilgilerin, Sanat Tarihi öğrencilerine yapacakları bilimsel çalışmalarda yol göstermesi amaçlanmaktadır. Kişinin lisans eğitiminde kazanacağı bu yöntem bilgisi ve çalışma disiplini meslek hayatı boyunca da kullanacağı birikimler olacaktır.

Anahtar Kelimeler sanat tarihi, bilimsel araştırma teknikleri, kaynak taraması, anahat planı, tez yazımı

Abstract

Scientific Research Techniques in Writing of Art History

This paper provides some information about the methods for scientific researches in the discipline of art history. A general framework has been drawn only based on the basic logic of research methods, since the formal characteristics of theses and research texts are mostly determined by the institutes and editorial boards. The term of research methods accounts for all the steps taken within a process beginning from deciding to make a research on a given topic to accomplishing the work. First of all, it should be known that this process is made up of some certain levels and requires great much of patience. The process generally consists of such stages as determining and limiting the topic, detecting a heading compatible with the topic, making a study schedule, scanning the related literature, field-survey and typing. All of the texts on art history are constructed through these stages. However, it should not be understood that this is the rule and this sequence not to be revised. For instance, scanning literature bears continuity from the very beginning to the accomplishment of the work. It is considered that the data to be provided with this study will guide the students of art history in their scientific studies. The methodological knowledge and study discipline that any person adopts in undergraduate level are the most basic occupational qualifications from which he/she benefits during his/her professional life.

Keywords art history, scientific research methods, resource scanning, content plan, thesis writing

PDF

Kaynakça

  1. Alas, Z. Ç. (2011). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi 8 Duvar ve Zemin Kaplamaları, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  2. Alpaslan, S. (1995). Antalya'nın Demre (Kale) İlçesindeki H. Nikolaos Kilisesi'nde Dini Ayinle İlgili Plastik Eserler, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Doktora Tezi.
  3. Alsancak, Z. (2017). Türk Kültüründe Gülün Simgesel Anlamları, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkiyat Araştırmaları Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
  4. Altun, A. (1986). Dipnot ve Bibliyografya Esasları, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.
  5. Arseven, C. E. (1983). Sanat Ansiklopedisi, İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  6. Arslan, M. (2017). Anadolu’da Selçuklu Çağı Cami ve Mescit Mimarisi (Plan-Mimari-Süsleme), Erzurum: Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Türk İslam Sanatları Bilim Dalı Doktora Tezi.
  7. Aslanapa, O. (1984). Türk Sanatı I-II, İstanbul: Kervan Yayınevi.
  8. Aslanapa, O. (2005). Türk Halı Sanatının Bin Yılı, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
  9. Ateş, N. (2017). Emir Sultan Külliyesi, Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
  10. Aydın, R. (2013). Osmanlı İmparatorluğu’nda Onarım Faaliyetleri: Kayseri Örneği, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı Türk İslam Sanatları Bilim Dalı Doktora Tezi.
  11. Balcı, A. (2009). Sosyal Bilimlerde Araştırma, 7. Baskı, Ankara: PegemA Yayınları.
  12. Baloğlu, B. (2009). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemi, 4. Baskı, İstanbul: Der Yayınları.
  13. Baş, A. (1989). Beylikler Dönemi Hanları, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  14. Böke, K. (2009). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri, İstanbul: Alfa Yayıncılık.
  15. Budak, A. (2018). Mimarsız Mimarlık Kapadokya Bölgesi Kaya Oyma Camileri, Konya: L-T Academia Yayınları. ISBN: 978-605-337-186-1
  16. Büyüköztürk, Ş. vd. (2011). Bilimsel Araştırma Yöntemleri, 9. Baskı, Ankara: PegemA Yayınları.
  17. Çal, H. (2000). Niğde Şehrindeki Ahşap Tavanlı Camiler ve Mescitler, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları. ISBN: 975-17-2341-8
  18. Çal, H. (2014a). “Türkiye’de Sanat Tarihinin Durumu”, 21. Yüzyılda Sosyal Bilimler-Türkoloji Yazıları 7, Ankara: 21. Yüzyıl Türkiye Enstitüsü Yayınları, s.85-114.
  19. Çal, H. (2014b). Boyovası/Boyabat Kazasında Türk Mimarisi, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
  20. Çal, H. (2015). Boyabat Mezar Taşları, Ankara: Boyabat Belediyesi Kültür Yayınları.
  21. Çaycı, A. (2017). İslam Mimarisinde Anlam ve Sembol, Konya: Palet Yayınları.
  22. Çaylak Türker, A. (2004). Demre-Myra Aziz Nikolaos Kilisesi Kazılarında (1989-2000) Ortaya Çıkarılan Bizans Dönemi Sırsız Seramikleri, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Doktora Tezi.
  23. Çelemoğlu, Ş. (2015). Murat Paşa’nın (Kuyucu) Vakfiyeleri ve Vakıf Eserleri, Denizli: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Sanat Tarihi Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.
  24. Çiftçi, M. (2012). Süleymaniye Dârülhadisi (XVI- XVII. Asırlar), İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
  25. Çorağan, N. (1998). Antalya'nın Demre ilçesindeki Aziz Nikolaos Kilisesi Freskoları, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Doktora Tezi.
  26. Çömezoğlu, Ö. (2001). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazılarında 1996-1999 Yılları Arasında Bulunan Aydınlatma İşlevli Cam Eserler, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans
  27. Çömezoğlu, Ö. (2007). Akdeniz Çevresi Ortaçağ Camcılığı Işığında Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Cam Buluntuları, İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Doktora tezi.
  28. Dawson, C. (2015). Araştırma Yöntemlerine Giriş, (Çev. Editörü A. Arı), Konya: Eğitim Kitabevi Yayınları.
  29. Day, R.A. (1996). Bilimsel Bir Makale Nasıl Yazılır ve Yayımlanır?, (Çev. Gülay Aşkar Altay). Ankara: TÜBİTAK.
  30. Demiralp, Y. (1997). Erken Dönem Osmanlı Medreseleri (1300-1500), İzmir: Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı Sanat Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
  31. Duran, R. (2013). “Sanat Tarihi Çalışmalarında Bilim Dili Olarak “Türkçe”, VI. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri 20-25 Ekim 2008, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. ISBN: 978-975-16-25656-9 (2.c.)
  32. Durukan, A. Ünal, M. S. (1994). Anadolu Selçuklu Dönemi Sanatı Bibliyografyası, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. ISBN: 975-16-0642-X
  33. Durukan, A. (2007). Anadolu Selçuklu Dönemi Sanatı Bibliyografyası II (1993-2005), Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları. ISBN: 978-975-16-1964-8
  34. Dündar, M. (2008). Beylerbeyi Sarayı, Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  35. Eco, U. (2018). Tez Nasıl Yazılır, (Çev. Betül Parlak), İstanbul: Can Yayınları.
  36. Erdal, Ö. D. (1997). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi`nden Çıkarılan İnsan İskeletlerinin Antropolojik Açıdan İncelenmesi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antropoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
  37. Erginsoy, Ü. (1978). İslam Maden Sanatının Gelişmesi, İstanbul: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  38. Fındık, E. F. (2002). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi'nde Ele Geçen Bizans Sırlı Seramikleri (1989-2000), Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
  39. Görür, M. (1999). Beylikler Dönemi Mimarisinde Taş Süsleme 1300-1435, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  40. Güngören, A. (1992). 1989-90 yıllarında Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kuzeydoğu Mekanlarında Gerçekleştirilen Kazılar Sonucunda Ele Geçen Seramik ve Cam Buluntular, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
  41. Güzel, H. C. (2014). Türkler Ansiklopedisi, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  42. Hasol, D. (2002). Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü, İstanbul: Yem Yayınevi.
  43. İskenderzade, L. (2010). Anadolu Selçuklu Saray Çinilerinde İnsan Figürü, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı Sanat Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
  44. Kaptan, S. (1973). Bilimsel Araştırma Teknikleri, Ankara.
  45. Karaçağ, A. (2002). Beylikler Devri Mimarisinde Alçı Süslemeler, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  46. Karasar, N. (1995). Araştırmalarda Rapor Hazırlama,16. Basım. Ankara: Nobel Yayınları.
  47. Karasar, N. (2017). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler, 32. Baskı. Ankara: Nobel Yayınları.
  48. Karpuz, H. (2001). Arkeoloji Sanat Tarihi ve El Sanatlarında Bilimsel Araştırma Teknikleri, Konya: Selçuk Üniversitesi Yayınları. ISBN: 975-
  49. Kaya, İ. (2007). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazılarında Ele Geçen Terra Sigillata Ve Red Slip (Kırmızı Astarlı) Seramikler (1998-2004), Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
  50. Kılcı, A. (2007). Anadolu Türk Mimarisinde Erken Devir (XIV-XV. Yüzyıl) Baldaken Tarzı Türbeler, Ankara: Vakıflar Genel Müdürlüğü Yayınları. ISBN: 978-975-19-4134- 3.
  51. Kök, E. (2013). Türk Sanatı Tarihinde “Erken Devir” Sorunsalı, İstanbul: Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Türk Sanatı Anabilim Dalı Doktora
  52. Kuban, D. (2007). Osmanlı Mimarisi, İstanbul: Yem Yayınevi.
  53. Mango, C. (2006). Bizans Mimarisi, Kişisel Yayınları.
  54. Mülayim, S. (1994). Sanat Tarihi Metodu, İstanbul: Bilim Teknik Yayınevi. ISBN: 975-540-033-8
  55. Mülayim, S. (2008). Araştırmacıya Notlar Sanat Tarihi Metninin Oluşumu, İstanbul: Numune Matbaacılık ve Cilt Sanayi Ltd. Şti.
  56. Mülayim, S. (2010). İslâm Sanatı, İstanbul: İsam Yayınları. ISBN: 978-605-5586-09-6.
  57. Naldan, F. (2016). Erzincan İli Cami Mimarisi, Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  58. Olcay, B. Y. (1997). Antalya İli Demre İlçesindeki Aziz Nikolaos Kilisesi Kazısı 1989-1995 Yılları Cam Buluntuları, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Doktora Tezi.
  59. Önkal, H. (1977). Anadolu Selçuklu Türbeleri, Erzurum: Atatürk Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Türk İslam Sanatları Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  60. Önkol, Ertunç, Ç. (2016). Anadolu Selçuklu Dönemi Taçkapılarında Tezyinat, Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  61. Öten, A. (2017). Arşiv Belgelerine Göre Sultan Ahmed Külliyesi ve İnşâsı, İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İslam Tarihi ve Sanatları Anabilim Dalı İslam Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
  62. Özdamar, K. (2003). Modern Bilimsel Araştırma Yöntemleri, Eskişehir: Kaan Kitabevi.
  63. Özgüleş, M. (2013). Gülnuş Emetullah Sultan’ın İmar Faaliyetleri, İstanbul: İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı Mimarlık Tarihi Bilim Dalı Doktora Tezi.
  64. Özkurt, M. Ç. (2016). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e İstanbul’da Ekonomi, Siyaset ve Mimarlık İlişkileri (1839- 1923), İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Türk İslam Sanatları Bilim Dalı Doktora Tezi.
  65. Soykan, A. N. (2018). Bursa, Kumyaka (Sige), Başmelekler (Archangeloi) Kilisesi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  66. Şen, K. (2018). Arapgir İlçesinin Kültür Varlıkları, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  67. Tay, L. (2015). Dâr-üs’saâde Ağası Hacı Beşir Ağa ve Eserleri, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  68. Tekinalp, V. M. (1996). Demre (myra)'daki Aziz Nikola Kilisesi Yapı Dönemlerinin Malzeme Teknik Olarak Değerlendirilmesi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
  69. Temple, N. Ç. (2001). Antalya`nın Demre İlçesindeki H. Nikolaos Kilisesi ve Kazısında Bulunan Sütun ve Sütun Başlıkları (1989-1996), Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
  70. Tuncer, A. (2012). Anadolu Türk Dönemi Sanatında Aslan Figürü, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  71. Turani, A. (2017). Dünya Sanat Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi.
  72. Tütengil, C. O. (1981). Sosyal Bilimlerde Araştırma ve Metod, İstanbul: Ayko Yayınevi.
  73. Uysal, E. (2000). Demre Aziz Nikolaos Kilisesi Kazılarına Ele Geçen Geç Roma-Erken Bizans Dönemine Ait Sırsız Seramikler (Kırmızı Astarlı ve Terra Sigillata Seramikleri, 1989-1997), Ankara: Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
  74. Ünlüdil, S. (2018). Talas Evleri, Kayseri: Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  75. Yalman, B. (1991). Bursa Yeşil Cami Pencere Parmaklıklarındaki Gümüş Kakma Motifler, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  76. Yener, G. (2013). Mümtaz Yener; Yaşamı ve Sanatı, Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sanat Tarihi Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  77. Yılmaz, L. (1997). Antalya: Bir Ortaçağ Türk Kentinin Mimarlık Mirası ve Kent Dokusunun 16. Yüzyılın Sonuna Kadar Gelişimi (Bir Ortaçağ Arkeolojisi Survey’i), Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi (Sanat Tarihi) Anabilim Dalı Doktora Tezi.
  78. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx (E.T: 10.07.2019)